Karczma Pod Świętym Michałem () – obraz olejny na desce niderlandzkiego malarza Pietera Bruegla Młodszego z 1619–1625, znajdujący się w zbiorach Zamku Królewskiego na Wawelu.
Historia Pieter Bruegel tworzył w Antwerpii, gdzie był mistrzem gildii św. Łukasza. Prowadził duży warsztat malarski, specjalizujący się przede wszystkim w wykonywaniu licznych wersji kompozycji ojca, Pietera Bruegela Starszego. W Karczmie pod św. Michałem Pieter nie dowołuje się do żadnego z dzieł ojca, chociaż utrzymana jest w Brueglowskiej manierze. Od ok. 1616 roku malarz tworzył indywidualne kompozycje. Zmiana pisowni sygnatury na obrazach na BREVGHEL zamiast dotychczasowego BRVEGHEL jest interpretowana przez historyków sztuki jako wyraz chęci usamodzielnienia się i odejścia od czystego kopiowania kompozycji ojca. Bruegel ojciec zmarł, gdy syn miał cztery lata. Pierwszą nauczycielką Pietera Bruegela Młodszego była zapewne babka .
Przed zakupem do kolekcji wawelskiej obraz znajdował się w zbiorach prywatnych we Francji. Był notowany na rynku antykwarskim od 1920 roku. Karczmę Bruegela zakupiono ze środków wyasygnowanych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Kancelarię Prezesa Rady Ministrów w 2022 roku. W Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego na Wawelu 18 lutego 2022 roku odbyła się prezentacja z okazji przekazania obiektu do kolekcji wawelskiej, w obecności ministra prof. Piotra Glińskiego oraz wojewody małopolskiego Łukasza Kmity.
Opis Malarz co najmniej dziewięć razy powtórzył kompozycję z karczmą „Pod Świętym Michałem”. Prozaiczna wiejska scena została odtworzona z mistrzowską precyzją. Ogromny budynek kryty strzechą stoi pośród drzew nad wodą. Na elewacji podwójny motyw Archanioła Michała gromiącego smoka. Do osoby archanioła odnosi się napis nad wejściem w średnioniderlandzkim: „Dom ten, by podobał się Bogu, nosi imię św. Michała” (). Wokół wejścia toczy się zwykłe życie: kobieta wygląda z okna nad wejściem, mężczyzna unosi dzban, dwóch gości pije trunek, chłopi przechodzą. Przez otwarte wrota widać wnętrze izby: troje grzeje się przy kominku, dziecko w chodziku, mężczyzna w płaszczu z dzieckiem wchodzi po przeciwnej stronie. W przyległej stodole ładowane są worki. Bruegel dokładnie przedstawił zwierzęta: świnie, psy, ptaki, m.in. kury i kaczki. Po prawej stronie widać most na rzece i inne zabudowania. To scena raczej pełna humoru, nie moralizatorska, jak w tego typu przedstawieniach u Pietera Bruegla Starszego. Obraz mierzy 52 × 76,5 cm, z ramą 67 × 90,5 cm. Nie jest datowany. Muzealny numer inwentarzowy: ZKnW-PZS 10198.
Przypisy
Kategoria:Malarstwo rodzajowe Kategoria:Obrazy Pietera Bruegla (młodszego) Kategoria:Zamek Królewski na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki