Niemil (niem. NiehmenRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. ()) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie wiejskiej Oława.
Informacje ogólne Wieś znajduje się 10 kilometrów od Oławy. Przez wieś przebiega droga łącząca Oławę z Wiązowem. Miejscowość ma powierzchnię 809,23 ha.
We wsi znajduje się sklep spożywczo-przemysłowy „ABC”.
Podział administracyjny W okresie nowożytnym przysiółkiem Niemila były Kurowskie Chałupy.
W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Oleśnicy Małej (Klein Öls), choć w latach 1885-1895 należała do gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Siecieborowicach (Sitzmannsdorf), natomiast urząd stanu cywilnego właściwy wsi znajdował się w Siecieborowicach. Od 1816 r. wieś znajdowała się w powiecie oławskim rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. znajdowała się w wydzielonej prowincji Dolny Śląsk.
Do 1928 r. wieś podzielona była na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Niemil (Niehmen) został wchłonięty przez wieś gminną o tej samej nazwie.
Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś wchodziła w skład gminy Oleśnica MałaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1959 wieś należała do gromady OsiekUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a w latach 1960-1972 do gromady CzęstociceUchwała Nr 25 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1959 r. w sprawie zniesienia, utworzenia, zmiany granic oraz przeniesienia siedzib niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 34), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad. Od 1973 r. wieś wchodzi w skład gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś należała do powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.
Historia Wieś o układzie owalnicy, założona w połowie XIII w. przez ród Szwabów (Suevus) pochodzący z Dolnej Saksonii, który przybył na teren Śląska w okresie rządów księcia Henryka I Brodatego. Wieś założył rycerz Ulryk Szwab (Ulrich Suevus), który w okresie rządów Henryka I Brodatego sprawował funkcję kasztelana legnickiego, później lubińskiego. W zamian za służbę na rzecz księcia śląskiego otrzymał obszar lasu znajdujący się po obydwu stronach rzeki Oławy, na terenie dzisiejszych wsi Kurów i Niemil, należące niegdyś do rodu Kurczątków, właścicieli Kurowa i Kurzątkowic. Syn Henryka, Konrad, który sprawował funkcję nadwornego cześnika (Schenk) wybudował w Kurowie wieżę mieszkalną z folwarkiem, a do Niemila zaczął sprowadzać kolonistów z Niemiec, osadzając w niej 20 kmieciów i zakładając w niej wolne sołectwo.
W 1290 r. jako właściciel wsi jest wspomniany syn Konrada Szwaba, Ulryk (Ulrich Suevus), który dołączył do zakonu joannitów i w 1294 r. sprzedał dziesięć łanów czynszowych w Niwniku swojemu bratu - Piotrowi (Peter Suevus) za cenę 95 grzywien srebra wagi wrocławskiej, zatem w 1294 r. jako właściciele wsi są wspomniani Ulryk i Piotr Szwabowie. W 1303 r. we wsi jest po raz pierwszy wspomniany kościół.
W 1335 r. Teodor z Szybowic (Schnellewalde) sprzedał 10 dziedzicznych łanów czynszowych i połowę sołectwa w Niemilu Lubelinusowi z Grabu, zaś książę brzeski Bolesław III Rozrzutny do czasu swojej śmierci zwolnił łany z obciążeń na rzecz księcia brzeskiego. Niemil graniczył z komandorią joannitów w Oleśnicy Małej, która w 1349 r. nabyła połowę sołectwa w Niemilu od Lubelinusa z Grabu, a w 1350 r. drugą połowę sołectwa od Mikołaja Gąski. Odtąd joannici aż do sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. byli właścicielami Niemila. W 1375 r. 11 łanów (5 wolnych i 6 czynszowych) w Niemilu sprzedał Gunzelin Borschnitz komandorii joannitów w Oleśnicy Małej z komturem Siemowitem cieszyńskim na czele, który posiadał majątki w Marcinkowicach, Groblicach, Kucharach i Piekarach. Majątek w Niemilu posiadały również klaryski ze Strzelina.
