thumb|Róża hematytowa thumb|Szklane głowy, hematyt thumb|Hematyt – błyszcz żelaza thumb|Figurka niedźwiedzia wykonana z hematytu Hematyt (z gr. haema (haima) „krew”; haimatites „krwisty” od czerwonej barwy tego minerału po jego sproszkowaniu) – pospolity minerał, tlenek żelaza(III).
Właściwości Tworzy kryształy izometryczne, krótkosłupowe, grubobeczułkowate, tabliczkowe, płytkowe, a niekiedy igiełkowe. Zazwyczaj przyjmuje postać romboedru.
Występuje w skupieniach: zbitych i skrytokrystalicznych (żelaziak czerwony) grubokrystalicznych (błyszcz żelaza – Rio Marina na Elbie we Włoszech) drobnoziarnistych, cienkotabliczkowych (mika żelazna) skorupowych i naciekowych (krwawnik) groniastych, kulistych i nerkowatych (szklane głowy – Cumbria w Wielkiej Brytanii; do 15 kg) rozetowych (róża hematytowa – Minas Gerais w Brazylii; średnica do 15 cm i Szwajcaria – do 7 cm) proszkowych, ziemistych i pylastych (śmietana hematytowa). Niekiedy tworzy pseudomorfozy po magnetycie (martyt).
Jest kruchy, nieprzezroczysty. Czasami zawiera domieszki glinu – hematyt glinowy, alumohematyt – oraz manganu.
Występowanie Jest rozpowszechniony we wszystkich głównych typach skał, w których tworzy większe nagromadzenia lub jako minerał poboczny barwi je na różowo lub czerwono. Występuje jako spoiwo w niektórych skałach osadowych, okruchowych. Towarzyszy magnetytowi, pirytowi, kwarcowi, rutylowi, kalcytowi, goethytowi, ametystowi, fluorytowi, chalkopirytowi oraz limonitowi.
Miejsca występowania: USA – okolice J. Górnego, Tennessee; Kanada – Quebec; Meksyk, Wenezuela, Brazylia, Liberia, Indie, Ukraina – Krzywy Róg, Kazachstan, Australia, Francja – kryształy do 10 cm, Niemcy, Szwecja, Japonia – kryształy do 6 cm.
Występuje także na Marsie.
Zastosowanie Główna ruda żelaza (70% Fe) – nie jest najbardziej bogatą, ale jest bardzo powszechną rudą żelaza. Bywa używany jako naturalny pigment do wyrobu czerwonej farby (czerwona ochra). Ma duże znaczenie kolekcjonerskie. Wykorzystywany jako kamień ozdobny i jubilerski. Używany do wyrobu drobnej galanterii artystycznej i żałobnej.
Przypisy
Bibliografia
Atlas mineralogii – G.G. Gormaz, J.J. Casanovas – „Wiedza i życie” 1992. W. Heflik, L. Natkaniec – Nowak – Minerały Polski – Wyd. „Antykwa” – 1998. J. Żaba – Ilustrowany słownik skał i minerałów – Videograf II 2003. W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. „Alma-Press” 2003.
Kategoria:Jubilerstwo Kategoria:Kruszce i rudy Kategoria:Tlenki i wodorotlenki (minerały) Kategoria:Żelazo