Kolnowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Kohlsdorf, ) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią potok Psiniec.
Przysiółkiem wsi jest Kokot.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kolnowice. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.
Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 272 osoby.
Geografia Położenie Kolnowice znajdują się w południowo-zachodniej części Polski. Leżą na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Kolnowice położone są w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Biała, tuż przy granicy z gminą Prudnik. Znajdują się w pobliżu granicy z Czechami. Należą do Euroregionu Pradziad.
Sołectwo Kolnowice obejmuje obręb wsi Kolnowice. Zajmuje powierzchnię 7,8 km². Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Ścinawa Mała, Śmicz, Miłowice, Laskowiec, Rudziczka.
Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Kolnowice znajdują się w granicach mikroregionu Wysoczyzna Bialska (318.58.1). W obszarze wsi przepływa potok Psiniec.
Leży na obszarze 776 ha. Ma charakter rolniczy. Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).
Środowisko naturalne W Kolnowicach panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,0 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Kolnowic wynoszą 622 mm. Dominują wiatry zachodnie.
Integralne części wsi + Integralne części wsi Kolnowice SIMC Nazwa Rodzaj0491311 Kokot przysiółek
Nazwa Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod niemiecką nazwą Kohlsdorf, zgermanizowaną Kolnowitz zanotowaną w 1534 roku, a także wymienia obecnie używaną, polską nazwę Kolnowice we fragmencie: „Kohlsdorf, 1534 Kolnowitz, polnisch Kolnowice”. 15 marca 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę KolnowiceRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..
W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Colini villa (1235), in villis Colini (1243), villam Colini (1259), villa Colini, villa Colinouich (1278), Kolensdorf (1333), Kolnowitz (1534), ex villa Kollnowitz (1679), Kohlsdorff (1743), Kolnowiz, Kohlsdorf, Kolnowice (1784), Kohlsdorf, Kolnowice (1845), Kohlsdorf – Kolnowice (1941), Kolnowice (1947).
Historia Kolnowice są jedną z najstarszych wsi w gminie Biała. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1235 (In villa Collini). 25 marca 1243 książę Mieszko II Otyły nadał klasztorowi bożogrobców w Miechowie immunitet ekonomiczny w Kolnowicach i Mechnicy. 27 września 1248 kanonik wrocławski Wilhelm darował bożogrobcom sześć łanów ornych w Kolnowicach. Wieś stanowiła część dóbr możnowładcy Zbrosława z prawem przywileju targowego dla Ścinawy Małej. Od 1302 sołectwo w Kolnowicach było własnością szpitala bożogrobców w Nysie. Ze wsi wywodziła się śląska rodzina szlachecka von Kolsdorf (Kohlsdorf, Kolendorf). mały|lewo|upright|Pieczęć Kolnowic (1800) W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. W latach 1532–1792 wieś była własnością zamku w Białej. Jako przynależność zamku, od 1606 była dziedziczną własnością rodziny Prószkowskich. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego bialskiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk.
W latach 1872–1874 wzniesiony został kościół św. Jana Nepomucena w Kolnowicach. Jego fundatorem byli mieszkańcy wsi, szczególnie rodziny Badelf i Hoheisel. Miejscowa parafia katolicka została ustanowiona w 1896. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała pole dzielone w słup, po prawej lemiesz pługa w słup, po lewej chomąto, a w otoku napis: KOHLSDORFF: GEM: S: / NEYSTAETER CREYS (). mały|upright|Grób żołnierza z I wojny światowej na cmentarzu w Kolnowicach Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 663 mieszkańców Kolnowic 633 posługiwało się językiem niemieckim, a 30 językiem polskim. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Kolnowice znalazły się po stronie zachodniej, poza terenem plebiscytowym. We wsi powstał pomnik poświęcony mieszkańcom poległym w I wojnie światowej. mały|lewo|Kolnowice (Kolnovice) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na czeskiej mapie z 1922 W okresie II wojny światowej w Kolnowicach pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Bielsko, Chocznia, Sucha Beskidzka, Łazy i Poręba. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Wówczas w Kolnowicach została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z województwa lwowskiego na terenie obecnej Ukrainy. Niemieckojęzyczna ludność została częściowo wysiedlona na zachód.
W latach 1945–1950 Kolnowice należały do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Śmicz, a w latach 1954–1972 była siedzibą gromady Kolnowice. Podlegała urzędowi pocztowemu w Ścinawie Małej.
Na początku lat 50. XX wieku we wsi uruchomiono punkt felczerski. W Kolnowicach funkcjonowała szkoła. We wsi zorganizowano zespół teatralny. W 2008 Kolnowice przystąpiły do Programu Odnowy Wsi Opolskiej.
Mieszkańcy Miejscowość zamieszkiwana jest przez ludność napływową, przybyłą na Śląsk z Kresów Wschodnich po 1945 w wyniku przymusowych przesiedleń ludności polskiej. Kolnowice, Miłowice i Laskowiec są jedynymi sołectwami w gminie Biała, w których nie występuje znaczna mniejszość niemiecka.
Liczba mieszkańców wsi 1871 – 611 1885 – 653 1905 – 599 1910 – 663 1933 – 631 1939 – 629 1966 – 428 1998 – 356 2002 – 309 2009 – 286 2011 – 272 2013 – 260
Zabytki mały|Plebania Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Kolnowicach chronione są: kościół parafialny pw. św. Jana Nepomucena kapliczka przy kościele plebania cmentarz katolicki, przykościelny
Gospodarka mały|Sklep We wsi znajduje się Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna Kolnowice.
Kolnowice wraz z całą gminą Biała podlegają pod inspektorat ZUS w Prudniku.
Transport W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajduje się droga powiatowa nr 1613O relacji Prudnik – Czyżowice – Laskowiec – Kolnowice – Miłowice – Śmicz.
Kolnowice posiadają połączenia autobusowe z Białą, Korfantowem, Prudnikiem, Rzymkowicami. We wsi znajduje się jeden przystanek autobusowy.
Transport autobusowy w Kolnowicach obsługiwany był przez PKS Prudnik. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna, w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Kolnowicach i okolicy zajęły się ościenne PKS-y. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu.
Religia mały|Kościół i cmentarz W Kolnowicach znajduje się katolicki kościół św. Jana Nepomucena, który jest siedzibą parafii św. Jana Nepomucena (dekanat Biała). We wsi znajdują się cztery kapliczki, a także cmentarz. W pobliskim lesie powstały stacje drogi krzyżowej.
Sport We wsi funkcjonuje klub piłkarski LZS Kolnowice. W 2005, z okazji 60. rocznicy istnienia Podokręgu Związku Piłki Nożnej w Prudniku, klub otrzymał pamiątkowy puchar.
Turystyka Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Kolnowicach. Przez Kolnowice przebiega trasa Kolarskiego Rajdu Dookoła Ziemi Bialskiej, za przejechanie którego PTTK Prudnik przyznaje odznakę.
Szlaki turystyczne Przez Kolnowice prowadzi szlak turystyczny: Szlakiem zabytkowych kościołów (9,12 km): Prężyna – Biała – Śmicz – Miłowice – Kolnowice – Otoki – Ligota Bialska – Krobusz – Dębina – Łącznik – Mokra – Żabnik – Gostomia – Solec – Olbrachcice
Szlaki rowerowe Przez wieś przebiega drugorzędna trasa rowerowa PTTK nr 271 Z.
Bezpieczeństwo Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 16 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Posterunek Policji w Białej).
Teren wsi, jak i całej gminy Biała, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Biała obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.
Przypisy GUS. Rejestr TERYT. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim (1818–1954)