W 1520 r. uczniowie z Niemila (Niehmen), jak też z Kalinowej (Kallen) i Częstocic (Günthersdorf) znajdowali się pod opieką nauczyciela z Oławy, który był zatrudniony w szkole parafialnej we wsi. W okresie reformacji w XVI w. wieś miała ewangelickiego pastora, który został wygnany ze wsi około 1598 r.. W latach 1579-1594 kościół we wsi był wyznania ewangelickiego W 1607 r. we wsi powstał nowy kościół katolicki. Do 1642 r. kościół św. Katarzyny w Niemilu był kościołem parafialnym, do którego uczęszczali wierni z Niemila, Oleśnicy Małej, Częstocic i Kalinowej. Wikariusz z parafii w Niemilu odprawiał msze również w kaplicy klasztornej w Oleśnicy Małej. W okresie wojny trzydziestoletniej w pierwszej połowie XVII w. Niemil padł ofiarą rabunku. W 1642 r. okolice Niemila zostały splądrowane przez oddziały szwedzkie pod wodzą generała Torstensohna, które złupiły też kościół i spaliły szkołę, działającą od 1520 r. w Niemilu. Po 1642 r. kościół w Niemilu obsługiwał tylko wiernych z Niemila, a na utrzymanie kościoła we wsi i jego księdza joannici wydzielili dwa łany pola. Po wojnie trzydziestoletniej odbudowano szkołę we wsi, która była następnie wspomniana w 1678 r..
W 1783 r. we wsi jest wspomniana szkoła. W 1798 i 1821 r. we wsi powstały budynki szkoły. W 1830 r. w szkole katolickiej we wsi nauczał jeden nauczyciel. Po sekularyzacji majątku zakonu joannitów w 1810 r. wieś przeszła na własność państwa pruskiego. W 1814 r. wieś wraz z majątkiem należącym dawniej do zakonu joannitów w Oleśnicy Małej przeszła w posiadanie marszałka polnego hrabiego Johanna Davida Ludwiga Yorck von Wartenburga, który otrzymał majątek od króla Prus Fryderyka Wilhelma III w zamian za zasługi w czasie wojen napoleońskich. W latach 1819, 1830 i 1845 jako właściciel majątku we wsi jest wspomniany ród Yorck von Wartenburg. Ten sam ród, będący patronem kościoła w Niemilu, ufundował nową plebanię w 1852 r.. W 1845 r. wieś posiadał hrabia Ludwig Yorck von Wartenburg, w 1894 r. dobra rycerskie w Niemilu będące częścią majoratu w Oleśnicy Małej należały do hrabiego Paula Yorck von Wartenburga, a w 1937 r. właścicielem majątku w Niemilu był hrabia Paul Yorck von Wartenburg.
Po II wojnie światowej ze wsi zostali deportowani dotychczasowi niemieccy mieszkańcy wsi, a na ich miejsce przybyli polscy osadnicy z Kresów Wschodnich i okolic Zawoi. W latach 50. XX w. we wsi utworzona została rolnicza spółdzielnia produkcyjna. W latach 70. XX w. we wsi założone zostało koło gospodyń wiejskich. W 1993 r. do wsi doprowadzono łącze telefoniczne. W 1994 r. we wsi znajdowała się szkoła podstawowa, świetlica wiejska i biblioteka. We wsi w tym samym roku funkcjonowało koło gospodyń wiejskich oraz ludowy zespół pieśni „Koniczynka”, założony w 1985 r.. Około 2006 r. zespół pieśni „Koniczynka” zawiesił działalność.
