Niekurza – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Osiek. Ma status sołectwa.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.
W bezpośrednim sąsiedztwie wsi przebiegają wały wiślane, a przez wieś biegnie droga gminna nr 4233001 do Szwagrowa, nr 4233002 do owych wałów wiślanych i nr 4233020 do wysiółka Glinki.
Historia Stara wieś piastowska o ciekawej, interesującej historii. Z zapisków Liber Beneficiorum... (1470–1480) Joannisa Długosza wynika że, Niekurza wchodziła w skład archidiakonatu sandomierskiego, i była zobowiązana do płacenia odpowiedniej dziesięciny na rzecz prepozytury wiślickiej, której częścią były ówczesne beneficja kościelne Szydłowa. Leżała wówczas na terenie parafii Gawłuszowice wraz z następującymi wioskami: Gawłuszowice, Kliszów, Brzyście, Klyschowska Wolya, Krzemienica, Kębłów, Zaduszniki, Zdaków, Dziewiątle, Sczukomlothi, Byelsch z promem we Zdakowie. Gdy w 1215 roku, owa parafia powołała fundusz na rzecz utworzenia nowego kościoła w Obichowie w jego skład weszła również Niekurza. W późniejszych latach figuruje naprzemiennie jako parcela gruntowa na rzecz Kliszkowa, wraz z następującymi wioskami: Gawłuszowice, Dziewiątle, Kliszów, Zdaków, Szczukomlothy, Zaduszniki, Kębłów, Borki, Brzyście, Krzemienica i WolicaPor. .
W czasach Jana Długosza należała już do dóbr biskupów krakowskich. Nie było tu ani folwarku, ani karczmy, ani zagrodników, tylko 6½ łanów kmiecych, dających dziesięcinę wartości 3 grzywien do kościoła w PołańcuPor. . Później włączono ją w skład dochód duchownych kapituły Nowemiasto Korczyn, którego częścią była parafia Połaniec. Niestety nie wchodzi w jej skład jako samodzielna wioska, a ówczesna parafia Połaniec składa się wówczas z takich oto wiosek: Połaniec, Ostrow, Zawada, Gliny Wielkie, Gliny Małe, Rybitwy, Okrągła, Brzozowa, Ruszcza, Zdzieci, Zrębin, Luszyca, Tursko Małe, Ruda, Rudniki, Szczeka i Kłoda.
Była wsią biskupstwa krakowskiego w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wiekuWojewództwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 112.. Według regestru poborowego z 1578 roku Niekurza, nadal jest częścią dóbr biskupów krakowskich, którzy odprowadzali tu (dziesięcinę) od 13 osadników z 4 łanów, 6 zagrodników z rolą, 5 komorników, 2 ubogich oraz 1 rzemieślnika.
Wieś wymieniana w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod koniec XIX wieku.
Na podstawie ww. informacji z 1886 roku – Niekurza, to wieś nad rzeką Wisłą w ówczesnym powiecie sandomierskim, w ówczesnej gminie Tursko, ale wtedy już w parafii Niekrasów. Leży w odległości 36 wiorst od Sandomierza. Ma 57 domów, 330 mieszkańców, 2 morgi ziemi folwarcznej i 421 mórg ziemi włościańskiej. W 1873 roku jako część dóbr Tursko Wielkie, Niekurza ma 62 osady mieszkalne, z gruntem 421 mórg; a pozostałe wsie tych dóbr to: Tursko Wielkie z 42 osadami mieszkalnymi, z gruntem 342 mórg; Tursko Małe z 60 osadami mieszkalnymi, z gruntem 547; Strużki z 12 osadami mieszkalnymi, z gruntem 96 mórg; Rudniki z 32 osadami mieszkalnymi, z gruntem 568 mórg; Zawada z 12 osadami mieszkalnymi, z gruntem 202 mórg; Okrągła z 20 osadami mieszkalnymi, z gruntem 380 mórg; Pióry z 6 osadami mieszkalnymi, z gruntem 116 mórg; Wymysłów z 13 osadami mieszkalnymi, z gruntem 112 mórg; Matyaszów z 26 osadami mieszkalnymi, z gruntem 321 mórg; Łużyca z 9 osadami mieszkalnymi, z gruntem 258 mórg i Antonówka z 3 osadami mieszkalnymi, z gruntem 49 mórgPor. . Z kolei w 1827 roku było tu 47 domów i 297 mieszkańców.
W 1886 roku ówczesna parafia Niekrasów należała do ówczesnego dekanatu sandomierskiego (ale dawniej jeszcze do dekanatu staszowskiego) i liczyła wówczas 2230 dusz.
Niekurza w 1867 roku wchodziła w skład gminy Tursko, z urzędem gminy w Strużkach. Sądem okręgowym dla gminy był IV Sąd Okręgowy w Staszowie (tam też była stacja pocztowa). Gmina miała 8781 mórg rozległości ogółem (w tym 5083 mórg włościańskich) i 4613 mieszkańców (w tym 1,4 proc. pochodzenia żydowskiego, tj. 63 żydów). W skład gminy wchodziły jeszcze: Antoszówka, Dąbrowa, Luszyca, Matyaszów, Nakol, Niekrasów, Okrągła, Ossala, Pióry, Rudniki, Szwagrów, Strużki, Sworoń, Trzcianka, Tursko Małe, Tursko Wielkie, Tursko Wola, Zaduska Kępa i Zawada.
