Trzęsienie ziemi w Szantungu – silne trzęsienie ziemi, które miało miejsce za panowania dynastii Qing w prowincji Szantung 25 lipca 1668 roku. Jego szacowana magnituda wyniosła 8,5 Ms, co czyni je największym odnotowanym w źródłach historycznych trzęsieniem ziemi we wschodnich Chinach i jednym z największych, jakie wystąpiły na lądzie. Zginęło szacunkowo od 43 000 do 50 000 osób, a jego skutki były odczuwalne na rozległym obszarze. Epicentrum mogło znajdować się między powiatami Ju i Tancheng, na północny wschód od miasta na prawach prefektury Linyi w południowej części Szantungu.

Geologia Trzęsienie ziemi wystąpiło w połowie drogi między Pekinem a Szanghajem, gdzie aktywność sejsmiczna występuje rzadko. Przez ponad 150 lat na tym obszarze nie wystąpiło żadne większe trzęsienie ziemi. W okresie historycznym wystąpiło zaledwie siedem trzęsień ziemi o szacowanej magnitudzie 6,0 Ms lub większej. Pierwsze odnotowane trzęsienie ziemi wystąpiło na północny zachód od Zhucheng w 70 roku p.n.e., o szacowanej magnitudzie co najmniej 7,0 Ms. Ostatnie niszczycielskie trzęsienie ziemi wystąpiło 19 listopada 1829 roku i miało magnitudę 6,75 Ms, w pobliżu Yidu i Linqu. Te silne trzęsienia ziemi wystąpiły wzdłuż strefy uskokowej Tan-Lu.

Strefa uskokowa Tan-Lu jest najważniejszą geologicznie strefą uskokową we wschodnich Chinach – jest to prawoskrętna strefa uskoku przesuwczego o przebiegu z północnego-północnego wschodu na południowy-południowy zachód. Strefa uskokowa rozciąga się na długości 2400 km od Wuxue w pobliżu brzegu Jangcy, przez Morze Bohai, aż po Zhaoxing w prowincji Heilongjiang. W swojej historii kilkakrotnie ewoluował; od późnego triasu do środkowej kredy był prawoskrętną strefą uskoku przesuwczego, powodującą przesunięcia o wartości od 200 do 740 km. W późnej kredzie strefa uskokowa stała się obszarem ekstensji, w wyniku czego powstały rowy tektoniczne, a w niektórych miejscach gromadziły się osady o miąższości do 10 km. W paleogenie ryfting ustał, a strefa uskokowa przekształciła się do końca eocenu w prawoskrętną strefę uskoku przesuwczego. Było to następstwem zmian tektonicznych wywołanych zderzeniem Indii z Azją oraz subdukcją wzdłuż zachodniego Pacyfiku (rów Riukiu).

Trzęsienie ziemi alt=|mały|Mapa izosejst trzęsienia ziemi, przedstawiająca zróżnicowanie skali zniszczeń w regionie Ruptura sejsmiczna wystąpiła wzdłuż uskoku Yishu o długości 360 km, który jest segmentem strefy uskokowej Tan-Lu. Strefa uskokowa Tan-Lu uformowała się w mezozoiku. Jej prędkość poślizgu szacuje się na mniej niż 1–2,6 mm rocznie. Podczas trzęsienia ziemi wzdłuż uskoku Yishu doszło do średniego przesunięcia o 9 m. Ruch miał głównie charakter przesuwczy prawoskrętny z niewielką składową nasunięcia. Inwersja sejsmiczna wskazuje na obszar ruptury o wymiarach 160 na 32 km, na niemal pionowym uskoku o biegu północ–południe. Szacowana głębokość hipocentrum wynosi od 22 do 28 km. 26 lipca i 18 września 1688 roku wystąpiły trzy wstrząsy wtórne, których szacowane magnitudy wyniosły odpowiednio 6,25 i 6,0 Ms. Kolejny wstrząs wtórny wystąpił w 1672 roku, o szacowanej magnitudzie 6,0 Ms.

