Aborcja ( lub Słownik łacińsko-polski i polsko-łaciński. „poronienie zamierzone, wywołanie poronienia”) – zamierzone zakończenie ciąży w wyniku interwencji zewnętrznej, np. działań lekarskich, w j. łacińskim abortus provocatusAbortuscentra Abortus Informatie .. Przeważnie w efekcie dochodzi do śmierci zarodka lub płodu ludzkiego (łac. nasciturus).
Najczęstszą przyczyną aborcji wskazywaną przez kobiety jest chęć zaplanowania ciąży i ograniczenie liczebności rodziny. Inne wymieniane powody to m.in. , brak funduszy na dziecko, przemoc domowa, brak wsparcia, poczucie, że są za młode, chęć zdobycia wykształcenia lub rozwoju kariery, a także brak możliwości lub chęci wychowywania dziecka poczętego w wyniku gwałtu lub kazirodztwa.
Aborcja przeprowadzana legalnie w społeczeństwach uprzemysłowionych jest jedną z najbezpieczniejszych procedur medycznych. – wykonywane przez osoby nieposiadające niezbędnych umiejętności lub w nieodpowiednich warunkach – są odpowiedzialne za 5–13% . Większość z nich ma miejsce w krajach rozwijających się. przeprowadzane są jednak wysoce skuteczne i bezpieczne przez cały pierwszy trymestr ciąży. Dane dotyczące ochrony zdrowia publicznego pokazują, że zapewnienie legalnego i łatwego dostępu do bezpiecznej aborcji zmniejsza liczbę zgonów wśród matek.
W celu przerwania ciąży stosuje się metody farmakologiczne lub chirurgiczne. Lek mifepriston w połączeniu z prostaglandyną (np. mizoprostol) wydaje się być równie bezpieczny i skuteczny co metoda chirurgiczna w pierwszym i drugim trymestrze ciąży. Najbardziej powszechna technika chirurgiczna obejmuje i użycie . Środki antykoncepcyjne, takie jak pigułki lub wkładki wewnątrzmaciczne, mogą być stosowane niezwłocznie po przeprowadzeniu aborcji. Aborcja przeprowadzona legalnie i bezpiecznie na kobiecie, która jej pragnie, nie zwiększa ryzyka wystąpienia długotrwałych problemów psychicznych lub fizycznych. Z kolei aborcje przeprowadzane przez niewykwalifikowane osoby, przy użyciu niebezpiecznego sprzętu lub w niehigienicznych placówkach powodują od 22 000 do 44 000 zgonów i 6,9 miliona hospitalizacji rocznie. Światowa Organizacja Zdrowia stwierdza, że „dostęp do legalnej, bezpiecznej i kompleksowej opieki aborcyjnej, w tym opieki poaborcyjnej, jest niezbędny do osiągnięcia najwyższego możliwego poziomu zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego”. aborcji próbowano dokonywać przy użyciu , ostrych narzędzi, lub innych tradycyjnych metod.
Wykonywanie aborcji w wielu krajach jest regulowane prawnie. Aborcja legalna, czyli wykonana w zgodzie z obowiązującymi w danym państwie ustawami i przez dyplomowanego lekarza, nazywana jest po łacinie abortus provocatus lege artis. Aborcja nielegalna, czyli wykonana przez osobę nieuprawnioną lub niezgodnie z regulacjami prawnymi nosi nazwę abortus provocatus criminalisUniversiteitsbibliotheek Gent Criminologische monografieën 14, H.J.Clarysse Abortus provocatus versus abortus criminalis: verslag van de criminologische studiedag gehouden op 25 maart 1972 .. Ustawodawstwo w tym zakresie różni się od siebie w różnych krajach. Zarówno sama aborcja, jak i metody wprowadzania jej do ustawodawstwa są przedmiotem licznych kontrowersji.
Począwszy od 1973 r. występuje na całym świecie powszechna tendencja do zwiększania legalnego dostępu do aborcji, ale nadal toczy się debata dotycząca kwestii moralnych, religijnych, etycznych i prawnych. Ci, którzy są przeciwni aborcji, często argumentują, że zarodek lub płód jest osobą mającą prawo do życia, a tym samym utożsamiają aborcję z morderstwem. Zwolennicy legalności aborcji najczęściej twierdzą, że stanowi ona prawo reprodukcyjne kobiety. Inni opowiadają się za legalną i dostępną aborcją jako działaniem na rzecz zdrowia publicznego.
