Koszykarz czarnogardły, kolcogonek czarnogardły (Asthenes harterti) – gatunek małego ptaka z rodziny garncarzowatych (Furnariidae). Jak większość gatunków z rodzaju Asthenes, które kojarzone są z Andami, koszykarz czarnogardły zamieszkuje endemicznie górskie obszary Boliwii. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski.
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał niemiecki ornitolog Hans von Berlepsch w 1901 roku na łamach „Journal für Ornithologie”. Autor nadał ptakowi nazwę Schizoeaca harterti, a jako miejsce typowe podał Unduavi [= Hichuloma] w Boliwii. Do 2010 roku koszykarz czarnogardły był klasyfikowany jako takson należący do rodzaju Schizoeaca, ale w 2010 roku South American Classification Committee (SACC) przeniosła wszystkie gatunki z tego rodzaju do rodzaju Asthenes. Decyzja była oparta na badaniach molekularnych Derryberry et al., które potwierdziły przynależność koszykarza czarnogardłego do Asthenes i pokazały, że jest on najbliżej spokrewniony z koszykarzem ostrodziobym Asthenes pyrrholeuca i koszykarzem płowym Asthenes moreirae. Wyróżnia się dwa podgatunki Asthenes harterti: A. h. harterti (Berlepsch, 1901) A. h. bejaranoi (Remsen, 1981)
Etymologia Asthenes: asthenes „nieistotny, mało znaczący”, od negatywnego przedrostka α- a-; σθενος sthenos „siła, moc”. harterti: Ernst Hartert (1859–1933) – niemiecki ornitolog i kolekcjoner, dyrektor Muzeum Historii Naturalnej w Tring.
Morfologia Mały ptak o brązowych lub jasnobrązowych tęczówkach. Dziób prosty, cienki, żuchwa od szarej do różowoszarej, górna szczęka od czarniawej do ciemnoszarej. Nogi i stopy od szarych do niebieskoszarych. Podgatunek nominatywny ma wierzch głowy i resztę górnych partii ciała (w tym skrzydła i ogon) ubarwione ciemno, rudawo-brązowo, z nieco bardziej czerwonym odcieniem w przedniej części ciemienia. Twarz rudawo-brązowa z mało widoczną jasnobrązową brwią. Ogon długi, stopniowany, o różnej długości sterówek. Podbródek szarobiały, gardło czarne, pozostałe dolne części ciała brązowoszare z wyraźniejszym brązowym odcieniem na bokach i pokrywach podogonowych. Nie występuje dymorfizm płciowy. Podgatunek A. h. bejaranoi ma bardziej ochrowe ubarwienie, jaśniejsze czoło. Spód ciała szary z ochrowymi bokami. Długość ciała 17–18 cm, masa ciała 12–14 g.
Wymiary szczegółowe: +SamiecDługość skrzydła (mm)52–57Długość ogona (mm)84–99Długość dzioba (mm)16–17
Zasięg występowania Poszczególne podgatunki koszykarza czarnogardłego występują: A. h. harterti – w północnej Boliwii w Andach w departamencie La Paz, A. h. bejaranoi – w środkowej Boliwii w Andach w departamencie Cochabamba.
Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 52,1 tys. km². Ptak ten występuje na wysokościach od 2900 do 3400 m n.p.m.
Ekologia i zachowanie Jego głównym siedliskiem są formacje roślinne typu paramo i lasy karłowate, a także gęste podszycie w strefie przejściowej w pobliżu górnej granicy lasu oraz skraje lasów mglistych. Długość pokolenia jest określona na 2,9 roku. Ptak ten żeruje pojedynczo lub w parach. Żywi się stawonogami i nasionami. Żeruje na wysokości średnio 1,4 m nad ziemią.
Rozmnażanie Sezon lęgowy koszykarza czarnogardłego przypada na lato, pisklęta obserwowano w styczniu. Zbadano jedno gniazdo tego gatunku, było umieszczone na kępie trawy w sąsiedztwie krzewu. Gniazdo w formie owalnej bryły o wymiarach 20 na 15 cm było zbudowane głównie z mchu i niewielkiej ilości małych gałązek. Miało boczne wejście i komorę lęgową wyścieloną wilgotnym mchem. W lęgu znajdowały się najprawdopodobniej 2 jaja. Pisklęta były karmione przez oboje rodziców.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN koszykarz czarnogardły jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, a gatunek ten opisywany jest jako dosyć pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie spadkowy z powodu degradacji naturalnego środowiska.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Garncarzowate Kategoria:Fauna endemiczna Boliwii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1901 roku Kategoria:Taksony opisane przez Hansa von Berlepscha