thumb|Ppor. Adam Brzechwa-Ajdukiewicz z oddziałem karabinów maszynowych nr 1 z 4 pułku piechoty Legionów Polskich Adam Józef Stanisław Brzechwa-Ajdukiewicz (ur. 20 marca 1894 w Komornikach pod Wieliczką, zm. 6 czerwca 1954 w Londynie) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej i Polskich Sił Zbrojnych, działacz niepodległościowy, członek Naczelnej Komendy Obrony Lwowa w listopadzie 1918 rokuEugeniusz Romer, Pamiętnik Paryski 1918-1919, t. I, Warszawa 2010, s. 35., kawaler Orderu Virtuti Militari.

Młodość i działalność niepodległościowa Urodził się w rodzinie Kazimierza, ziemianina, i Julii z domu Ostoja-Fink. Po ukończeniu Gimnazjum im. Stefana Batorego we Lwowie, gdzie w 1912 zdał egzamin dojrzałości, rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Wodnej Politechniki Lwowskiej. Po zaliczeniu 4 semestrów kontynuował studia w Wyższej Szkole Rolniczej w Dublanach. Do wybuchu I wojny światowej zaliczył 6 semestrów. Od 1912 był członkiem „Sokoła”, a ponadto równocześnie należał do skautingu i pełnił funkcję drużynowego I Lwowskiej Drużyny Skautowej im. Naczelnika Tadeusza Kościuszki we Lwowie.

16 sierpnia 1914 rozpoczął służbę w Legionie Wschodnim, a po jego rozwiązaniu, od 6 października tego roku w Legionie Zachodnim. Następnie znalazł się w batalionie zapasowym Legionów Polskich. Od 1915 do lipca 1917 był dowódcą oddziału karabinów maszynowych w I batalionie 4 pułku piechoty Legionów, wraz z którym przebył cały szlak bojowy. 20 sierpnia 1915 awansowano go na podporucznika, a 16 kwietnia następnego roku na porucznika. Po kryzysie przysięgowym, we wrześniu 1917 został wcielony do armii austriackiej. Równocześnie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej na terenie Galicji, w ramach POW używał pseudonimu „Brzechwa”. Po zwolnieniu z wojska, we wrześniu 1918 objął komendę miejscową POW w Dublanach pod Lwowem.

W tym też czasie został asystentem na Wydziale Rolniczo–Leśnym Politechniki Lwowskiej.

Służba w Wojsku Polskim Od listopada 1918 brał udział w obronie Lwowa, podczas wojny polsko-ukraińskiej i pełnił służbę w dowództwie Brygady Lwowskiej. Od marca do września 1919 był szefem Oddziału Operacyjnego Sztabu Grupy Operacyjnej gen. Władysława Jędrzejewskiego, a od września 1919 do grudnia 1920 szefem Oddziału Operacyjnego Sztabu 6 Armii, w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Za postawę wykazaną podczas walk, 28 lutego 1922 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy.

W okresie od stycznia do września 1921 był słuchaczem II kursu Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego. 30 czerwca 1921 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz zezwolił mu na zmianę nazwiska rodowego „Ajdukiewicz” na „Brzechwa-Ajdukiewicz”Dekret L. 3083 z dnia 30 czerwca 1921 (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 28 z 16.07.1921 r., poz. 1042)..

Po zakończeniu nauki i uzyskaniu tytułu oficera Sztabu Generalnego skierowany został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie i wyznaczony na stanowisko szefa Oddziału III Operacyjnego. W grudniu 1923 został przydzielony do Ekspozytury Oddziału II SG Nr 5 we Lwowie na stanowisko kierownika. Na tym stanowisku 31 marca 1924 roku awansował do stopnia podpułkownika. Z dniem 27 sierpnia 1924 odkomenderowany został do dyspozycji wojewody nowogródzkiego, gen. dyw. Mariana JanuszajtisaDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 90 z 5.09.1924 r.. Od września 1924 do września 1926 był zastępcą dowódcy 40 pułku piechoty we Lwowie.

Od września 1926 do maja 1927 był szefem wydziału w Biurze Inspekcji Generalnego Inspektoratu Sił Zbrojnych. W maju 1927 objął dowództwo 66 Kaszubskiego pułku piechoty im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Chełmnie. Po niespełna dwóch latach dowodzenia pułkiem awansuje na stopień pułkownika. W czerwcu 1931 mianowany został dowódcą piechoty dywizyjnej 28 Dywizji Piechoty w Warszawie. W marcu 1938 został dowódcą 26 Dywizji Piechoty w Skierniewicach.

Na czele 26 DP uczestniczył w walkach Armii „Poznań”, a od 6 września Armii „Pomorze”, w tym w bitwie nad Bzurą. Odpowiadał za opracowanie planu obrony na pozycjach wzdłuż jezior żnińskich. 16 września 1939 roku bez akceptacji dowódcy Armii i poinformowania walczących w bezpośrednim sąsiedztwie jednostek wycofał swoją dywizję za Bzurę, co doprowadziło do odsłonięcia wschodniej flanki walczącej 16 Dywizji Piechoty.

Po zakończeniu działań wojennych przebywał w niewoli niemieckiej w oflagu VIIA Murnau, z którego został uwolniony w kwietniu 1945 przez wojska amerykańskie. Skierowany do Włoch, gdzie w czerwcu 1945 przydzielony został do 7 Dywizji Piechoty. Następnie został zastępcą dowódcy Jednostek Wojskowych na Środkowym Wschodzie. W 1947 przeniósł się do Wielkiej Brytanii, gdzie służył w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia. Po demobilizacji zamieszkał w Londynie.

Zmarł 6 czerwca 1954 i został pochowany na cmentarzu Kensal Green.

Naczelny Wódz, gen. broni Władysław Anders mianował go pośmiertnie generałem brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1964 rokuKryska-Karski Tadeusz, Żurakowski Stanisław, Generałowie Polski Niepodległej, s. 80..

Awanse chorąży piechoty – 5 maja 1915 podporucznik piechoty – 20 sierpnia 1915 porucznik piechoty – 1 kwietnia 1916 (73 lokata na liście starszeństwa oficerów Legionów Polskich z 12.04.1917) kapitan piechoty – 1918 major piechoty – 1920, zweryfikowany 3 maja 1922 ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty podpułkownik – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 60. lokatą w korpusie oficerów piechoty pułkownik – 1 stycznia 1929 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 7. lokatą w korpusie oficerów piechoty generał brygady – 1 stycznia 1964 (pośmiertnie)

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5229 – 28 lutego 1922 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych trzykrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych – 12 maja 1936 Odznaka Pamiątkowa Dawnych Harcerzy Małopolskich – 1937

Przypisy

Bibliografia Piotr Bauer, Bogusław Polak, Armia „Poznań” w wojnie obronnej 1939, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1983, , s.79–80. Kryska-Karski Tadeusz, Żurakowski Stanisław, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991.

Linki zewnętrzne Informacja o służbie Adama Ajdukiewicza w I Lwowskiej Drużynie Skautowej

Kategoria:Absolwenci Akademii Rolniczej w Dublanach Kategoria:Członkowie Naczelnej Komendy Obrony Lwowa Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Dowódcy 26 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy 66 Kaszubskiego Pułku Piechoty Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 28 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Generałowie brygady mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947 Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Ludzie związani z Chełmnem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 4 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 30 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy piechoty Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Lwowskiej Kategoria:Zastępcy dowódcy 40 Pułku Piechoty Dzieci Lwowskich Kategoria:Zmarli w 1954 Kategoria:Żołnierze Legionu Wschodniego Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia