thumb|Maniok gotowany w liściach Megaphrynium macrostachyum Megaphrynium Milne-Redh. − rodzaj roślin z rodziny marantowatych. Należy do niego pięć gatunków występujących w środkowo-zachodniej Afryce, na obszarze od Gwinei do Sudanu i Demokratycznej Republiki Konga.
Nazwa naukowa rodzaju została utworzona poprzez dodanie przedrostka mega- (duży) do nazwy rodzaju Phrynium.
Morfologia Pokrój Wieloletnie rośliny zielne, nagie lub owłosione, osiągające wysokość do 4 metrów (Megaphrynium macrostachyum).
Pędy Podziemne kłącze, u M. macrostachyum osiągające 6 metrów długości. Łodygi pojedyncze, z jednym liściem i zwieńczone kwiatostanem.
Liście Liście odziomkowe o bardzo długich ogonkach, u M. microstachyum osiągających 5 metrów długości. Blaszka liściowa duża, eliptyczna, nieznacznie asymetryczna. Liść łodygowy podobny, ale z krótszym ogonkiem.
Kwiaty Zebrane parami w zredukowane wierzchotki, tworzące kłosowaty, słabo rozgałęziony lub niekiedy pojedynczy kwiatostan złożony z licznymi węzłami (z każdego z nich wyrasta pojedyncza wierzchotka). Wszystkie wierzchotki zamknięte są w podsadce, opadającej w trakcie kwitnienia. Każda wierzchotka również wsparta jest pojedynczą, mięsistą podsadką. Listki zewnętrznego okółka okwiatu wolne. Listki wewnętrznego okółka u dołu zrośnięte w rurkę. Dwa zewnętrzne prątniczki wąskolancetowate, równowąskie lub szydłowate, niekiedy jeden z nich zanika. Prątniczek kapturkowaty z wyrostkiem w kształcie ostrogi. Zalążnia trójkomorowa.
Owoce Spłaszczone, kulistawe torebki z wyraźnymi szwami, wolno pękające, nagie, czerwone, wewnątrz mięsiste lub śluzowate. Nasiona z osnówką.
Ekologia Występuje na wysokości od poziomu morza do 1500 m n.p.m. w wilgotnych miejscach w lasach pierwotnych i wtórnych oraz na ugorach. Często tworzy duże, jednolite zarośla, które mogą opóźniać sukcesję wtórną drzew. Osiągając wysokie zagęszczenia, szczególnie po wycince lasu lub pożarach, stanowi ważny etap sukcesji w lasach deszczowych Afryki Środkowej.
Rośliny z tego rodzaju stanowią źródło pożywienia dla słoni leśnych, naczelnych, w tym goryli nizinnych, szympansów karłowatych i szympansów zwyczajnych.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny marantowatych (Marantaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales).
Wykaz gatunków Megaphrynium distans Hepper Megaphrynium gabonense Koechlin Megaphrynium macrostachyum (K.Schum.) Milne-Redh. Megaphrynium trichogynum Koechlin Megaphrynium velutinum (K.Schum.) Koechlin
Zastosowanie Rośliny spożywcze Młode liście Megaphrynium microstachyum gotuje się w oleju i wodzie, a następnie spożywa jako warzywo. Miąższ owoców jest spożywany i stosowany jako słodzik w przygotowywaniu potraw. Owoce są również wykorzystywane do odstawiania niemowląt od piersi. Prażone nasiona są spożywane w Demokratycznej Republice Konga (smakują jak kukurydza).
Rośliny lecznicze W tradycyjnej medycynie Wybrzeża Kości Słoniowej sok z liści M. microstachyum jest stosowany w leczeniu padaczki i obłędu, a liście i owoce są czasami przepisywane jako antidotum na zatrucia. W Kamerunie wywar z liści jest stosowany przeciwko żółtaczce. W Demokratycznej Republice Konga popiół z kłączy przykłada się na krosty.
Inne zastosowania Liście są często używane do pakowania żywności i krycia dachów. W środkowej Afryce często używa się ich do owijania manioku przed gotowaniem. Z liści wytwarza się również inne artykuły, takie jak jednorazowe koszyki, talerze, kubki, garnki, pojemniki, lejki, wachlarze i parasole, a także używa się ich jako materacy do spania. W Gabonie liście służą do owijania ubrań, aby chronić je przed deszczem. W Demokratycznej Republice Konga liście służą do pokrywania glinianych ścian. Cały lub rozcięty ogonek liścia i paski kory służą do wiązania i wyrobu mat, koszyków, mioteł i innych przyborów. Wyrabia się z nich również bransoletki i inne ozdoby.
Przypisy
Kategoria:Marantowate