mały|Katedra św. Andrzeja w Picundzie (2014) Chrześcijaństwo w Abchazji – ogół wspólnot chrześcijańskich działających na terytorium Abchazji. Większość abchaskich chrześcijan jest wyznania prawosławnego; działają także wspólnoty katolickie, protestanckie (w tym ewangelikalne oraz luterańskie) i świadków Jehowy.
Historia mały|Katedra św. Andrzeja w Picundzie (2004) Pierwsze ślady chrześcijaństwa na terenie Abchazji datowane są na połowę I wieku. Działalność misyjną mieli tam prowadzić trzej uczniowie Jezusa Chrystusa: Andrzej Apostoł, Mateusz Ewangelista oraz Szymon Apostoł. W IV wieku w Picundzie powstało jedno z najwcześniejszych biskupstw na obszarze współczesnej Abchazji, którego biskup uczestniczył w soborze nicejskim z 325 roku.
W kolejnych stuleciach na obszarze Abchazji funkcjonował Katolikosat Abchazji. Po włączeniu regionu do Imperium Rosyjskiego utworzono eparchię abchaską, która w 1885 roku została przekształcona w eparchię suchumską. Po zakończeniu I wojny światowej Abchazja weszła w skład rządzonej przez mienszewików Demokratycznej Republiki Gruzji, gdzie ustanowiono pod jurysdykcją Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego. Rosyjski Kościół Prawosławny uznał ten stan dopiero w 1943 roku. Po 1993 roku eparchia funkcjonowała de facto niezależnie.
Dominującym wyznaniem chrześcijańskim w Abchazji jest prawosławie; w regionie działają także wspólnoty ewangelikalne, katolickie, luterańskie i świadków Jehowy. W 1995 roku prezydent Władisław Ardzinba wydał dekret zakazujący działalności tej ostatniej wspólnoty, który nie był jednak egzekwowany. W tym czasie abchaska społeczność świadków Jehowy liczyła około 1,5 tys. wyznawców i nie zgłaszała przypadków utrudniania swojej działalności.
Według raportu Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych z 2005 roku ocena sytuacji abchaskich chrześcijan była utrudniona z uwagi na ograniczony dostęp do wiarygodnych informacji, wynikający z braku kontroli władz Gruzji nad regionem.
Kontrowersje w strukturach prawosławnych Wśród abchaskiego duchowieństwa prawosławnego dochodziło do sporów dotyczących organizacji struktur kościelnych i zwierzchnictwa nad nimi. Część hieromnichów (w tym Andriej i Dorofiej) kwestionowała pozycję księdza Wissariona Apliai, zarzucając mu nieprzestrzeganie porozumienia zawartego w Majkopie w 2005 roku, które przewidywało wspólne kierowanie eparchią przez dwóch duchownych. Spór dotyczył także nazwy jednostki kościelnej, gdyż część duchownych opowiadała się za określeniem eparchia abchaska, podczas gdy inni pozostawali przy nazwie eparchia suchumsko-abchaska.
15 września 2009 ogłoszono odłączenie od gruzińskich struktur kościelnych i proklamację Abchaskiego Kościoła Prawosławnego. Na jego czele stanął Wissarion Apliaa, a nowa struktura została podzielona na eparchie z siedzibami w Suchumi i Picundzie. Decyzja ta była uzasadniana względami historycznymi, odwołując się do tradycji Katolikosatu Abchazji. Gruzińskie władze kościelne na czele z patriarchą Eliaszem II odrzuciły tę deklarację jako pozbawioną znaczenia kanonicznego.
W 2011 roku powołano Świętą Metropolię Abchazji, której zwierzchnikiem został Dorofiej.
Przypisy
*