FIELDctrl 3D MIMO

FIELDctrl 3D MIMO – rodzina polskich trójwspółrzędnych radarów obserwacji przestrzeni powietrznej, opracowywanych i produkowanych przez gdyńską spółkę Advanced Protection Systems (APS). Urządzenia są przeznaczone przede wszystkim do wykrywania, klasyfikacji i śledzenia bezzałogowych statków powietrznych, w tym niewielkich obiektów poruszających się z małą prędkością i na małej wysokości. Rodzina obejmowała w lipcu 2026 warianty Advance, Range, Runway, Ultra SR, Ultra LR i Follow.

Radary wykorzystują techniki MIMO oraz FMCW i w większości wariantów pracują w paśmie X, w zakresie częstotliwości 9,7–10 GHz. Wyznaczają odległość, azymut i elewację celu, a uzyskane dane mogą być przekazywane do systemów dowodzenia, kamer, głowic optoelektronicznych, urządzeń zakłócających lub uzbrojenia. FIELDctrl jest sensorem i samodzielnie nie neutralizuje wykrytych obiektów.

Rodzina jest jednym z podstawowych typów sensorów stosowanych w systemach antydronowych SKYctrl oraz w opracowywanym dla Sił Zbrojnych RP systemie SAN.

Historia Początki konstrukcji wiążą się z pracami rozpoczętymi w 2014 przez Macieja Klemma i Radosława Piesiewicza, związanych wcześniej z badaniami mikrofalowymi na Politechnice Gdańskiej. Jednym z impulsów do podjęcia prac były doniesienia o niewyjaśnionych lotach dronów nad francuskimi elektrowniami jądrowymi. Spółka Advanced Protection Systems rozpoczęła działalność w 2015.

W lipcu 2017 Klemm i Piesiewicz zgłosili do opatentowania wielosensorowy system wykrywania, klasyfikowania i neutralizowania bezzałogowych statków powietrznych. Zgłoszenie PL422312A1 obejmowało radar FMCW pracujący w zakresie 9–11 GHz, matrycę mikrofonów oraz możliwość wykorzystania czujników optycznych, termowizyjnych i radiowych. W opisie uwzględniono automatyczną klasyfikację sygnałów oraz współpracę z urządzeniem zakłócającym. Zgłoszenie opublikowano w styczniu 2019.

Podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w 2018 APS prezentował mobilny system pod nazwą Ctrl+Sky. Zestaw zabudowany na pojeździe łączył radar z czujnikiem częstotliwości radiowych, systemem optycznym, stanowiskiem operatora i urządzeniem zakłócającym.

Rodzina FIELDctrl 3D MIMO została publicznie przedstawiona w listopadzie 2020. Pierwsza oferta obejmowała warianty Access, Advance, Range i Follow, różniące się pokryciem przestrzeni, zasięgiem i częstotliwością aktualizacji danych. Wczesny Advance miał odświeżać dane cztery razy na sekundę, a ówczesny Follow – dwadzieścia razy na sekundę. Parametrów tych nie powtórzono w aktualnych kartach produktowych.

W 2022 rozpoczęto dostawy systemów zawierających radary FIELDctrl do Ukrainy. W tym samym roku polskie Siły Zbrojne zamówiły zestawy SKYctrl wykorzystujące radary tej rodziny.

W 2023 fundusz Enterprise Investors objął znaczący pakiet mniejszościowy w APS. Pozyskane środki miały zostać przeznaczone między innymi na zwiększenie skali działalności i rozwój nowych produktów. W kolejnych materiałach ofertowych pojawił się radar Ultra, a następnie jego warianty Ultra SR i Ultra LR.

W lipcu 2025 zapowiedziano publiczną premierę nowej wersji radaru Follow podczas MSPO 2025. Urządzenie przedstawiono jako radar z ruchomym mechanizmem, przeznaczony zarówno do wykrywania, jak i precyzyjnego wskazywania celów efektorom.

W styczniu 2026 zawarto umowy dotyczące opracowania i dostawy 18 modułów bateryjnych systemu SAN. APS został dostawcą radarów FIELDctrl Ultra i Follow oraz systemu dowodzenia SanView.

Budowa i działanie mały|Schemat radaru MIMO, w którym anteny nadawcze i odbiorcze tworzą wirtualny szyk antenowy

W technice MIMO zastosowanie wielu torów nadawczych i odbiorczych umożliwia utworzenie w procesie obróbki sygnału wirtualnego szyku antenowego. Pozwala to zwiększyć liczbę dostępnych kanałów obserwacji i dokładność wyznaczania kierunku celu bez stosowania fizycznej anteny o odpowiadającej im liczbie elementów.

mały|Schemat działania radaru dopplerowskiego FMCW mały|Antena radaru FIELDctrl Nieruchome warianty FIELDctrl obserwują określony sektor przestrzeni. W aktualnych modelach jego szerokość wynosi od 45 do 90° w azymucie i od 20 do 90° w elewacji. Obserwację dookólną można uzyskać przez odpowiednie rozmieszczenie kilku paneli, natomiast Follow wykorzystuje mechanizm obrotowy umożliwiający podążanie za wykrytym obiektem.