Badanie paleosejsmiczne strefy uskokowej przeprowadzone w 1987 roku sugeruje, że ten sam segment był źródłem trzęsienia ziemi o podobnej magnitudzie w 6280 roku p.n.e. Ten sam uskok mógł również spowodować trzęsienie ziemi z 1975 roku w Haicheng, 700 km na północ od omawianego wydarzenia. Kolejne niszczycielskie trzęsienie ziemi z 1969 roku również wystąpiło wzdłuż strefy uskokowej Tan-Lu.

Skutki +Liczba ofiar śmiertelnych według lokalizacjiMiejsceLiczba ofiarpowiat Juponad 20 000powiat Tanchengponad 8700Linyiponad 6900Zhuchengponad 2700Dongyingponad 1000Laiwuzginęła większość mieszkańcówJiaoxianponad 90Weifangponad 470Yishui1725Jimo653Zouxianponad 100Yutai140Sishuiponad 100

Trzęsienie ziemi było odczuwalne w 379 powiatach, z których w 29 doszło do katastrofalnych zniszczeń. Trzęsienie ziemi dotknęło również Jiangsu, Anhui, Zhejiang, Fujian, Jiangxi, Hubei, Henan, Hebei, Shanxi, Shaanxi, Liaoning i Koreę. Zniszczenia występowały w odległości do 1000 km od powiatów Tancheng, Linyi i Ju. Uważa się je za jedno z najbardziej niszczycielskich trzęsień ziemi w historii Chin. Trzęsienie ziemi spowodowało silne wstrząsy, którym przypisano XII stopień (skrajny) w skali Mercalliego. Intensywność sejsmiczną VIII przypisano obszarowi w kształcie elipsy o powierzchni 16 800 km² wzdłuż strefy uskokowej.

W powiecie Ju zginęło ponad 20 000 osób. Zniszczone zostały domy mieszkalne i budynki urzędowe, zawaliły się szkoły, świątynie, magazyny oraz mury miejskie. Na wzgórzach wystąpiły osunięcia ziemi wokół Mashi, Wulugu, Yanjiagu, Shifengdo, Keluodo i Maqi. Doszło do rozległego osiadania i zapadania się gruntu. Zaobserwowano szczeliny o szerokości do 1 m i długości sięgającej setek metrów. Jedna ze szczelin miała 7,5 km długości i rozciągała się od Guanzhuangu do Gehu wzdłuż nadrzecznego klifu. Wydobywały się z niej pył, piasek i woda. Woda w trzech studniach wytrysnęła na wysokość 1 m.

W powiecie Tancheng całkowicie zniszczone zostały mury obronne z blankami, budynki rządowe, domy, strażnica, świątynie i magazyny. Zginęło ponad 8700 osób. Szczeliny miały być tak szerokie, że ludzie nie byli w stanie przez nie przejść, a ich dna były zbyt głębokie, by można było je dostrzec. Woda wytrysnęła z ziemi na wysokość 10 m. W Linyi uszkodzone zostały wszystkie domy, mury miejskie i świątynie, a zginęło ponad 6900 osób. Według relacji ze szczelin wydobywała się czarna woda; woda wytrysnęła również ze studni, tworząc zbiornik o szerokości 15–20 m. W okolicznych miastach zawaliły się mury, a część terenów została zalana przez występujące z brzegów rzeki oraz wodę ze studni. Ze szczelin wydobywały się woda i piasek, zasypując domy. Zginęło również wiele zwierząt gospodarskich. W Ganyu również doszło do poważnych zniszczeń.

Tsunami Zapisy historyczne wskazują również na prawdopodobne tsunami w regionie. Odnotowano, że miasta nadmorskie zostały zalane, a rzeki wystąpiły z brzegów.

Reakcja Cesarz Kangxi nakazał swojemu ministerstwu zająć się organizacją pomocy dla poszkodowanych. W 40 prefekturach i powiatach zniesiono podatki. Przeznaczono ponad 227 300 taeli srebra.

Przypisy

Kategoria:Trzęsienia ziemi w Chinach Kategoria:Tsunami Kategoria:Szantung