Aspekty językowe
Synonimy aborcji: poronienie zamierzone, sztuczne poronienie, przerwanie ciąży, usunięcie ciąży, spędzenie płodu, zabieg, łyżeczkowanie, czyszczenie, potocznie skrobanka; dla części środowisk synonimem jest także zabicie dziecka w okresie życia prenatalnego.
W języku polskim nie używa się słowa aborcja w znaczeniu poronienia samoistnego. Stowarzyszenie Rodziców Po Poronieniu zwraca uwagę na właściwy dobór słów w rozmowach lekarz-pacjentka i lekarz-rodzice w przypadku, gdy sytuacja dotyczy kobiety, która poroniła samoistnie. Nawet neutralne słowa medyczne (łyżeczkowanie, czyszczenie jamy macicy, zabieg) mogą być negatywnie odbierane przez kobietę, która uważa poronienie za osobistą tragedię. Także termin medyczny wyskrobiny używany przez lekarzy dla określenia materiału pobranego podczas łyżeczkowania jamy macicy jest bolesny i nie do zaakceptowania dla kobiety roniącej. Termin medyczny łyżeczkowania jamy macicy o neutralnym charakterze to abrazja.
W języku łacińskim brakuje rozróżnienia na poronienie i aborcję – występuje tylko słowo abortus. W związku z tym w oficjalnych dokumentach także w przypadku poronienia może zostać wypisane słowo abortus.
Zdaniem Stowarzyszenia Rodziców Po Poronieniu określanie dwóch różnych zagadnień medycznych (poronienia i aborcji) tym samym terminem (aborcja, abortus), mieszanie obu terminów (określanie aborcji jako sztuczne poronienie) oraz używanie tych samych określeń dla czynności medycznych w obu przypadkach (zabieg, łyżeczkowanie, czyszczenie jamy macicy) mogą prowadzić do mylenia poronienia z aborcją i błędnego nazywania aborcji poronieniem lub przechylenia w odwrotnym kierunku i podawania przekazu, iż poronienie jest aborcją.
Przyczyny dokonywania aborcji W dużej liczbie przypadków kobiety, które decydują się na wykonanie aborcji podają kilka współistniejących powodów, które skłoniły je do podjęcia tej decyzji. Przerywanie ciąży dokonywane jest z następujących przyczyn: wskazania medyczne – zagrożenie zdrowia matki lub stwierdzenie ciężkich wad wrodzonych u płodu podczas badań prenatalnych; poczęcie w wyniku zgwałcenia lub stosunku kazirodczego; powody osobiste (niechęć do posiadania potomstwa lub brak takiej potrzeby, konflikt planów na przyszłość z ewentualnym macierzyństwem, uważanie rodziny w obecnym stanie za kompletną); ekonomiczne – trudna sytuacja materialna i finansowa, kobieta prowadząca samotnie gospodarstwo domowe; problemy rodzinne, małżeńskie lub w relacji między partnerami; doświadczenie przemocy psychicznej lub fizycznej.
Przyczyny osobiste (52,35% w 2009) i te związane z problemami rodzinnymi i małżeńskimi (25,16% w 2009) należą do najczęstszych w Belgii. Z powodów ekonomicznych wykonano w 2009 roku 15,05% aborcji. Powody medyczne związane z zagrożeniem zdrowia matki lub wadami u dziecka stanowiły mniej niż 4% Jongeren Info Life brengt ontluisterende cijfers over abortus in België door Katrien Verreyken, 7 februari 2007 ., zaś aborcji ze względu na poczęcie w wyniku gwałtu lub stosunku kazirodczego dokonano w 0,24% przypadków (dane z 2009 dla Belgii).
Metody aborcji Wybór procedury obejmuje metody farmakologiczne oraz chirurgiczne (najczęściej próżniowe odessanie zawartości jamy macicy). Obie metody są efektywne, lecz posiadają zarówno zalety, jak i wady – ostateczna decyzja zależy od wieku ciąży oraz opinii samej kobietyVrije Universiteit Brussel De abortus .. Przed wykonaniem aborcji (w krajach, w których przeprowadzana jest także na życzenie) pacjentka odbywa najpierw rozmowę z lekarzem na temat możliwych powikłań poaborcyjnych oraz dostępnych metod zapobiegania ciąży, które pozwolą jej uniknąć w przyszłości podobnej sytuacji. Zostaje również poinformowana o innych możliwościach, np. urodzeniu i oddaniu dziecka do adopcji. Podczas rozmowy lekarz musi upewnić się, czy kobieta nie została zmuszona do usunięcia ciąży przez osoby trzecie. Następnie kobieta otrzymuje wymagane ustawowo kilka dni do namysłu. Dopiero po upływie tego czasu może zostać wykonana aborcja, a kobieta tuż przed zabiegiem potwierdza swoją wolę na piśmie. W Holandii dziewczęta mające mniej niż 16 lat muszą uzyskać pisemną zgodę rodziców, przy czym istnieją organizacje, które udzielają pomocy i pośredniczą w takich rozmowach.