Współcześnie w ujęciu Piotra Barańskiego w jego książce Miasto i Gmina Osiek z 1999 roku.
Demografia Współczesna struktura demograficzna wioski Niekurza na podstawie danych z lat 1995–2009 według roczników GUS-u, z prezentacją danych z 2002 roku: Tabela 1.1 Poziom populacji wioski w przedziałach wiekowychWYSZCZEGÓLNIENIEJ.m.POPULACJA MIESZKAŃCÓW(w przedziałach wiekowych w 2002 roku) OGÓŁEM 0-9 10-19 20-29 30-39 40-49 50-59 60-69 70-79 80 +I. OGÓŁEM os. 259 32 40 29 37 32 17 29 29 14— odsetek % 100 12,3 15,4 11,2 14,3 12,4 6,6 11,2 11,2 5,41. WEDŁUG PŁCIA. Mężczyzn os. 128 19 18 14 22 17 8 9 15 6— odsetek % 49,4 7,3 6,9 5,4 8,5 6,6 3,1 3,5 5,8 2,3B. Kobiet os. 131 13 22 15 15 15 9 20 14 8— odsetek % 50,6 5 8,5 5,8 5,8 5,8 3,5 7,7 5,4 3,1 Rysunek 1.1 Piramida populacji — struktura płci i wieku wioski Tabela 1.2 Poziom populacji wioski w grupach wiekowychWYSZCZEGÓLNIENIE J.m.POPULACJA MIESZKAŃCÓW(w grupach wiekowych w 2002 roku) OGÓŁEM Mężczyzn KobietI. OGÓŁEM os. 259 128 131— odsetek % 100 49,4 50,61. W WIEKUA. Przedprodukcyjnym os. 70 36 34— odsetek % 27 13,9 13,1B. Produkcyjnym os. 120 65 55— odsetek % 46,3 25,1 21,2a. mobilnym os. 83 46 37— odsetek % 32,1 17,8 14,3b. niemobilnym os. 37 19 18— odsetek % 14,2 7,3 6,9C. Poprodukcyjnym os. 69 27 42— odsetek % 26,7 10,4 16,3
Geografia Współrzędne geograficzne obecnej wioski Niekurza zostały wyśrodkowane względem starego podziału; utrwalonego w świadomości mieszkańców z Niekurza i Glinki – przysiółek, co przedstawia tabela 1.
Tabela 1. Współrzędne geograficzne Opis Położenie 1. Niekurza a. Glinki
Wieś Niekurza położona jest 8,1 km na wschód od Połańca; 18,2 km na północ od Mielca; 19,9 km na południowy wschód od Staszowa i 25,5 km na południowy zachód od TarnobrzegaOryginalny tekst ze strony WWW (ACME Mapper 2.0): 8.1 km E of Połaniec, 18.2 km N of Mielec, 19.9 km SE of Staszów, 25.5 km SW of Tarnobrzeg.Por. leżąc na wysokości 153 m n.p.m. Przy czym przysiółek Glinki położony jest 8 km na wschód, północny wschód od Połańca; 19,2 km na północ od Mielca; 19,1 km na wschód, południowy wschód od Staszowa i 25,2 km na południowy zachód od TarnobrzegaOryginalny tekst ze strony WWW (ACME Mapper 2.0): 8.0 km ExNE of Połaniec, 19.2 km N of Mielec, 19.1 km ExSE of Staszów, 25.2 km SW of Tarnobrzeg.Por. leżąc na wysokości 152.7 m n.p.m.
Dawne części wsi – obiekty fizjograficzne W latach 70. ubiegłego wieku przyporządkowano i opracowano spis lokalnych części integralnych dla NiekurzyPor. .
Wykaz urzędowych nazw miejscowych i obiektów fizjograficznych Nazwa wsi Nazwy części wsi Nazwy obiektów fizjograficznych– charakter obiektuI. Gromada TURSKO WIELKIE Niekurza Glinki Koniec Rogatki Glinczańskie — pole Glinki — pole Kępa Rządowa — krzaki Koniec — pole Morgi — pole Pastwiska — pole Pod Wałem — pole Przewóz — przewóz Przymiarki — pole Rogatki — pole Wistki — pole Za Drogą — pole Za Stodołami — pole Zakręcie — jezioro Żabno — krzaki
Zobacz też Kościół św. Wojciecha w Gawłuszowicach Kościół Nawiedzenia NMP w Niekrasowie Parafia św. Wojciecha w Gawłuszowicach Parafia Nawiedzenia NMP w Niekrasowie Parafia św. Marcina w Połańcu
Przypisy Strona gminy, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Literatura
Kategoria:Osiek (gmina w województwie świętokrzyskim) Kategoria:Wsie biskupów krakowskich (województwo sandomierskie)