Baleary (, ) – region Hiszpanii obejmujący archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego o powierzchni 5014 km². Baleary liczą ok. 1,07 mln mieszkańców. Znajduje się w pobliżu wschodniego hiszpańskiego wybrzeża. Archipelag składa się z kilku wysp, z czego trzy największe to Majorka, Minorka i Ibiza.
Baleary są regionem autonomicznym oraz prowincjąDo 1997 pod nazwą Provincia de Baleares Hiszpanii ze stolicą w Palmie (to miasto jest też siedzibą władz kościelnych, sądownictwa i sił zbrojnych).
Historia Wyspy były kolonizowane przez Fenicjan, Kartagińczyków, Rzymian (od 123 p.n.e. Zdobywcą był Kwintus Cecyliusz Metellus Balearyjski. do V w. n.e.), Wandalów, Bizancjum (ok. 554), Wizygotów i Arabów. Po chrześcijańskiej rekonkwiście (1229–1235), za panowania króla Jakuba I Zdobywcy, otrzymały dużą niezależność w obrębie korony aragońskiej. Przez pewien czas istniało nawet osobne Królestwo Majorki.
W wyniku wojny o sukcesję hiszpańską, w latach 1708–1802 Minorka znajdowała się pod panowaniem brytyjskim (następnie francuskim), co znajduje swoje odzwierciedlenie m.in. w jej architekturze. Podczas wojny domowej w Hiszpanii część Balearów została opanowana przez nacjonalistów.
Status wspólnoty autonomicznej Baleary uzyskały w 1983. Zakres uprawnień regionu reguluje statut z 2007 roku.
Prezydenci wspólnoty autonomicznej PrezydentLataPartiaGabriel Cañellas1983–1995PPCristòfol Soler1995–1996PPJaume Matas1996–1999PPFrancesc Antich1999–2003PSOEJaume Matas2003–2007PPFrancesc Antich2007–2011PSOEJosé Ramón Bauzà2011-2015PPFrancina Armengolod 2015PSOE
Gospodarka Rozwój turystyki zmienił gospodarkę Balearów. Obecnie ponad 70% ludności zatrudnionych jest w sektorze usług. Najbardziej rozwiniętymi gałęziami przemysłu są: przemysł tekstylny, obuwniczy, skórzany, a także rzemiosło. Uprawia się m.in. zboże, oliwki, migdały, winorośl, figi, cytrusy. Hoduje się także m.in. owce, bydło i trzodę chlewną. Ludność zajmuje się również rybołówstwem. Baleary mają dobrze rozwiniętą komunikację lotniczą oraz morską między wyspami jak i z Hiszpanią.
Turystyka Balearska gospodarka nastawiona jest na turystykę, archipelag odwiedzany jest każdego roku przez 5 mln turystów. Posiadają dobrze rozwiniętą infrastrukturę hotelową i wiele kąpielisk.
Klimat Na Balearach panuje klimat śródziemnomorski. Temperatury w środku lata przekraczają zwykle 30 °C w dzień, zimą rzadko spadają poniżej 5 °C w nocy.
Archipelag W skład archipelagu wchodzi ok. 200 wysp i niezamieszkanych malutkich wysepek o łącznej powierzchni 5014 km². Najważniejsze wyspy to:
Flaga Wyspa Powierzchnia ludność Mapa center|400px50px|center Majorka (hiszp. Mallorca) 3600 km² 814 275 80px|center50px|center Minorka (hiszp. Menorca) 668 km² 90 235 80px|center50px|center Ibiza 571 km² 117 698 80px|center50px|center Formentera 82 km² 8442 80px|center50px|center Cabrera 17 km² ok. 50 80px|center
Święta thumb|300px|Podział administracyjny
Styczeń Wigilia dnia św. Antoniego – na Majorce; całonocne tańce i zabawy wokół ognisk w przebraniach. Błogosławieństwo św. Antoniego – w Sa Pobla na Majorce; dzień uświetniają kolorowe procesje. Procesja Trzech Uderzeń – w Ciutadelli na Minorce; upamiętnia zwycięstwo Alfonsa III nad Maurami odniesione w tym mieście w 1287 r. Dzień Świętego Sebastiana – w Pollensa na Majorce; obchodzony z procesjami, którym towarzyszą karuzele – dwaj młodzi tancerze w kartonowych kostiumach przedstawiających konie, naśladują koński chód.
Luty Karnawał – całe Baleary; post poprzedzają parady i marsze kostiumowe.
Marzec/Kwiecień Wielki Tydzień (Semana Santa) – całe Baleary.
Maj Festa de Nostra Senyora de la Victōria – w Port de Sóller na Majorce; bitwa chrześcijan z niewiernymi, upamiętniająca zwycięstwo nad tureckimi piratami w 1561.
Czerwiec Festa de Sant Juan – w Ciutadelli na Minorce; pojedynki rycerskie, muzyka ludowa, tańce i procesje.
Lipiec Dia de Virgen de Carmen (święto patronki marynarzy i rybaków) – całe Baleary; odbywa się święcenie łodzi, a także parady.
Sierpień Mare de Déu dels Àngels – w Pollensa na Majorce; upamiętnia bitwę między chrześcijanami a Maurami. Cavallet – w Felanitx na Majorce; trwająca cały tydzień fiesta.
Wrzesień Narodziny NMP – w Alaró na Majorce; święto połączone z pielgrzymką do kaplicy na wzgórzu w Castell d'Alaró.
Grudzień Dia de Sant Frances – w Sant Francesc de Formentera na Formenterze. Boże Narodzenie – całe Baleary; szczególnie malownicze w Palmie na Majorce, gdzie wystawia się misteria.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Oficjalna strona Oficjalna strona turystyki na Balearach
! Kategoria:Prowincje Hiszpanii Kategoria:Prowincje rzymskie Kategoria:Wyspy Morza Śródziemnego