Metody aborcji aborcja farmakologiczna (syn. medyczna) – przerwanie ciąży poprzez podanie środków farmakologicznych (najczęściej mifepriston w połączeniu z mizoprostolem), możliwa do przeprowadzenia w domu do 12. tygodnia ciąży, a także od 13 do 24. tygodnia przy kontroli lekarskiej aborcja chirurgiczna (ręczna lub elektryczna), metoda zalecana do 14. tygodniu ciąży, możliwa także w drugim trymestrze (, D&E), zalecana po 14. tygodniu ciąży metoda polegająca na łyżeczkowaniu macicy (, D&C) jest niezalecana przez WHO, FIGO oraz Polskie Towarzystwo Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego usunięcie płodów nadliczbowych w wypadku ciąży mnogiej (drugi trymestr) poprzez zastrzyk dosercowy z chlorku potasu, pod kontrolą USGEvans MI, Berkowitz RI, Wapner RJ, et al. Improvements in outcomes of multifetal pregnancy reduction with increased experience. Am J Obstet Gynecol 2001;184:97–103.Evans MI, Goldberg JD, Horenstein J, et al. Selective termination for structural, chromosomal and mendelian anomalies: international experience. Am J Obstet Gynecol 1999;82:61–66. wczesna laparotomia, najczęściej połączona z wycięciem przydatków, w wypadku stwierdzenia poważnej choroby macicy (np. nowotwór)
Aborcja farmakologiczna Aborcja farmakologiczna pojawiła się jako alternatywna metoda aborcji wraz z wejściem na rynek analogów prostaglandyn w latach 70. i o nazwie mifepriston (znanego również jako RU-486) w latach 80.
Mifepriston jest antyhormonem (antagonistą) w stosunku do progesteronu, wiąże się z receptorem progesteronowym dwukrotnie silniej niż naturalny odpowiednik. Prowadzi do:
nekrozy doczesnej i oderwania się produktu zapłodnienia; zahamowania dalszego rozwoju trofoblastu, oddziałując na unaczynienie endometrium; rozszerzenia i zwiotczenia szyjki macicy; uwrażliwienia na działanie skurczowe naturalnych prostaglandynNEJM Maitre SC, Bouchard Ph. Medical termination of pregnancy NEJM 2000;342:946-952 ..
mały|Pokazano tutaj typowy zestaw leków stosowany we wczesnych aborcjach farmakologicznych (200 mg mifepristonu i 800 μg mizoprostolu). W przypadku aborcji medycznej w pierwszym trymestrze ciąży najczęściej stosuje się: mifepriston w połączeniu z mizoprostolem (lub czasami innym analogiem prostaglandyny, gemeprostem) do 10 tygodnia ciąży, metotreksat w połączeniu z analogiem prostaglandyny do 7 tygodnia ciąży lub sam analog prostaglandyny. Połączenie mifepristonu i mizoprostolu działa szybciej i jest skuteczniejsze w późniejszym okresie ciąży niż połączenie metotreksatu i mizoprostolu, a leczenie skojarzone jest skuteczniejsze niż stosowanie samego mizoprostolu, szczególnie w drugim trymestrze ciąży. W przypadku aborcji medycznej do 12 tygodnia ciąży zalecane dawki to 200 miligramów mifepristonu doustnie, a następnie 24–48 godzin później 800 mikrogramów mizoprostolu do policzka, dopochwowo lub pod język. Zabieg aborcji farmakologicznej może być wykonany w sposób bezpieczny i skuteczny przez cały okres ciąży, włączając w to drugi i trzeci trymestr.
W przypadku bardzo wczesnych aborcji, do siódmego tygodnia ciąży, aborcja medyczna z użyciem kombinacji mifepristonu i mizoprostolu jest uważana za bardziej skuteczną niż aborcja chirurgiczna (przez ), zwłaszcza gdy praktyka kliniczna nie obejmuje szczegółowej inspekcji aspirowanej tkanki. Skuteczność wczesnej aborcji medycznej z użyciem mifepristonu, a następnie podawanego do policzka lub dopochwowo mizoprostolu wynosi 98% w okresie do 9 tygodnia ciąży; w okresie od 9 do 10 tygodnia skuteczność spada nieznacznie do 94%. Jeśli aborcja farmakologiczna okaże się nieskuteczna, konieczna jest interwencja chirurgiczna.