thumb|Siedziba Międzynarodowego Funduszu Wyszehradzkiego w Bratysławie
Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki (ang. International Visegrad Fund, IVF) – organizacja międzynarodowa powołana 9 czerwca 2000 przez rządy państw Grupy Wyszehradzkiej (Czech, Węgier, Polski i Słowacji), z siedzibą w Bratysławie. Jest jedyną zinstytucjonalizowaną formą współpracy wyszehradzkiej, a jej zadaniem jest wspieranie współpracy kulturalnej, naukowej i edukacyjnej, wymiany młodzieży oraz kontaktów społeczeństw regionu i państw sąsiednich. Językiem urzędowym Funduszu jest angielski.
Powstanie i podstawy prawne Utworzenie Funduszu zapowiadała deklaracja wyszehradzka podpisana 14 maja 1999 w Bratysławie, a porozumienie o jego powołaniu z siedzibą w tym mieście rządy czterech państw zawarły 9 czerwca 2000. Podstawą działania jest przyjęty przez premierów Statut mający rangę umowy międzynarodowej, a Fundusz posiada osobowość prawną.
Struktura Najwyższym organem Funduszu jest Konferencja Ministrów Spraw Zagranicznych państw V4, która ustala wysokość rocznych składek, zatwierdza budżet i zbiera się co najmniej raz w roku, podejmując decyzje jednomyślnie. Przygotowaniem jej posiedzeń oraz zatwierdzaniem projektów wybranych do finansowania zajmuje się Rada Ambasadorów, obradująca nie rzadziej niż co pół roku. Organem wykonawczym są dyrektor wykonawczy i jego zastępca, a obsługę administracyjną prowadzi Sekretariat. Przewodnictwo rotuje między państwami członkowskimi w porządku alfabetycznym.
Budżet Roczny budżet Funduszu pochodzi z równych składek rządów czterech państw i dzieli się na część przeznaczoną na finansowanie projektów oraz koszty operacyjne Sekretariatu. Do finansowania dokładają się również państwa darczyńcy spoza Grupy, m.in. Kanada, Niemcy, Holandia, Korea Południowa, Szwecja, Szwajcaria i Stany Zjednoczone. W 2021 roku premierzy zwiększyli roczny budżet do 10 mln euro, a od 2025 jego podstawowa wysokość wynosi 11 mln euro.
Granty i stypendia Fundusz dofinansowuje wspólne projekty państw Grupy w dziedzinach kultury, nauki, edukacji, wymiany młodzieży, współpracy transgranicznej i promocji turystyki, a także przyznaje stypendia oraz rezydencje artystyczne. Wsparcie udzielane jest w ramach trzech programów grantowych: grantów wyszehradzkich (Visegrad Grants), grantów wyszehradzkich plus (Visegrad+ Grants) oraz grantów strategicznych (Strategic Grants). O dofinansowanie mogą ubiegać się konsorcja co najmniej trzech podmiotów z państw V4, m.in. organizacje pozarządowe, jednostki samorządu oraz instytucje naukowe i badawcze, natomiast wykluczone są instytucje państwowe oraz osoby fizyczne. Programy Visegrad+ obejmują współpracę z państwami Partnerstwa Wschodniego i Bałkanów Zachodnich, a środki Funduszu kierowane są m.in. na projekty społeczne, w tym pomoc uchodźcom z Ukrainy.
Dorobek Według czeskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ciągu 25 lat działalności (2000–2025) Fundusz dofinansował blisko 6750 projektów grantowych, z których skorzystało ponad 3500 organizacji w ponad 700 miastach, sfinansował ponad 3000 mobilności akademickich i ponad 600 rezydencji artystycznych, a łącznie z indywidualnymi mobilnościami wsparł ponad 10 tys. inicjatyw o wartości przekraczającej 140 mln euro. Resorty spraw zagranicznych państw V4 przedstawiają Fundusz jako politycznie neutralną organizację i najtrwalszą instytucję współpracy wyszehradzkiej. W niezależnej analizie Instytutu Sobieskiego działalność Funduszu wskazano jako jedyny obszar współpracy wyszehradzkiej niebudzący sporów między państwami członkowskimi, mimo wyraźnego osłabienia tej współpracy na szczeblu politycznym po 2022 roku.
Dyrektorzy wykonawczy Funkcję dyrektora wykonawczego pełnili kolejno przedstawiciele państw członkowskich, zgodnie z rotacją w porządku alfabetycznym: 2000–2003 – Urban Rusnák (Słowacja) 2003–2006 – Andrzej Jagodziński (Polska) 2006–2009 – Kristóf Forrai (Węgry) 2009–2012 – Petr Vágner (Czechy) 2012–2015 – Karla Wursterová (Słowacja) 2015–2018 – Beata Jaczewska (Polska) 2018–2020 – Andor F. Dávid (Węgry) 2020–2021 – Edit Szilágyiné Bátorfi (Węgry) 2021–2024 – Petr Mareš (Czechy) od 2024 – Linda Kapustová Helbichová (Słowacja)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Grupa Wyszehradzka Kategoria:Międzynarodowe organizacje rządowe Kategoria:Europejskie organizacje międzynarodowe Kategoria:Bratysława