Nazewnictwo Nazwa wsi wywodzi się od słowiańskiego imienia Niemil lub Niemił, oznaczającego „niemiłego”. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym w 1888 r. we Wrocławiu, zaliczał niemiecką nazwę wsi "Niehmen" do grupy nazw wsi wywodzących się od imion ich zasadźców (podgrupy przybyszów spoza Śląska będących zasadźcami wsi, częściowo też będących jeńcami wojennymi). Adamy podawał starosłowiańską nazwę wsi „Niemien” oraz podawał znaczenie nazwy tej wsi w języku niemieckim jako "Dorf des Deutschen".
W ciągu swojego istnienia Niemil nosił następujące nazwy:
1290 r.: Nemil lub Nemyn 1294 r.: Nemyl lub Nehmyn 1374 r.: Nemyn 1783 r.: Niehmen lub Niemen do 1945 r.: Niehmen (niemiecka nazwa wsi) do 1945 r.: Niemien (polska nazwa wsi, wspomniana w tomie VII „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1886 r.) 1945-1947 r.: Niemień (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym ŚląskuObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska) od 1947 r.: Niemil (obecnie obowiązująca nazwa wsi)
Gospodarka W nowożytności rolnictwo we wsi odbywało się odbywało się w systemie trójpolówkowym. W pierwszym polu siano zboże ozime, w drugim zboże jare, a trzecie służyło jako pastwisko. Obowiązywał przymus polowy, pola uprawiano jednocześnie i wysiewano ten sam rodzaj zbóż, nad czym czuwała rada wiejska z sołtysem na czele. Trójpolówka we wsi stosowana była do początku XIX w., kiedy zastąpiono ten system płodozmianem. We wsi znajdował się młyn wodny nad rzeką Gnojną (w okresie niemieckim Olbenbach) i Młynówką, który należał do zakonu joannitów, a także stawy rybne leżące między korytami Gnojnej i Młynówki o łącznej powierzchni 40 ha, na której hodowano karpie, a także liny i od XIX w. sumiki. Nad rzeką Oławą uprawiano też rybołówstwo, szczególnie sumików.
Na rzecz właścicieli wsi, czyli joannitów mieszkańcy wsi płacili czynsz. Na dzień św. Jana i św. Michała sołtys pobierał od kmieci czynsz pieniężny w wysokości 20 talarów. Wieś jako ogół płaciła komandorii joannitów w Oleśnicy Małej czynsz w wysokości 8 talarów i 18 groszy na dzień św. Jana oraz 32 talarów i 9 groszy na dzień św. Michała. Na dzień św. Marcina wieś przekazywała ok. 30 t żyta, pszenicy i owsa. Wieś świadczyła joannitom też honory (drobne świadczenia w naturze). Na dzień św. Marcina zagrodnicy oddawali łącznie 20 tuczonych kur, a komornicy i chałupnicy oddawali 8 kur na Wielkanoc i 6 kur na Boże Narodzenie. Na Boże Narodzenie wieś przekazywała również 4 kopy i 16 sztuk jaj oraz 13 wędzonych szynek wieprzowych. Na Wielkanoc wieś przekazywała klasztorowi w Oleśnicy Małej utuczonego cielaka, a komornicy i chałupnicy przekazywali razem funt pieprzu. Dzierżawca młyna wodnego corocznie płacił właścicielom czynsz w wysokości 3 szefli pszenicy, 60 szefli mąki i 9 szefli śrutu zbożowego, a za wypas trzody chlewnej na terenach zakonnych płacił 7 talarów rocznie. Za 2 talary rocznie dzierżawca młyna odstępował prawo do połowu ryb koło młyna rybakom.
Po 1642 r. ksiądz parafii w Niemilu otrzymał od zakonu joannitów dwa łany ziemi (ok. 36 ha) na swe utrzymanie. W 1680 r. ksiądz oddał dwa łany w dzierżawę, a joannici podpisali umowę z dzierżawcą młyna wodnego we wsi, który przejął dwa łany należące dotychczas do księdza w zamian za płacony co roku czynsz.