Kruchaweczka pniakowa (Psathyrella pseudocasca (Romagn.) Kits van Wav.) – gatunek grzybów należący do rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1952 r. Henri Charles Louis Romagnesi, nadając mu nazwę Drosophila pseudocasca. W 1982 r. E. Kits van Waveren przeniósł go do rodzaju Psathyrella. Brak synonimów. Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda
Morfologia Kapelusz Średnica 10–70 mm, początkowo stożkowato-wypukły, potem płaski. W stanie wilgotnym ciemno-czerwonobrązowy do ciemno żółtobrązowego, prążkowany od brzegu do połowy kapelusza, w stanie suchym cynamonowobrązowy, czerwonawożółty do jasnobrązowego. Osłona w postaci kłaczków prawie do środka kapelusza. Trzon Wysokość 30–80 mm, grubość 3–8 mm, czasami z włóknistą strefą pierścieniową w górnej części. Blaszki Gęste. Liczba blaszek pełnych 30–48. Cechy mikroskopowe Zarodniki 6,5–8,5 × 3,5–4,5 μm, Qav = 1,7–2, podłużne, jajowate do prawie cylindrycznych, w widoku z boku czasami migdałowate, brązowopomarańczowe. Pleurocystydy 25–60 × 8–14 μm, wąsko-workowate, wrzecionowate do butelkowatych, rozproszone lub liczne. Cheilocystydy dwóch typów: (1): 30–40 × 8–12 μm, podobne do pleurocystyd, rozproszone, (2): 15–35 × 8–20 μm, maczugowate, liczne, złożone z 1–3 komórek. Komórki osłony 10–100 × 5–25 μm.
Występowanie i siedlisko Występuje w rozproszeniu w Europie. W 2003 r. W. Wojewoda przytoczył jedno stanowisko w Polsce, w późniejszych latach podano wiele następnych. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Saprotrof. Występuje w bogatych lasach liściastych, rzadko iglastych, na pniach lub na glebie przylegającej do rozkładającego się drewna, z roślinami takimi jak jasnota gajowiec (Lamiastrum galeobdolon), przytulia wonna (Galium odoratum), szczyr trwały (Mercurialis perennis) lub czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum). Owocniki przeważnie od wiosny do jesieni.
Przypisy
Kategoria:Kruchaweczkowate Kategoria:Mykobiota Polski