Szczedrzyk (niem. SczedrzikRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Ozimek, nad Jeziorem Turawskim, 20 km na wschód od Opola.
W Szczedrzyku znajdują się m.in.: parafialny kościół św. Mikołaja (murowany, 3-nawowy), 2 cmentarze i pomnik ku czci mieszkańców poległych na obu wojnach światowych. W miejscowości działają m.in.: Publiczne Przedszkole nr 6, Publiczna Szkoła Podstawowa im. J. Pawła II (dawniej im. 25-lecia PRL-u), jednostka OSP, która jest włączona do KSRG i koło MN DFK. W Szczedrzyku funkcjonuje również klub sportowy KS Szczedrzyk.
Administracja Nieformalnie wyróżnia się w Szczedrzyku 1 część miejscowości – Podbory.
W 1864 r. wyróżnione były następujące części miejscowości: Pustkow – 0,25 mili na południowy wschód od miejscowości, Kryśline – 0,25 mili na północ od miejscowości, Zamoście – 0,25 mili na północ od miejscowości, Naług – 0,125 mili na północny zachód od miejscowości i Podborze – 0,125 mili na zachód od miejscowości. W 1910 r. wyróżnione były następujące części miejscowości: Zamoście, Kryślina, przysiółek Na Łuku i Wygon. Przysiółki Kryśliny, Ług i Zamoście (niem. HinterbrückRozporządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 października 1948 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) zostały zlikwidowane w 1939 r. podczas tworzenia Jeziora Turawskiego.
Nazwa W łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) z 1295 r. miejscowość wymieniona jest pod nazwą Scedricz we fragmencie Scedricz solvitur decima more polonico.
Nazwa miejscowości wywodzi się od słowa „szczodry”. Na przestrzni wieków ulegała ona zmianie, a odnotowane warianty to: Scedricz (ok. 1300), Scedrzikh (1400), Stzedryk (1532), Zrzendrzink (1644)Taka pisownia jest podana w książkach Powiat opolski. Szkice monograficzne i Historia i przyroda gminy Ozimek. Ozimecka strona internetowa podaje jednak następujące nazwy: Scedrzik (1400), Stedryk (1532) i Zrzendrzik (1644). Z kolei ozimecka strona z notami historycznymi podaje nazwy: Scedrzik i Stedryk oraz Zrzendrzink. i Sczedrczick.
18 lipca 1934 r. w miejsce nazwy Sczedrzik wprowadzono nazwę Hitlersee. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Szczedrzyk.
Historia W wyniku badań archeologicznych, prowadzonych w latach 1937–1939 pod kierownictwem dra G. Raschkego, przy współpracy R. Dahnkego, F. Ullricha i O. Slaniny na obszarze miejscowości w związku z budową zbiornika retencyjnego Jezioro Turawskie, odkryto ślady późnorzymskiej kultury przeworskiej (czy ściślej, tzw. kultury dobrodzieńskiej), w tym m.in. cmentarzysko ciałopalne i późnorzymskie stanowiska osadnicze w Szczedrzyku oraz ślady osad późnorzymskich w Turawie. Wiek odkryć określono na III, IV wiekWiek III, IV był podany na stronie internetowej szczedrzyckiej parafii, natomiast książka Historia i przyroda gminy Ozimek oraz ozimecka strona internetowa podają IV, V wiek.. Osady miały charakter ulicówek (szerokość drogi: 6 m) a 1-izbowe domy, oddalone od siebie średnio 2–6 m, miały konstrukcję słupowo-ramową o podstawie prostokątnej (6 m × 5 m). Osiedle składało się z części mieszkalnej i gospodarczej, w której znaleziono paleniska, jamy i resztki budowli nieznanego przeznaczenia. Odkryto także zespoły produkcyjne, związane z przetopem rudy darniowej i tkactwem. Zabytki wywieziono w czasie II wojny światowej do Czech, natomiast oryginalna dokumentacja badań zaginęła. W 1956 r. z Brna odesłano zabytki, jednakże okazały się zdekompletowane.
Najstarsze znane wzmianki o miejscowości o nazwie Scedricz pochodzą z 1300 roku (dokument Liber fundationis… z ok. 1305 roku). Miejscowość była wówczas zobowiązana, na podstawie „polskiego prawa”, do płacenia na rzecz biskupstwa wrocławskiego dziesięciny w wysokości 30 dzbanów miodu. 18 grudnia 1420 r. wrocławski bp Konrad, książę oleśnicki, wydzierżawił biskupie dziesięciny w Szczedrzyku. W 1532 r. na obszarze miejscowości znajdowały się 1153 roje pszczele. W latach 1566–1567 w miejscowości znajdowały się 2 młyny.