Warianty Advance, Range, Runway, Ultra SR i Ultra LR pracują w zakresie 9,7–10 GHz i wykorzystują pasmo modulacji do 300 MHz. Advance, Range i Runway mają moc wyjściową 80 W, a Ultra SR i Ultra LR – 160 W. Aktualna strona wariantu Follow podaje moc 200 W, ale nie podaje jego częstotliwości pracy ani szerokości pasma.

Producent deklaruje możliwość równoczesnego śledzenia wielu celów, rozpoznawania dronów wirnikowych i stałopłatów, wykrywania obiektów zawisających oraz celów poruszających się poprzecznie do wiązki radaru. Automatyczna klasyfikacja ma wykorzystywać algorytmy uczenia maszynowego i cechy pozwalające odróżniać bezzałogowce od ptaków. Szczegółowa lista cech klasyfikacyjnych i liczba jednocześnie utrzymywanych śladów nie zostały ujawnione.

Minimalna deklarowana prędkość śledzonego celu w nieruchomych modelach wynosi 0 m/s, co umożliwia wykrywanie zawisających bezzałogowców. Minimalną wysokość śledzenia określono na około 1 m. Obudowy mają spełniać wymagania IP66 i IP67.

APS opracował także narzędzie PDQ służące do przewidywania skuteczności wykrywania i planowania rozmieszczenia radarów z uwzględnieniem ukształtowania terenu i przeszkód.

Warianty Parametry w tabeli odpowiadają ofercie dostępnej w lipcu 2026. Zasięg podano dla celu o określonej skutecznej powierzchni odbicia radarowego (RCS). Wartości dla różnych RCS i typów celu nie są bezpośrednio porównywalne.

Wariant Pokrycieazymut/elewacja Moc Deklarowany zasięg wykrywania i klasyfikacji Wymiary i masa Zasilanie Advance 90°/60° 80 W RCS 0,01 m²: do 3 kmRCS 0,1 m²: do 5,5 km 645 × 360 × 180 mm31,4 kg 24 V DC lub 230 V AC. Range 90°/30° 80 W RCS 0,01 m²: do 5 kmRCS 0,1 m²: do 9 km 645 × 360 × 180 mm31,4 kg 24 V DC lub 230 V AC. Runway 45°/20° 80 W RCS 0,01 m²: do 8 kmRCS 0,1 m²: do 14 km 850 × 567 × 190 mm40,6 kg 24 V DC lub 230 V AC. Ultra SR 90°/90° 160 W RCS 0,01 m²: do 5 kmRCS 0,1 m²: do 7,5 km 840 × 680 × 320 mm83 kg 230 V AC. Ultra LR 90°/30° 160 W RCS 0,01 m²: do 8 kmRCS 0,1 m²: do 12 km 840 × 680 × 320 mm83 kg 230 V AC. Follow 90°/90° 200 W cel typu Shahed: do 14 km nie podano nie podano.

Advance jest modelem przeznaczonym do obserwacji szerokiego sektora na małych i średnich odległościach. Otrzymał numer magazynowy NATO NSN 5840-43-003-1820. Range ma węższe pokrycie w elewacji i większy zasięg, natomiast Runway – najwęższy sektor i największy deklarowany zasięg spośród nieruchomych modeli o mocy 80 W. Runway opracowano z myślą o obserwacji obiektów podłużnych, takich jak pasy startowe i podejścia do lotnisk.

Ultra SR zapewnia szerokie pokrycie w elewacji, podczas gdy Ultra LR jest wariantem dalekiego zasięgu z polem obserwacji 90°/30°. Follow ma podążać za już wykrytym celem i przekazywać dokładne dane do efektorów.

Podawany przez producenta zasięg zależy od RCS celu, jego położenia i orientacji względem radaru, wysokości lotu, ukształtowania terenu, odbić od gruntu i zabudowy, zakłóceń elektromagnetycznych oraz ustawień algorytmów detekcji. Stwierdzenie, że cała rodzina wykrywa każdy dron z odległości 14 km, nie wynika z opublikowanych specyfikacji; wartość ta dotyczy jedynie określonych wariantów i klas celu.

Zmiany specyfikacji Nazwy i parametry poszczególnych odmian zmieniały się wraz z rozwojem rodziny. Materiał ofertowy z 2024 opisywał jeden wariant Ultra o mocy 200 W, masie 81 kg, pokryciu 90°/90° i zasięgu 6 km dla RCS 0,01 m². Aktualna oferta rozdziela go na Ultra SR i Ultra LR o mocy 160 W i masie 83 kg. Nie należy zatem łączyć parametrów starszego Ultra z parametrami nowszych odmian SR i LR.

