Sokolniki Wielkie – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Kaźmierz.
Nazwa Miejscowość notowana jest co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pierwotnej nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1390 kiedy odnotowano ją pod nazwą „Sokolniky”, 1397 „Szokolniky”, 1400 „de Maiori Sokolniki”, 1408 „Sokolniki”, 1420 „Socolniky”, 1423 (wg kopii z lat 1488-1492) „in Maiori Sokolnyky”, 1425 „de Maiori Szocolniki”, 1444 „Sokolniki Maius” .
Nazwa pochodzi od sokoła - ptaka z rodziny sokołowatych.
Historia Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Początkowo była własnością szlachecką należącą do Sokolnickich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także do Jaskółeckich i Kębłowskich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1444 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 leżała w parafii Kaźmierz .
W latach 1390-1400 jako właściciel we wsi odnotowany został Mikosz Szczebiot z Pożarowa i Sokolnik. Dotyczy go pierwsza zachowana informacja o wsi. Jest to zapis sądowy z 1390, w którym Mikosz z Sokolnik pozwany został przez Orłową mieszczkę poznańską o długi. W 1397 Mikosz Szczebiot miał zapłacić sołtysowi w Gorszewic Cherubinowi oraz jego bratu Jakubowi 21 grzywien, a jeśli nie zapłaci, miał mu dać wwiązanie w Sokolniki Wielki. W 1400 Mikosz toczył proces z Elżbietą kmiotką z Lubosiny. Sołtys sokolnicki miał zeznać, że w imieniu Mikosza zapowiadał kmieciowi Wojciechowi Wężowi, aby nie orał i nie żął roli, z której zabrał zboże.
W latach 1408-1428 majątek odziedziczył syn Mikosza Parys (odnotowany jako Parzysz) z Sokolnik. Oprócz wsi odnotowany został także w latach 1399-1427 jako właściciel w Pożarowie, w latach 1417-1432 Lubowie oraz w Charcicach. W 1408 sąd ziemski utrzymał w mocy dokument w sprawie podziału Sokolnik pomiędzy Parysa oraz Mikołaja z Sokolnik. W 1420 Parys dowodził w procesie z Przecławem Gwiazdowskim, że nie posłał 6 szlachciców i 4 osób niższego stanu oraz nie kazał zabrać Przecławowi 13 sztuk bydła oraz konia. W 1420 Piotrek Grzebieniecki dowodził przed sądem, że Parys z Sokolnik zabrał mu na drodze 12 sztuk bydła i 2 konie. W 1425 Parys z Sokolnik Wielkich toczył proces sądowy z Maciejem z Potrzanowa. W 1428 kolejny proces z Dorotą żoną Blizbora z Pomorzanowic, którym pożyczył 90 grzywien bez dwóch kóp groszy pod zastaw 1/4 Biezdrowa.
W 1414 Jakub Bytyński dowodził w procesie z Janem kmieciem gorszewickim, że Jan nie uciekł od niego nocą z Sokolnik. W 1424 Janusz z Sokolnik Redzyński noszący odmiejscowe nazwisko od wsi Radzyn (obecnie to Radzyny w sąsiedztwie Sokolnik toczył proces z Pawłem kmieciem ze Śremu koło Sierakowa w powiecie poznańskim. W 1444 Wincenty i Piotr z Ordzina dali drugiemu mężowi Anny wdowie po Parysie z Sokolnik Gotardowi z Przyborowa wieś Sokolniki, a w zamian otrzymali 3 łany w Przyborowie koło Szamotuł oraz 400 grzywien. W 1447 prawdopodobnie synowie Mikołaja Szymon, Jan i Michał bracia z Sokolnik Wielkich toczyli proces z Wyszkiem z Mylina. W 1449 Szymon niegdyś z Sokolnik Wielkich sprzedał Mroczkowi niegdyś ze Słopanowa swoją 1/6 wsi Sokolniki za 150 grzywien.
W 1455 prawdopodobnie jeden z synów Parysa Wojciech z Sokolnik był jednym z kolatorów kościoła w Biezdrowie. W latach 1457 Parys z Lubowa zapisał swojej żonie Annie po 150 grzywien posagu oraz wiana na części Sokolnik Wielkich. W 1469 Parys z Lubowa i Sokolnik skwitował Gotarda z Wojnowic i Przyborowa z 200 grzywien oprawy zmarłej Anny żony Gotarda, a wdowie po Parysie starszym. W 1485 Wojciech z Sokolnik toczył proces z Marcinem Studzieńskim.
W 1474 odnotowane zostały siostry, panny z Sokolnik Wielkich Anna i Apolonia, posiadaczki samego folwarku bez dóbr czynszowych, które w swoim zastępstwie wysłały pieszego na wyprawę wojenną w czasie najazdu Jana II Szalonego księcia żagańskiego na czele wojsk zwerbowanych przez Macieja Korwina na południową Wielkopolskę. W 1479 Anna żona Mirosława z Nowej Wsi koło Poznania oraz jej siostra Apolonia żona Pawła mieszczanina poznańskiego sprzedały Maciejowi Radwankowskiemu folwark, ziemię, na której gospodarowało 3 zagrodników oraz staw w Sokolnikach Wiekich za 100 grzywien. W 1481 siostry te, córki Wojciecha z Pożarowa, były wśród kolatorów kościoła w Biezdrowie. W 1485 sąd postanowił, że sześcioletni Wojciech syn zmarłego Mirosława z Nowej Wsi za 9 lat ma odpowiadać w majątkowej sprawie sądowej z Maciejem z Sokolnik.
Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1423 (według zachowanej kopii z lat 1488-1492) w Sokolnikach Wielkich było 13 łanów. W 1508 miał miejsce pobór od 8,5 łana oraz 6 groszy od karczmy. W 1510 w Sokolnikach było 9 łanów osiadłych, 3 łany sołeckie, 3 łany opuszczone oraz karczma. W 1563 miał miejsce pobór od 9 łanów osiadłych, 1,5 łana opuszczonego uprawianego przez kmieci oraz od 2 karczm dorocznych. W 1577 pobrano podatki z działów Melchiora i Stanisława Jaskóleckich. W 1580 miał miejsce pobór z działu Melchiora Jaskóleckiego od 5 łanów, 4 zagrodników, owczarza wypasającego 25 owiec, a z działu Piotra Kębłowskiego od 3 łanów oraz od 3 zagrodników.
Wieś szlachecka Sokolniki Wielkie położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 16..
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
We wsi istnieje kościół pw. Urszuli Ledóchowskiej, filia parafii w Kaźmierzu.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Sokolniki Wielkie Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)