Chancelloriida – grupa (rząd) wymarłych zwierząt, znanych wyłącznie z kambru, o nieustalonym położeniu systematycznym (problematyków), pierwotnie błędnie opisanych jako gąbki. Nazwa pochodzi od typowego rodzaju Chancelloria. mały|left|Chancelloria eros ze środkowego kambru Utah
Charakterystyka mały|Rekonstrukcja dwóch gatunków chancelloriidów (po lewej Allonnia erjiensis, po prawej A. phrixothrix) z wczesnego kambru Chengjiang Chancelloriidy to osiadłe zwierzęta morskie o workowatym ciele, wykazującym symetrię radialną. Ciało jest pokryte giętkim integumentem, a czasami również drobnymi (rzędu 0,1 mm) płytkami lub kolcami.
Oprócz tego na ciele znajdują się liczne skleryty (celoskleryty, od łac. coelus – pusty w środku), które najczęściej są złożonymi elementami, składającymi się z kilku połączonych igieł, z których każda ma odrębne światło i odrębne otwory. Skleryty te są zbudowane z węglanu wapnia (aragonitu). W szczytowej części ciała skleryty przekształcone są w kolce ułożone w kępkę i otaczające centralnie położony pojedynczy otwór.
Lofoforu, organów wewnętrznych ani układu nerwowego nie ma.
Wielkość ciała zróżnicowana, na przykład kompletne okazy Archiasterella coriacea mają wymiary 57 mm (długość) x 15 mm (szerokość) oraz 29 x 12 mm. Z kolei kompletne osobniki Allonnia tintinopsis mają wymiary 200 x 55 oraz 88 x 32 mm.
Interpretacja pokrewieństw grupy Chancelloriidae zostały pierwotnie opisane przez Charlesa Doolitle'a Walcotta na podstawie materiałów z łupków Burgess jako rodzina gąbek. Jednak w drugiej połowie XX wieku stwierdzono, że sposób powstawania sklerytów chancelloriidów jest zupełnie inny niż igieł gąbek.
i , opierając się na podobieństwach w budowie wewnętrznej i ornamentacji sklerytów, zaproponowali połączenie niektórych grup kambryjskich organizmów w gromadę . Tu miałyby należeć między innymi chanceloriidy i halkieriidy. Różnice między chancelloriidami, które były osiadłymi filtratorami, a halkieriidami, wolnożyjącymi pierwotnymi przedstawicielami Lophotrochozoa są jednak bardzo znaczne. mały|Zmarszczki na powierzchni ciała wczesnokambryjskiego chancelloriida Allonnia phrixothrix i ich interpretacja Świetnie zachowane skamieniałości z wczesnokambryjskiego umożliwiły przeprowadzenie analizy mikrostruktury integumentu. Znalezione struktury zinterpretowano jako miejscowe zmiany kształtu powierzchni ciała w wyniku bodźców zewnętrznych, co wskaywałoby na istnienie komórek nabłonkowo-mięśniowych. Na tej podstawie można by więc zaliczyć Chanceloriida do pierwotnych Epitheliozoa, czyli grupy, obejmującej wszystkie dzisiejsze zwierzęta oprócz gąbek (innymi słowy: Placozoa, parzydełkowce, żebropławy i Bilateria). Chanceloriidy byłyby więc wymarłym typem pierwotnych zwierząt, o stopniu organizacji pośrednim między Placozoa a Eumetazoa (przydełkowce, żebropławy i zwierzęta dwubocznie symetryczne).
Zróżnicowanie i rozprzestrzenienie mały|left|Zarys przypuszczalnych stosunków pokrewieństw w obrębie chancelloriidów: dla każdego rodzaju pokazano zarys kształtu ciała i budowę sklerytów
Systematyka i ewolucja Grupa obejmuje jedną rodzinę Chancelloriidae Walcott, 1920 z siedmioma rodzajami. Rodzaje wyróżnia się na podstawie budowy sklerytów (liczby i ułożenia tworzących je igieł).
Pierwotnym ewolucyjnie rodzajem wydaje się Cambrothyra, której skleryty są elipsoidalne, o małych promieniach i zmiennych kształtach (silna plastyczność fenotypowa, wynikająca ze słabej kontroli fizjologicznej procesu ). Późniejsze rodzaje mają skleryty o kształtach bardziej wyspecjalizowanych i mniej zmiennych, co jest interpretowane jako wynikające z lepszej kontroli nad procesem biomineralizacji.
Rozprzestrzenienie geograficzne i stratygraficzne Najstarsze chancelloriidy znane są z wczesnego fortunu (pierwszy wiek kambru, nieco mniej niż 539 Ma), a najmłodsze z dziangszanu (przedostatni wiek kambru, ok. 491 Ma). Grupa ta była szeroko rozpowszechniona, jej przedstawicieli znaleziono między innymi na terenie Gondwany, Laurencji, północnych Chin, Awalonii i Baltiki. Często znajduje się jedynie izolowane skleryty przedstawicieli tej grupy.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Wymarłe bezkręgowce Kategoria:Zwierzęta kambru