Pstrągowa – wieś w Polsce, położona w województwie podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, w gminie Czudec. Ma status sołectwa.
Na terenie wsi ustanowiono dwa sołectwa Pstrągowa i Pstrągowa Wola.
Geografia Wieś Pstrągowa obejmuje jedną wieś położoną w północno-zachodniej części powiatu Strzyżowskiego. Obszar jej wynosi 2936 ha: gruntów ornych, lasów i łąk. Teren wsi rozciąga się na przestrzeni kilku kilometrów wzdłuż otoczonej wzgórzami doliny rzeczki Pstrągówki. Wśród licznych wzniesień przepływają małe strumyki łączące się i wpadające poza teren wsi do rzeki Wisłok. Od strony zachodniej i północnej wieś otaczają rozległe lasy.
+ Integralne części wsi PstrągowaSIMC Nazwa Rodzaj 1043419 Bania część wsi0648652 Brzezie część wsi1043431 Fryjsówki część wsi1043448 Górna część wsi0648681 Granice część wsi1043454 Koło Przylaska część wsi1043460 Na Dziale część wsi1043477 Niebylec część wsi1043483 Pasoczyzna część wsi0648675 Pstrągowa Dolna część wsi1043490 Pstrągowa Górna część wsi0648698 Pyrówki część wsi0648706 Rędziny część wsi1043508 Ryboniówka część wsi1043514 Rzeki część wsi0648712 Skrzynówki część wsi1043520 Smykówki część wsi0648741 Strachociny część wsi0648764 Wola część wsi
Wieś liczy ok. 850 gospodarstw.
Demografia Liczba mieszkańców Pstrągowej w latach międzywojennych wynosiła ponad 4000. Po II wojnie światowej liczba ta zmalała do ok. 3000 ze względu na przesiedlenie się mieszkańców do miasta. Obecnie mieszka tutaj ok. 2000 mieszkańców.
Historia Pstrągowa jest starą osadą sięgającą początkami do XIII wieku. W XV wieku istniały tu dwa duże dwory i kilka folwarków. Na terenie parafii istniał kościół pw. św. Katarzyny wzmiankowany w 1488 r. Następny pw św. Józefa który powstał w 1802 r. poprzez dobudowę drewnianej części do murowanej kaplicy z 1344 r.
W czasie rabacji galicyjskiej w 1846 r. zbrojna partia chłopska, dowodzona przez Stacha, syna Jakuba Szeli oraz pochodzących ze szlachty zagrodowej braci Wincentego i Marcina Strzemeckich, wymordowała łącznie 13 przedstawicieli miejscowej szlachty, która posiadała w miejscowości 11 dworów. Erazm Antoni Łazowski z synami Aleksandrem, Józefem i Henrykiem szukał uprzednio schronienia w Rzeszowie, na stancji Misingiewiczowej, gdzie mieszkał jego najmłodszy syn Franciszek, ale został na polecenie starosty rzeszowskiego Tadeusza Lederera wydalony przez policję. Ocalał ukryty przez niańkę Zygmunt Gorazdowski, mający wówczas 1 rok, późniejszy ksiądz i święty Kościoła katolickiego. Pstrągowa wraz z niektórymi sąsiednimi wsiami (m.in. Żarnowa, Nawsie, Kożuchów, Szufnarowa, Niewodna, Stępina, Gogołów) podporządkowała się władzy Jakuba Szeli jako organizatora powstania chłopskiego i złożyła podpis pod jego petycją w sprawie pańszczyzny. Ksiądz Józef Modła z Pstrągowej, który wyspowiadał przed śmiercią Antoniego Łazowskiego i przekazał go chłopom, został później oskarżony przez nowego starostę rzeszowskiego Augusta Festenburga o podburzanie chłopów i prowadzenie z nimi tajnych narad. W rejonie Pstrągowej i Nockowej kawaleria chłopska pod wodzą podleśniczego Picaka z Zagorzyc przegrała potyczkę z dysponującymi bronią palną siłami Eustachego Wojnarowskiego i jego brata, w której poległo 21 osób. Po ukryciu we dworze w Nockowej otrzymanych od starosty Lederera posiłków w liczbie 53 piechoty i dragonów Wojnarowski i dowódca tego oddziału zawiadomili przywódców chłopskich w Pstrągowej o przyjeździe komisji do rozdziału ziemi, po czym otoczyli i pojmali zbrojną delegację siedemnastu z nich z podwójcim Nogą na czele. Po wzniesieniu szubienic egzekucja została w ostatniej chwili odwołana, a jeńcy odesłani do aresztu w cyrkule rzeszowskim.
12 czerwca 1943 Wehrmacht, żandarmeria i policja niemiecka pod dowództwem gestapowca Goldona przeprowadził pacyfikację wsi. Niemcy zamordowali 11 osób i spalili dwa gospodarstwaJózef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 326.
W latach 1954-1972 wieś była siedzibą gromady Pstrągowa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.
Religia Miejscowość jest siedzibą parafii św. Józefa Robotnika, należącej do dekanatu Czudec, diecezji rzeszowskiej.
Znani ludzie urodzeni w miejscowości
Kazimierz Wincenty Iranek-Osmecki – pułkownik Wojska Polskiego. Jan Smela – oficer, kapitan piechoty Wojska Polskiego, cichociemny. Władysław Wałach – polski działacz partyjny i państwowy.
Przypisy Raport o stanie gminy Czudec w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 7 Strona gminy, sołectwa Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Linki zewnętrzne
strona parafii LKS Diament
Kategoria:Wsie w powiecie strzyżowskim