Kamień Pomorski () – miasto w województwie zachodniopomorskim, siedziba powiatu kamieńskiego oraz gminy miejsko-wiejskiej Kamień Pomorski. Uzdrowisko położone na Pobrzeżu Szczecińskim, nad brzegiem Zalewu Kamieńskiego. Druga siedziba archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej i tutejszego dekanatu. Zlokalizowany jest tu port morski z basenem rybacko-żeglarskim. Kamień to pierwsza stolica Pomorza Zachodniego, a od 1176 do 1810 roku stolica biskupstwa pomorskiego.

Według danych GUS z 30 czerwca 2021 r., Kamień Pomorski liczył 8627 mieszkańców i był pod względem liczby ludności 26. miastem w województwie zachodniopomorskim.

Położenie thumb|left|Widok na Zatokę Kamieńską Kamień Pomorski położony jest na Pobrzeżu Szczecińskim (Wybrzeże Trzebiatowskie), w rozlewisku cieśniny Dziwny tworzącej Zalew Kamieński. Miasto leży nad dwiema zatokami zalewu: Karpinką od północy i Promną od zachodu, za którą znajduje się Wyspa Chrząszczewska. Miejscowość znajduje się 90 km na północny wschód od Szczecina.

Kamień Pomorski leży w północnej części Pomorza Zachodniego.

Centrum Kamienia Pomorskiego znajduje się 6 km od wybrzeża Morza BałtyckiegoGoogle Maps. Miasto ma pośredni dostęp do morza poprzez cieśninę Dziwnę.

Warunki naturalne thumb|left|Mapa wyspy Wolin z zaznaczonym Kamieniem Pomorskim Rozlewiska wodne (cieśnina Dziwna i jej części: Zalew Kamieński, Zatoka Cicha) są wykorzystywane do uprawiania sportów wodnych i czynnego wypoczynku na wodzie (żeglarstwa, kajakarstwa, windsurfingu oraz wędkarstwa).

Na obszarze miasta występują istotne w lecznictwie źródła solankowe i pokłady borowiny. Walory te przyczyniły się do rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego. Uzdrowisko wykorzystuje obecnie odwiert solanki (Edward III) w pobliżu nieczynnego zakładu przyrodoleczniczego „Feniks” oraz złoże borowiny w odległości 800 m na SE od biura sanatoriumProgram Ochrony Środowiska dla Gminy Kamień Pomorski, Szczecin, październik 2004 r..

Pomniki przyrodyZałącznik Nr 2 do Uchwały Nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. Nr 18, poz. 298).: grupa czterech drzew – lip drobnolistnych (Tilia cordata) – rosnących przy katedrze wzdłuż muru od strony pl. Katedralnego wiąz polny (pl. Wolności) – dwie sztuki żywotnik olbrzymi (ok. 500 letni w wirydarzu przy katedrze) dąb Wiesław (ok. 350 lat) w wirydarzu katedralnym ostrokrzew (ponad 100 lat)

Klimat Pod względem klimatycznym Kamień Pomorski należy do dzielnicy bałtyckiej. Zaznacza się tu silnie wpływ klimatu morskiego: wilgotność powietrza, długotrwałość zim, amplituda temperatur.

Jak wynika z danych stacji meteorologicznej w Kamieniu Pomorskim, średnia roczna temperatur na tym obszarze waha się w granicach 7–8,3 °C. Najcieplejszy miesiąc to sierpień, a najchłodniejszy – styczeń. Temperatura maksymalna mieści się w granicach 32,1 do 33,1 °C, a minimalna od -18,6 do –19,2 °C. Roczna suma opadów waha się w granicach 550–650 mm. Długość okresu wegetacyjnego wynosi 210–220 dni. Wiatry wieją najczęściej z kierunku płd.-zach. (SW) i płn.-zach. (NW).

+ Średnia dobowa temperatura morza (°C)Kamień Pomorski average sea temperature – seatemperature.org.StyLutMarKwiMajCzeLipSieWrzPaźLisGruRok 2,6 2,6 2,6 5,7 10,1 15,7 18,4 18,9 17,2 13,1 9,0 5,5 10,1

Uzdrowisko Na obszarze uzdrowiska znajdują się udokumentowane naturalne surowce lecznicze: złoża torfu leczniczego (borowiny), wody lecznicze (solanki)(§ 5. Statutu Uzdrowiska Kamień Pomorski) Uchwała Nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. nr 18, poz. 298).. Uzdrowisko wykorzystuje wody chlorkowo-sodowe (solanka), jodkowe, żelaziste czerpane ze źródła Edward III.

