Lista nazwisk kobiet na wieży Eiffla - propozycja uhonorowania 72 zasłużonych dla nauki kobiet poprzez umieszczenie ich nazwisk na bocznych ścianach pierwszego piętra wieży Eiffla, obok istniejących już tam 72 nazwisk naukowców, z których wszyscy są mężczyznami. Listę tę ogłoszono 26 stycznia 2026 r., po czym została ona wysłana do konsultacji Francuskiej Akademii Nauk, oraz .

Lista + Tekst podpisu Imię i nazwisko lata życia dziedzina 1916-2003 neurofizjologia 1936-1993 matematyka Jeanne Baret 1740–1807 botanika 1934-2004 chemia materiałów Madeleine Brès 1842-1921 medycyna 1905-1999 geologia, mineralogia 1908-1999 fizjologia, chemia 1885-1944 astronomia 1923-2025 fizyka, matematyka 1886-1939 medycyna 1899-1997 oceanografia 1881-1967 fizyka 1947-2014 informatyka 1923-2020 fizyka, biologia Maria Skłodowska-Curie 1867-1934 fizyka Augusta Dejerine-Klumpke 1859-1927 medycyna, neurologia 1854-1911 geologia, paleontologia 1924-2015 fizyka 1884-1961 chemia 1956-2008 informatyk Angélique du Coudray 1712-1794 położnictwo 1746-1830 astronomia 1905-1972 matematyka 1918-2014 matematyka 1923-1988 chemia Rosalind Franklin 1920–1958 fizyka, chemia 1925-2022 medycyna Sophie Germain 1776-1831 matematyka Marianne Grunberg-Manago 1921-2013 biochemia 1889-1963 inżynieria 1895-1982 matematyka 1896-1941 inżynieria lotnictwa 1945-2021 fizyka 1909-1995 inżynieria lotnictwa Irène Joliot-Curie 1897-1956 chemia 1946-2007 informatyka Dorothea Klumpke 1861-1942 astronomia 1931-2023 fizyka 1934-2022 inżynieria 1945-2019 inżynieria 1767-1812 inżynieria 1910-2002 geologia, paleontologia 1919-2007 matematyka 1878-1919 medycyna 1915-1985 fizyka 1922-2017 fizyka 1920-2017 matematyka 1933-2016 biochemia 1878-1954 chirurgia 1890-1982 mechanika 1957-2016 agronomia, biologia 1889-1969 inżynieria Marguerite Perey 1909-1975 radiochemia 1735-1820 chemia 1920-2011 chemia 1880-1953 chemia 1885-1960 chemia, dietetyka 1929-2021 inżynieria komputerowa 1949-2010 matematyka 1896-1965 inżynier chemik 1913-2013 matematyka 1922-2004 chemia 1861–1942 lekarz psychiatra Helena Sparrow 1891-1970 biologia, medycyna 1910-1990 chemia 1912-1980 fizyka teoretyczna 1892-1978 chemik Ágnes Ullmann 1927-2019 biologia molekularna 1913-2000 fizyka atmosfery 1886-1956 inżynier chemii Jeanne Villepreux-Power 1794-1871 przyroda 1909-1980 fizyka teoretyczna

Kryteria Przy tworzeniu listy propozycji kierowano się następującymi kryteriami:

kobiety, które wniosły istotny wkład w swoją dziedzinę nauki poprzez co najmniej jedno znaczące osiągnięcie; żyjące po 1789 r.; z obywatelstwem francuskim (w drodze wyjątku dopuszczono nazwisko Rosalind Franklin ze względu na jej związki z Francją). nazwisko nie może znajdować się już na wieży Eiffla (co wykluczało Marie-Anne Paulze Lavoisier, żonę Antoine Lavoisiera) wykluczono osoby o nazwiskach dłuższych niż 1 liter (stąd pominięto np. Marie Geneviève Charlotte Thiroux d’Arconville). Historia W 2021 r. Bernard Rigaud, przewodnik oprowadzający turystów po wieży Eiffla, opowiadając o naukowcach uwiecznionych na fasadzie wieży, został zapytany, w którym miejscu znajduje się nazwisko Marii Skłodowskiej-CurieNie mogła być ona jednak wzięta pod uwagę, gdyż wieżę Eiffla zbudowano zanim fizyczka dokonała swoich odkryć.. Zainspirowany tym pytaniem dowiedział się, że na liście uwiecznionych naukowców faktycznie nie ma ani jednej kobiety. Fakt ten krytykowano również już wcześniej, w szczególności z powodu pominięcia francuskiej matematyczki Sophie Germain, gdyż dzięki jej pracom nad elastycznością materiałów możliwa była budowa samej wieży Eiffela.

Rigaud, studiujący wówczas na Uniwersytecie Paryskim, rozpoczął więc starania, by zmienić ten stan rzeczy. Jako członek stowarzyszenia „Femmes & Sciences” zainicjował projekt "Les 40 sœurs d’Hypatie" („40 sióstr Hypatii”). Stowarzyszenie postulowało wówczas, aby na drugim piętrze wieży Eiffla umieścić nazwiska 40 kobiet, nawiązując do listy 72 mężczyzn uhonorowanych na piętrze pierwszym.

Projektem udało się zainteresować Anne Hidalgo, pełniącą wówczas funkcję mera Paryża. 25 marca 2025 r. ogłosiła ona powołanie komisji naukowej, której przewodniczyli Isabelle Vauglin, astrofizyczka i wiceprzewodnicząca Femmes & Sciences oraz Jean-François Martins, dyrektor SETE (Société d’Exploitation de la Tour Eiffel - operator wieży Eiffla).

Komisja ta 5 września 2025 zarekomendowała rozszerzenie listy do 72 nazwisk, które umieszczone miały być nie na drugim piętrze, ale na pierwszym, obok nazwisk mężczyzn.

26 stycznia 2026 r. Hidalgo ogłosiła zaproponowaną przez komisję listę kobiet.

Uwagi

Przypisy

* Eiffel Kategoria:Listy biograficzne