Kruchaweczka różowoostrzowa (Psathyrella orbicularis (Romagn.) Kits van Wav.) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1821 r. Henri Charles Louis Romagnesi, nadając mu nazwę Drosophila stellata var. orbicularis. W 1985 r. E. Kits van Waveren przeniósł go do rodzaju Psathyrella. Ma 2 synonimy. Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów.
Morfologia Kapelusz Średnica 2–20 mm, półkulisty do dzwonkowatego, nigdy nierozszerzający się. Brzeg często nieco nierówny, prążkowany. Powierzchnia wilgotna, ciemnobrązowa z kontrastującym, jaśniejszym, prawie białym brzegiem, przechodząca w jasnobrązową, u starszych okazów często pomarszczona. Osłona u młodych owocników wyraźnie biała, nietrwała. Trzon Wysokość 20–70 mm, grubość 0,5–2 mm. Powierzchnia biała do żółtawej, podłużnie włókienkowata, wierzchołek oprószony, podstawa owłosiona, z krótkim nibykorzeniem. Blaszki Średnio gęste, blaszek pełnych 16–22, wąsko przyrośnięte, ciemnoszare do czarniawych. Krawędzie przeważnie różowawe do czerwonawo podkreślonych. Wysyp zarodników Czarny. Cechy mikroskopowe Zarodniki 10–14 × 5–7 µm, Q=1,7–2,1, elipsoidalne z dużymi porami rostkowymi, w wodzie i amoniaku brązowe, w KOH ciemnobrązowe z czerwonawymi odcieniami, półprzezroczyste do nieprzezroczystych. Podstawki 16,4–34 × 8–13 µm, 4-zarodnikowe. Cheilocystydy 20–45 (–50) x 5,5–13,5 μm, przeważnie stłoczone, ale także z przerwami, nieco zmieszane z kilkoma kulisto-szypułkowymi i maczugowatymi komórkami brzeżnymi, dochodzące do rozmiarów 27 × 13,5 µm. Ostrza blaszek o szerokości 30–100 μm. Pleurocystydy (35–) 40–82 × 8–18 μm, bardzo liczne. Obecne sprzążki. Gatunki podobne Makroskopowo Psathyrella orbicularis jest w rzeczywistości „miniaturową” kruchaweczką krótkokorzeniastą (Psathyrella microrhiza) – jest smuklejsza, ma mniejsze rozmiary, nie przybiera kształtu płasko-wypukłego i ma podobne cechy mikroskopowe.
Występowanie i siedlisko Występuje w Europie, na północy sięgając po Islandię i północne krańce Półwyspu Skandynawskiego. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale w późniejszych latach podano jego stanowiska. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Saprotrof.
Przypisy
Kategoria:Kruchaweczkowate Kategoria:Mykobiota Polski