W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby reumatyczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie (w tym wczesna rehabilitacja), choroby dolnych dróg oddechowych, choroby neurologiczne, choroby ortopedyczno-urazowe, choroby dziecięce (choroby kardiologiczne, choroby dolnych dróg oddechowych, choroby górnych dróg oddechowych)(§ 6. Statutu Uzdrowiska Kamień Pomorski) Uchwała nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. nr 18, poz. 298)..

W Kamieniu Pomorskim znajduje się pięć zakładów lecznictwa uzdrowiskowegoZałącznik nr 1 do Uchwały nr IV/27/10 Rady Miejskiej w Kamieniu Pomorskim z dnia 28 grudnia 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2011 r. nr 18, poz. 298).: Szpital uzdrowiskowy „Mieszko” Sanatorium Uzdrowiskowe „Chrobry” Sanatorium Uzdrowiskowe „Dąbrówka”.

Historia

Kamień Pomorski powstał jako osada plemienia Wolinian na przełomie VIII i IX w. W IX–XI w. była to osada rybacka i portowa. Gród prawdopodobnie powstał w X w. Obszar został włączony do państwa polskiego przez Mieszka I ok. 967 roku.

W 1175 siedziba biskupstwa pomorskiego została przeniesiona z Wolina do Kamienia Pomorskiego. Diecezja była immediowana do Stolicy Apostolskiejbiskupstwo od początku swego istnienia posiadało przywilej wolności, co oznaczało, że na zawsze () podlegało bezpośrednio Stolicy Apostolskiej i zwana była odtąd kamieńskąKlemens III, bulla Ex iniuncta nobis a Deo, 25 lutego 1188 roku. Inne opracowania podają, że w początkowym okresie istnienia biskupstwo kamieńskie podlegało arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. W latach niepokoju i rywalizacji państw ościennych o Pomorze biskup kamieński uniezależnił się od arcybiskupa gnieźnieńskiego i od ok. 1188 podlegał bezpośrednio Rzymowi„Pomorze Zachodnie w tysiącleciu”: praca zbiorowa /, pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie.. W 1274 Kamień otrzymał prawa miejskie.

Od roku 1750 prowadziła przez Kamień regularna linia pocztowa Berlin-Nowogard (sama linia powstała około roku 1722). W 1842 z Kamienia do Szczecina wyruszył pierwszy parowiec "Cammin", otwierając regularną linię komunikacyjną pomiędzy Kamieniem, Wolinem, Stepnicą a Szczecinem. W roku 1876 przypadkowo odkryto źródła solankowe, z czasem zaczęto też stosować borowinę z okolicznych torfowisk. Na przełomie XIX i XX wieku na teren powiatu kamieńskiego dotarła kolej żelazna. 15 lipca 1892 otwarto linię poprzez Wysoką Kamieńską do Kamienia i Recławia. W 1906 roku linia kolejowa połączyła Kamień z Trzebiatowem. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli w mieście podobóz pracy przymusowej obozu jenieckiego Stalag II D.

Podczas prac archeologicznych w latach 1959-1961 odkryto w Kamieniu Pomorskim wczesnośredniowieczną biżuterię.

W 2013 Sąd Rejonowy w Kamieniu Pomorskim został przekształcony w 4 wydziały zamiejscowe Sądu Rejonowego w Świnoujściu.

