Rząd Rzeszy () – organ władzy wykonawczej w Republice Weimarskiej.

Działając na podstawie art. 53 konstytucji prezydent Republiki Weimarskiej powoływał i odwoływał szefa rządu (kanclerza Rzeszy), zaś na jego wniosek – poszczególnych ministrów. Decyzja prezydenta w przedmiocie powołania kanclerza i ministrów nie była uzależniona – przynajmniej z formalnego punktu widzenia – od stanowiska frakcji parlamentarnych. Konstytucja nie określała w sposób bezpośredni wpływu Reichstagu na kształt rządu. Jeżeli jednak członkowie rządu posiadali stabilne zaplecze parlamentarne, wpływ prezydenta na kształt i działalność gabinetu był ograniczony. Możliwość uchwalenia wotum nieufności kanclerzowi lub ministrowi powodowała, że wynik konsultacji głowy państwa z frakcjami parlamentarnymi miał kluczowe znaczenie dla politycznego oblicza gabinetu.

Konstytucja weimarska nie wymagała bezpośredniego udzielenia inwestytury parlamentarnej nowemu rządowi w formie przegłosowanego wotum zaufania. Ewentualne wyrażenie kanclerzowi wotum zaufania było aktem nierodzącym skutków prawnych. Gabinet powołany do życia przez prezydenta mógł funkcjonować do czasu, gdy Reichstag przegłosował udzielenie mu wotum nieufności.

Charakterystyczną cechą rozwiązań konstytucji weimarskiej był brak odpowiedzialności solidarnej gabinetu. Reichstag mógł uchwalić wotum nieufności kanclerzowi lub poszczególnym ministrom. Zgodnie z art. 54 ust. 2 konstytucji każdy członek rządu musiał ustąpić, jeżeli Reichstag w sposób wyraźny wycofał swoje zaufanie. W związku z koniecznością posiadania przez rząd podwójnego zaufania, członkowie rządu mogli być zdymisjonowani również przez prezydenta, z tym że w przypadku ministra ze stosownym wnioskiem musiał wystąpić kanclerzK. Stern, Das Staatsrecht der Bundesrepublik Deutschland, t. V: Die geschichtlichen Grundlagen des Deutschen Staatsrechts, München 2000, s. 597–598..

Rządy Rzeszy w Republice Weimarskiej Rząd Philippa Scheidemanna Rząd Gustava Bauera Pierwszy rząd Hermanna Müllera Rząd Konstantina Fehrenbacha Pierwszy rząd Josepha Wirtha Drugi rząd Josepha Wirtha Rząd Wilhelma Cuno Pierwszy rząd Gustava Stresemanna Drugi rząd Gustava Stresemanna Pierwszy rząd Wilhelma Marxa Drugi rząd Wilhelma Marxa Pierwszy rząd Hansa Luthera Drugi rząd Hansa Luthera Trzeci rząd Wilhelma Marxa Czwarty rząd Wilhelma Marxa Drugi rząd Hermanna Müllera Pierwszy rząd Heinricha Brüninga Drugi rząd Heinricha Brüninga Rząd Franza von Papena Rząd Kurta von Schleichera Rząd Adolfa Hitlera

Przypisy

Kategoria:Republika Weimarska