Nazwa Follow występowała już w pierwszej publicznej ofercie z 2020, mimo że urządzenie przedstawione podczas MSPO 2025 określano jako światową premierę. Dostępne materiały nie wyjaśniają, czy była to całkowicie nowa konstrukcja, czy kolejna generacja wcześniejszego wariantu.

Karta produktowa Follow z 2025 podawała pokrycie 90°/30°, moc 80 W, zasięg 5 km dla RCS 0,01 m² i 12 km dla celu typu Shahed/Geran o RCS 1 m². Materiał zapowiadający premierę deklarował zasięg do 16 km, natomiast aktualna strona producenta podaje pokrycie 90°/90°, moc 200 W i zasięg do 14 km dla celu typu Shahed. Nie opublikowano wyjaśnienia różnic między tymi konfiguracjami.

Zastosowania i integracja mały|Zestaw radarów FIELDctrl na pojeździe Legwan 4x4 w wersji dla systemu przeciwdronowego programu SAN.Radary FIELDctrl mogą być wykorzystywane samodzielnie jako sensory obserwacyjne albo jako element wielosensorowego systemu antydronowego. W systemie SKYctrl dane radarowe są łączone z obrazem dziennym i termowizyjnym oraz informacjami z czujników radiowych. Pozycja celu może być przekazywana do głowicy optoelektronicznej, urządzenia zakłócającego, armaty, pocisku kierowanego lub bezzałogowego przechwytywacza.

Do wymienianych zastosowań należą:

wykrywanie bezzałogowców rozpoznawczych i uderzeniowych; ochrona stanowisk wojskowych, baz, granic i portów; ochrona elektrowni, rafinerii, magazynów paliw i innych obiektów infrastruktury krytycznej; obserwacja lotnisk, pasów startowych i stref podejścia; przeciwdziałanie przemytowi z wykorzystaniem dronów do zakładów karnych; ochrona imprez publicznych i osób chronionych; wskazywanie celów efektorom niekinetycznym i kinetycznym.

Follow rozwijano między innymi do współpracy z bezzałogowcami FPV, artylerią przeciwlotniczą i dedykowanymi efektorami antydronowymi. W materiałach producenta urządzenie może pracować na stanowisku stacjonarnym lub na pojeździe.

W systemie SAN na poziomie plutonu ogniowego przewidziano wykorzystanie jednego radaru FIELDctrl Ultra i dwóch radarów FIELDctrl Follow. Analiza „MILMAG” wyliczała na podstawie organizacji 18 baterii 54 radary Ultra i 108 radarów Follow. Oficjalny komunikat rządowy podawał jednak 52 plutony ogniowe, podczas gdy opis organizacyjny programu zakładał po trzy plutony w każdej z 18 baterii, czyli 54 plutony. Dokładna liczba zamówionych radarów nie została podana w komunikacie rządowym.

Wartość około 15 mld zł netto dotyczy całego programu SAN, obejmującego system dowodzenia, radary różnych typów, pojazdy, środki walki elektronicznej, głowice optoelektroniczne, armaty, karabiny maszynowe, pociski rakietowe i bezzałogowe przechwytywacze, a nie wyłącznie urządzenia APS.

Użytkownicy i wdrożenia Pełna lista odbiorców, liczba wyprodukowanych urządzeń i dokładne konfiguracje większości wdrożeń nie zostały ujawnione. W części publikacji określenie FIELDctrl stosowano do samych radarów, a w innych opisywano kompletne systemy SKYctrl wyposażone w radary tej rodziny.

Polska Siły Zbrojne RP kupiły w 2022 zestawy SKYctrl. Publikacje „Rzeczpospolitej” i „Dziennika Gazety Prawnej” podawały liczbę 14 systemów. W depeszy PAP z września 2025 pojawiła się natomiast wypowiedź o czterech zestawach kupionych w 2023. Publiczne źródła nie wyjaśniają tej rozbieżności.

Radary były również prezentowane, testowane lub stosowane do ochrony polskich lotnisk, portów, obiektów sektora energetycznego i imprez publicznych. W 2026 stały się jednym z elementów zamówionego systemu SAN.

Ukraina Dostawy do Sił Zbrojnych Ukrainy rozpoczęły się we wrześniu 2022. Systemy przeznaczono do ochrony wojsk, granic oraz infrastruktury krytycznej. Początkowej liczby zestawów nie ujawniono.

W 2024 informowano o dziesiątkach urządzeń działających w Ukrainie. W czerwcu 2026 prezes APS podał w wywiadzie, że spółka dostarczyła tam ponad 100 systemów radarowych. Dane te były informacjami przekazanymi przez producenta i nie towarzyszył im publiczny wykaz dostaw.

Inne państwa i zastosowania cywilne