Kalendarium thumb|Rycina miasta z Wielkiej Mapy Księstwa Pomorskiego z 1618 r. thumb|Kamień Pomorski (1941) IX–X wiek – zasiedlone przez plemię słowiańskie (osada rybacka i gród) Wolinian ok. 967 – obszar włączony do państwa polskiego przez Mieszka I XI wiek – był tu duży gród (siedziba książąt zachodniopomorskich) 1124 – najstarsza zachowana wzmianka o Kamieniu Pomorskim, misja Bolesława Krzywoustego ochrzciła ludność i zbudowała dwa kościoły. XII wiek – miasto posiada fortyfikacje (wały), plac targowy u wschodniej bramy, port nad Zatoką Karpinką; następuje szybki rozwój po upadku Wolina 1175 lub 1176 – przeniesienie biskupstwa z Wolina 1180 – powstanie mennicy, która biła pierwsze pomorskie monety koniec XII wieku – liczne najazdy duńskie 1228 – osiedlenie polskich dominikanów, którzy przybyli z Krakowa 1274 – nadanie praw miejskich lubeckich 1308 – Brandenburczycy palą miastoPiotr Skurzyński, Pomorze, Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A. Warszawa 2007, s. 70–71 . XIV wiek – Kamień Pomorski przystępuje do związku hanzeatyckiego XV wiek – zapiaszczenie ujścia Dziwny powoduje upadek miasta 1545 – sekularyzacja biskupstwa – powstaje biskupstwo luterańskie, istniejące do 1648 roku XVII wiek – miasto staje się własnością najpierw Szwecji (1630-1679), później Brandenburgii (1679), następnie aż do końca II wojny światowej Królestwa Prus 1876 – odkryto lecznicze właściwości tutejszych źródeł solankowych – Kamień Pomorski staje się uzdrowiskiem 1882 – otwarcie linii kolejowej łączącej miasto ze Szczecinem 1906 – otwarcie linii kolejowej do Trzebiatowa (linia ta w 1945 została rozebrana przez wojska radzieckie) 5 marca 1945 – miasto zostaje zdobyte przez czołgi 2 armii pancernej gwardii I Frontu BiałoruskiegoRada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945, Sport i Turystyka 1988, , s. 707., w wyniku czego ulega zniszczeniu 40% zabudowy, w tym prawie całkowicie na Starym Mieście; miasto następnie zostaje przekazane polskiej administracji 19 maja 1946 – ustalono urzędową polską nazwę Kamień Pomorski w miejsce niemieckiej Cammin in Pommern (Cammin i. P.)Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().. lata 60. XX wieku – wyburzenie części ocalałej zabudowy i budowa bloków mieszkalnych 1965 – wmurowanie w Bramę Wolińską tablicy pamiątkowej ku czci żołnierzy radzieckich poległych w walce o miasto w 1945 roku 1969 – odsłonięcie pomnika na cmentarzu wojennym żołnierzy radzieckich i polskich 13 kwietnia 2009 – pożar hotelu socjalnego, w którym zginęły 23 osoby 1 stycznia 2014 – wypadek, w którym życie straciło 6 osób, zaś 2 zostały ranne (będący pod wpływem narkotyków oraz alkoholu kierowca uderzył w idących chodnikiem ludzi)

Pochodzenie nazwy Nazwa miasta ma pochodzenie wenedyjskie i pierwszy raz pojawia się w żywotach Ottona z Bambergu (u Herborda civitas ducis Camina, u Eba castrum magnum Gamin lub in urbe Games). Inne występujące nazwy to Chamin i Camyna. Bulla z 14 października 1140 r. dla biskupstwa pomorskiego podaje Chamin cum taberna et foro. W bulli protekcyjnej z 25 lutego 1188 r. napisano apud civitatem Camyn. Ostatecznie w XIII w. ustaliła się forma Camin.

Nazwa łączona jest z ogromnym głazem narzutowym (obwód w najszerszym miejscu 20 m), położonym w korycie Dziwny. Ten „Głaz Królewski” służył jako oznacznik w żegludze, przyczyniając się do powstania nazwy miasta.

Galeria Kamień, znajdujący się na północ od miejscowości Buniewice na Wyspie Chrząszczewskiej, od którego wzięła się nazwa miasta Kamień Pomorski.

Architektura Zabytki thumb|Konkatedra św. Jana Chrzciciela thumb|Ratusz thumb|Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Na obszarze Kamienia Pomorskiego historyczny układ przestrzenny z okresu średniowiecznej lokacji zniszczony w 1945 roku, został w latach 60. XX w. zabudowany wielopiętrowymi blokami. Pomimo tego cały obszar Starego Miasta został wpisany do rejestru zabytkówZachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie, nr rej. 66.. Zespół katedralny w Kamieniu Pomorskim został zakwalifikowany jako pomnik historii. Miasto znajduje się na szlaku zabytków sztuki romańskiej.

Osiedle Katedralne konkatedra św. Jana Chrzciciela – romańsko-gotycka bazylika, historyczna katedra diecezji pomorskiej, obecnie świątynia pełni funkcje kościoła parafialnego i konkatedry archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej pałac biskupi – renesansowy budynek kurii biskupiej, wzniesiony w XV wieku, gruntownie przebudowany w XVI wieku plebania katedralna – budynek kanonii wraz z zabudowaniami gospodarczymi, wzniesiony w XVIII wieku dom zakrystiana – wzniesiony w XIX wieku, obecnie dom mieszkalny dwór dziekana, znany też jako Dom Kleista kanonia – wzniesiona w XVIII wieku, obecnie dom mieszkalny kanonia – obecnie dom sióstr zakonnych dom gminy protestanckiej – wzniesiony w 1934 roku, obecnie dom księży emerytów szkoła – wzniesiona w latach 1907–1909, obecnie szkoła podstawowa dom zakładu panien – wzniesiony w latach 1691–1694, obecnie dom mieszkalny wirydarz katedralny – gotycki wirydarz katedralny z XIII wieku