Wedle dokumentów z wizytacji kościelnej z 1676 r. w miejscowości znajdowały się 52 zagrody i 3 młyny; miała ona też własnego nauczyciela. W 1679 r. w miejscowości znajdowały się 3 młyny. W 1783/1784 r. w Szczedrzyku (wraz z Pustkowem) znajdowały się szkoła i 2 młyny; w 1845 r. w miejscowości funkcjonowały szkoła katolicka i leśnictwo. W 1857 r. wybudowano w Szczedrzyku 2-salowy budynek szkolny. W połowie XIX w. budowano linię kolejową z Opola do Tarnowskich Gór, której trasa miała wieść przez Szczedrzyk; w wyniku protestu mieszkańców z 1858 r. zmieniono trasę tak, iż przechodzi przez Dębską Kuźnię. W 1861 r. do szkoły uczęszczało 232 uczniów; w tym czasie do miejscowości należały także Dylaki, Jedlice i Pustków. W 1864 r. ziemie w Szczedrzyku były różnorodne, jednak przeciętnie średnie; uprawiano pszenicę, jęczmień, owies i grykę; znajdowały się w nim 3 młyny, królewska leśniczówka, 2 gospody i szkoła z 232 uczniami.
Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono pług skierowany w prawo, nad nim skrzyżowana kosa z cepem.
W 1910 r. zabudowa części miejscowości przedstawiała się następująco: Zamoście – 25 domostw, 2 sklepy i 2 młyny, Kryślina – 12 gospodarstw, przysiółek Na Łuku – 5 domostw, Wygon – 3 domostwa i 2 młyny wiatraki. Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Szczedrzyku 1140 osób, z czego 989, ok. 86,8%, stanowili mieszkańcy (w tym 975, ok. 85,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 1121 głosów (ok. 98,3% uprawnionych), w tym 1115 (ok. 99,5%) ważnych; za Polską głosowało 776 osób (ok. 68,9%), a za Niemcami 339 osób (ok. 30,1%). W 1927 r. założono w Szczedrzyku jednostkę straży pożarnej.
11 września 1993 roku, w wyniku nawiązania współpracy między Ozimkiem a Heinsbergiem, jednostka OSP w Szczedrzyku otrzymała od tamtejszej jednostki strażackiej wóz bojowy marki Mercedes wykorzystywany do 2012Cudzych chwalicie ... poznajcie swoich!. bip.ozimek.pl. Od sierpnia 2002 r. działa przy szczedrzyckiej szkole Izba Regionalna. Jej oficjalne otwarcie miało miejsce 17 grudnia 2002 r. w ramach obchodów 1600-lecia osadnictwa na obszarze Szczedrzyka.
Demografia W latach 1566–1567 mieszkało w Szczedrzyku 31 rodzin, gospodarujących na 32 hubach ziemi. W miejscowości było 27 pszczelarzy i znajdowało się w niej 1157 barci; wśród mieszkańców byli zarówno ludzie wolni jak i niewolnicy. W 1618 r. w miejscowości mieszkało 33 kmieci, 22 zagrodników, 1 półcelnik, 1 szewc i 1 kołodziej, w 1666 r. 27 pszczelarzy (posiadających 1157 barci), w 1679 r. – 52 wieśniaków, zagrodnicy i 3 młynarzy, w 1725 r. – 38 samodzielnych włościan gburów, a w 1783/1784 roku (wraz z Pustkowem) – 38 kmieci, 22 zagrodników i 15 chałupników. W 1845 r. swoją działalność w Szczedrzyku prowadziło 8 rzemieślników. W 1864 r. miejscowość zamieszkiwało 35 kmieci (niem. Bauer), 22 zagrodników (niem. Gärtner), 107 chałupników (niem. Ackerhäusler – 11 i Angerhäusler – 96) i 28 komorników (niem. Einlieger). W 1902 r. prenumerowano w miejscowości 15 egzemplarzy prasy polskiej.
