Dziewiętnie – dawny majątek. Tereny na których był położony, leżą obecnie na Białorusi, w obwodzie mińskim, w rejonie wilejskim, w sielsowiecie Narocz.
Historia W czasach zaborów zaścianek w gminie Wojstom, w powiecie święciańskim, w guberni wileńskiej Imperium Rosyjskiego. W 1905 roku liczył 24 mieszkańców, 326 dziesięcin, własność ŚwiąteckiegoГошкевич И.И. Виленская губернія: Полный списокъ населенныхъ мѣстъ со статистическими данными о каждомъ поселеніи, составленный по оффиціальнымъ свѣдѣниямъ, Вильна, 1905, s. 291.Nowaja Topograficzeskaja Karta Zapadnoj Rossii 1:84 000..
W latach 1921–1945 majątek leżał w Polsce, w województwie wileńskimPrzynależność wojewódzka zmieniała się. Wieś leżała w województwie nowogródzkim (1921–1922), w Ziemi Wileńskiej (1922–1926) i w województwie wileńskim (od 1926)., w powiecie wilejskim, w gminie Wojstom.
W 1931 w 3 domach zamieszkiwało 28 osób.
W 1938 roku miejscowość należała do gromady Lemiesze, gminy WojstomRozporządzenie Wojewody Wileńskiego z dnia 20 września 1938 r. w sprawie zmiany granic gromad, utworzenia nowych gromad i ustalenia ich nazw w powiecie święciańskim (Wileński Dziennik Wojewódzki), 1938, nr 14, s. 437–438..
Nieistniejący majątek Dziewiętnia/Dziewiętnie 500 metrów na południe od centrum wsi znajduje się uroczysko, gdzie kiedyś była siedziba Chodźków o nazwie Dziewiętnia (również Dziewiętnie).
Dziewiętnię kupił w drugiej połowie XVIII wieku najprawdopodobniej Michał Chodźko (1730–1812). Prawie całe życie spędził tu jego wnuk Ignacy Chodźko (1794–1861). Po nim majątek ten odziedziczyli wnukowie Ignacego, synowie jego córki Stanisławy (~1826–1856) i Henryka Świąteckiego (1822–1869). Dalsze losy własności tego majątku nie są znane.
Siedzibę stanowiły dwa blisko siebie stojące budynki: dom mieszkalny i skarbczyk. Dom był małym dworkiem. Był to budynek parterowy, na planie prostokąta, przykryty wysokim, gładkim, czterospadowym dachem gontowym. Przed domem był ganek, którego cztery kolumny podtrzymywały trójkątny szczyt.
Ciekawszą architekturę miał stojący obok skarbczyk. Był to kwadratowy, dwukondygnacyjny domek, w którym trzecią część pierwszego piętra stanowiła otwarta kolumnowa galeryjka, na którą wchodziło się stromymi schodami. Był nakryty również czterospadowym, gontowym dachem, ale łamanym. Domek ten służył latem Ignacemu Chodźce jako pracownia i sypialnia.
W większej odległości, ale w tej samej linii wznosił się długi budynek gospodarczy z gankiem o dwóch kolumnach i trójkątnym przyczółku, przykryty dachem dwuspadowym.
Budynki te stały wśród starego ogrodu obsadzonego krzewami. Staw i gazon były od strony wjazdowej dworu. Za domem stała altanka. Granice ogrodu wyznaczała rzeczka opływająca go z trzech stron.
Dwór został zniszczony w czasie I wojny światowej. Dziś na miejscu dworu leży jedynie głaz z tablicą i napisem wskazującym, gdzie stał.
Majątek Dziewiętnia został opisany w 4. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.
Majątku Dziewiętnia nie należy mylić ze wsią Dziewiętnie nad rzeką Wilią, znajdującą się 17 km na zachód, w sielsowiecie Żodziszki (rejon smorgoński obwodu grodzieńskiego). Źródłem pomyłek jest Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, w którym autorzy napisali, że majątek Chodźków był w Dziewiętni nad Wilią, błąd ten powtórzył Roman Aftanazy.
Przypisy
Kategoria:Opuszczone miejscowości w rejonie wilejskim Kategoria:Majątki w powiecie wilejskim (II Rzeczpospolita)