mały|Secemin na mapie Meyera z 1801 mały|Kościół rzymskokatolicki w Seceminie. Wcześniej kościół ewangelicko-reformowany mały|Fragment centrum Secemin – wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Secemin. Ma status sołectwa.
Siedziba gminy Secemin. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1370 rokiem, zdegradowany w 1869 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 68-69..
+Integralne części wsi Secemin SIMC Nazwa Rodzaj 0145508 Bród przysiółek
Historia Pierwsza wzmianka o Seceminie pochodzi z 1326 r. Osada wymieniona została jako siedziba parafii, która liczyła 288 mieszkańców i miała obszar 57 km². W 1401 r. na mocy przywileju wydanego przez Władysława Jagiełłę Secemin otrzymał prawa miejskie. Równocześnie król nadał Piotrowi Szafrańcowi tytuł własności miasta oraz prawo do pobierania mostowego.
W 1517 r. Zygmunt Stary wydał przywilej zwalniający mieszczan secemińskich z opłat targowych, na terenie całego kraju. Król zezwolił także na dwa jarmarki w roku.
W 1540 r. Secemin miał 40 łanów, 60 ogrodów, młyn, dwór z folwarkiem, łaźnię oraz 9 sadzawek. Do miasta należało przedmieście Nawsie. W mieście dobrze rozwinięte było rzemiosło. W 1532 r. powstał tu cech garncarski.
W 1558 r. Stanisław Szafraniec zamienił miejscowy kościół katolicki w kalwiński. Ministrem zboru został . W latach 1556–1616 odbyły się tu synody kalwińskie. W czasie synodu w 1556 pierwszy raz w Polsce jawnie wystąpiono przeciw dogmatowi o Trójcy Świętej, nastąpiło wyodrębnienie ruchu braci polskich.
Miasto było w okresie reformacji ważnym ośrodkiem kulturalnym. Przez pewien czas miejscowa szkoła działała jako filia Akademii Rakowskiej. W tym czasie spora część mieszczan, jeśli nie większość przeszła na kalwinizm.
. Wówczas właściciele miasta często się zmieniali. Należało ono kolejno do rodów: Dembińskich, Czarnockich, Machockich i Lohmannów. W 1869 r. Secemin utracił prawa miejskie.
W 1939 roku w wyniku agresji niemieckiej na Polskę trafił pod okupację niemiecką. Zdobycie Secemina 16 stycznia 1945 roku przez żołnierzy 52 Armii lub 5 Gwardyjskiej Armii w czasie ofensywy styczniowej Armii Czerwonej zakończyło w miejscowości rządy reżimu III Rzeszy.
W 1960 r. Secemin miał 1802 mieszkańców. 50% z nich utrzymywało się z rolnictwa.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Secemin.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.
Komunikacja drogowa W centrum wsi krzyżuje się droga wojewódzka nr 786 się z drogą wojewódzką nr 795.
Osoby związane z Seceminem Bartłomiej Wincenty Ściegienny – urodzony w Seceminie, podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, cichociemny. Jan Maria Lohmann urodzony w Seceminie 2 lipca 1925 w rodzinie ziemiańskiej. Poeta, prozaik, żołnierz AK ps. Feliks
Zabytki kościół gotycki pod wezwaniem Świętej Katarzyny i Jana Ewangelisty z 1402 r.; od 1554 r. zbór protestancki; zwrócony katolikom w 1617 r.; w XVIII w. przebudowany pozostałości fosy z XVI w. otaczającej dawną siedzibę rodu Szafrańców park założony w połowie XVIII w. plebania z przełomu XIX i XX w.
Zobacz też Cmentarz żydowski w Seceminie
Przypisy Raport o stanie gminy Secemin w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 9 Strona gminy, sołectwa Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967, Tom I, str 538-539. . Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 98. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 97.
Bibliografia
Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967 Kalendarz Świętokrzyski 2005. Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce, 2004.
Kategoria:Dawne miasta w województwie świętokrzyskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku Kategoria:Kasztelanie zapilickie