Rok178418391845189019001910192519331939194619601965199620052009 Liczba mieszkańców671Wraz z Pustkowem.9651069W tym 9 osób (ok. 0,8%) to ewangelicy. W miejscowości znajdowały się 124 budynki.1495W tym 1440 osób (ok. 96,3%) posługiwało się językiem polskim jako macierzystym.1514W tym 1477 osób (ok. 97,6%) posługiwało się językiem polskim jako macierzystym.1682W tym 1593 osób (ok. 94,7%) posługiwało się językiem polskim jako macierzystym.18792100Taka liczba jest podana na stronie internetowej Deutsche Verwaltugsgeschichte, natomiast książka Powiat opolski. Szkice monograficzne podaje liczbę 2161.17561547Łącznie z Jedlicami i Pustkowem.1914W tym 995 osób (ok. 52,0%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 59,0%; z zajęć pozarolniczych utrzymywało się 79,5% ogółu. Liczba zamieszkanych budynków: 373.Taka liczba jest podana w książce Powiat opolski. Szkice monograficzne, natomiast książka Historia i przyroda gminy Ozimek podaje liczbę 1965.1858W tym 943 osoby (ok. 50,8%) to kobiety.10201624Stan na 1 sierpnia 2005 roku.2101 (Źródła: .)
Kościół i parafia Kościół parafialny istniał w miejscowości już w XIV wieku. W rejestrze świętopietrza z 1447 roku, wymieniona jest w ramach dekanatu oleskiego parafia szczedrzycka. Po pożarze kościoła wzniesiono w 1639 r. nowy, także drewniany.
Wedle dokumentów z wizytacji szczedrzyckiej parafii przeprowadzonej w 1679 r. przez namysłowskiego dziekana, Wawrzyńca Joannstona, w miejscowości znajdował się drewniany kościół o wymiarach 29 łokci × 15 łokci (ok. 16 m × 9 m), posiadający 5 okien. Wzniesiono go w 1639 r. w miejscu poprzedniego kościoła, który spłonął w pożarze. Kościół nie był konsekrowany. Na wieży wisiały 3 dzwony, a wyposażenie wewnętrzne stanowiły m.in. ołtarz główny (o murowanej postawie, rzeźbiony, malowany i złocony, z rzeźbami Najświętszej Maryji Panny z Dzieciątkiem Jezus w środku i złoconą Mikołaja z Miry na górze), 2 ołtarze boczne, obrazy i drewniana chrzcielnica. Poza tym odnotowano następujące sprzęty i szaty liturgiczne: 2 srebrne kielichy, monstrancja, krzyż, 4 ornaty i obrusy do nakrywania mensy ołtarzowej. Do zabudowań parafialnych należały, oprócz plebanii (co do której zobowiązano mieszkańców miejscowości, że ją odnowią), 3 stajnie i spichlerz. W owym czasie proboszcz parafii pobierał następujące opłaty: 3 korce żyta i owsa miary opolskiej od 3 wieśniaków i po 1 korcu od pozostałych 49, po 1 groszu dla plebańskiego stołu od poszczególnych gospodarzy, po 1 korcu owsa od 3 młynarzy i po 1 srebrniku od każdego zagrodnika. Dodatkowo po 1 srebrniku od każdego z 14 wieśniaków z Biestrzynnika, i tyleż od każdego z 5 zagrodników z Smigulach (Pustków); od 13 włościan ze Schodni 10 i 1 korca owsa. Od mieszkańców Krasiejowa 13 korców owsa od 14 włościan, 1 miarę mąki od młynarza i po srebrniku od każdego ogrodnika. Od wieśniaków ze Staniszcz Małych 9 i 1 korca żyta oraz po srebrniku od każdego zagrodnika i każdej wdowy, natomiast od wieśniaków ze Staniszcz Wielkich 19 korców owsa i po srebrniku od każdego zagrodnika. Do proboszcza należało też beneficjalne pole, z którego mógł zebrać plony w ilości 8 korców zasianej oziminy i 8 korców zboża wiosennego wedle miary opolskiej. Do parafii Szczedrzyk należał wówczas także kościół filialny w Krasiejowie. W latach 1687–1688 miała miejsce kolejna wizytacja, przeprowadzona przez archidiakona Marcina Stephetiusa. W tym czasie w kościele stał już konfesjonał, okna były zakratowane, a ławki zachowały się w dobrym stanie.
7 sierpniaData 7 sierpnia jest podana w książce Historia i przyroda gminy Ozimek, natomiast ozimecka strona z notami historycznymi miejscowości podaje datę 6 lipca. 1763 r. w trakcie pożaru miejscowości wywołanego piorunem spłonęły m.in. kościół i plebania. W 1773 r. rozpoczęto budowę nowego, drewnianego kościoła; budowniczym był cieśla Joseph Kihl z Dębia.