Sex Pistols

Sex Pistols – zespół rockowy utworzony w 1975 roku w Londynie, który jest uważany za inicjatora ruchu punk i muzyki punkrockowej w Wielkiej Brytanii, a w następstwie rozwoju muzyki alternatywnej.

Wstęp Jego pierwszy okres działalności trwał niecałe dwa i pół roku. W tym czasie muzycy nagrali cztery single i album, uważany za jeden z najbardziej wpływowych w dalszym rozwoju muzyki rockowej (i nie tylko). Przez całą karierę, która trwa do dziś (z krótkimi lub długimi przerwami), zespół tworzy czterech muzyków: wokalista Johnny Rotten, gitarzysta Steve Jones, basista Glen Matlock (w latach 1977–1978 zastępowany przez Sida Viciousa) oraz perkusista Paul Cook. Sex Pistols pod opieką menedżera Malcolma McLarena wywołali wiele kontrowersji (m.in. wywiad z Billem Grundym oraz singel „God Save the Queen”) i spowodowali duże zamieszanie w kulturze brytyjskiej. Ich koncerty, które wielokrotnie stwarzały trudności organizatorom i władzom publicznym, często kończyły się zamieszkami.

W styczniu 1978 pod koniec burzliwego tournée po Stanach Zjednoczonych Rotten opuścił zespół i ogłosił jego koniec. Pomimo tego pozostali członkowie: Jones, Vicious, Cook oraz menedżer McLaren, kontynuowali działalność, aż do zakończenia prac nad biograficznym filmem The Great Rock’n’Roll Swindle (1980, reż. Julien Temple). W lutym 1979 Vicious zmarł w wyniku przedawkowania heroiny. Cisza potrwała do 1996 roku, kiedy muzycy reaktywowali Sex Pistols w oryginalnym składzie (Rotten, Jones, Matlock, Cook), aby zagrać światową trasę „Filthy Lucre Tour”. Po jej zakończeniu zespół ponownie zrobił przerwę, a od 2002 nadal sporadycznie występuje na żywo. W 2006 grupa została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame, mimo że odmówili swojego udziału w ceremonii.

Historia 1973–1975: Początki thumb|King’s Road w Londynie Początki Sex Pistols sięgają roku 1973, kiedy w Londynie powstał zespół The Strand (czasem używający nazwy The Swankers), założony przez trzech nastolatków, wywodzących się z klasy robotniczej: wokalisty Steve’a Jonesa, gitarzysty Wally’ego Nightingale oraz perkusisty Paula Cooka. Skład uzupełniali: Jim Mackin grający na klawiszach i Stephen Hayes na gitarze basowej (zastąpiony później przez Dela Nunesa)Savage, Jon England’s Dreaming, s. 77–79; Strongman, Phil, Pretty Vacant, s. 84.. Muzycy byli stałymi bywalcami sklepów (na King’s Road w zachodnim Londynie): „Acme Attractions” Dona LettsaStrongman, Phil Pretty Vacant, s. 87; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 96. oraz „Too Fast to Live, Too Young to Die” prowadzonego przez Malcolma McLarena do spółki z Vivienne Westwood.

McLaren i Westwood otworzyli sklep w 1971 roku pod nazwą „Let It Rock”, który skupiał członków Tedy Boy – subkultury wywodzącej się z lat 50. Z upływem czasu (w zależności od panującej wówczas mody) nazwa sklepu ulegała zmianie: najpierw z „Let It Rock” na „Too Fast to Live, Too Young to Die”, a w 1975 na „SEX”. W połowie lat 70. to miejsce stało się centralnym punktem spotkań ludzi, którzy nieco później byli głównymi uczestnikami rewolty punkowej w Londynie. Często przychodzili tam m.in. Sid Vicious, Gene October oraz Marco PirroniRobb, John Punk Rock, s. 83–84, 86–87, 89, 102, 105..

Na początku 1974 Steve Jones zwrócił się do McLarena o pomoc finansową dla The Strand. McLaren przystał na to, opłacając wynajem miejsca prób. Glen Matlock, który wówczas pracował w „Too Fast to Live, Too Young to Die” jako sprzedawca, został nowym basistą zespołu (na miejsce Nunesa)Savage, Jon England’s Dreaming, s. 70–80.. W listopadzie McLaren wyjechał na kilka miesięcy do Nowego Jorku, gdzie przez pewien czas sprawował opiekę menedżerską nad zespołem New York Dolls. Tam zafascynował się nowo powstającą sceną muzyczną i ludźmi z nią związanymi. Szczególnie do gustu przypadły mu: wygląd i radykalna postawa Richarda Hella (wówczas w Television). Po powrocie do Londynu w maju 1975 postanowił osobiście zająć się karierą The Strand (The Swankers)Savage, Jon England’s Dreaming, s. 87–90, 92, 97.. Na jego polecenie usunięto z zespołu Nightingale’a, a za gitarę chwycił JonesStrongman, Phil Pretty Vacant, s. 84–85.. Rozpoczęto także poszukiwania nowego wokalisty. Na liście kandydatów branych pod uwagę pojawiło się nazwisko m.in. Midge’a Ure’aStrongman, Phil Pretty Vacant, s. 93–94; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 99..

1975: Johnny Rotten W sierpniu 1975 – ówczesny współpracownik McLarena (późniejszy menedżer The Clash) – spotkał spacerującego po King’s Road Johna Lydona. Lydon wyróżniał się z tłumu przede wszystkim swoim wyglądem: miał zielone włosy i nosił poszarpany T-shirt zespołu Pink Floyd z ręcznie domalowanym dopiskiem „I Hate”Lydon, John Rotten, s. 74.Savage, Jon, England’s Dreaming, p. 114.. Po krótkiej rozmowie umówili się na wieczorne spotkanie w pobliskim pubie, na którym stawili się również Jones i CookRobb, John Punk Rock, s. 110–111; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 120; Strongman, Phil Pretty Vacant, s. 98.. Po paru piwach przenieśli się do „SEX”, gdzie urządzono przesłuchanie. Lydon zaimprowizował do piosenki „I’m Eighteen” Alice’a Coopera puszczonej z szafy grającej. Pomimo że wszyscy pokładali się ze śmiechu, McLaren zdołał przekonać Jonesa, Matlocka i Cooka, aby zaczęli odbywać z nim próbySavage, Jon England’s Dreaming, s. 120–121; Matlock, Glen I Was a Teenage Sex Pistol, s. 71..

John Lydon z powodu fatalnego stanu uzębienia dostał od Jonesa przezwisko „Johnny Rotten”Robb, John Punk Rock, s. 112; Strongman, Phil Pretty Vacant, s. 105., a sam zespół przyjął nową nazwę: Sex Pistols. We wrześniu McLaren wynajął i opłacił salę prób, i w tym składzie muzycy zabrali się za tworzenie materiału. Pracą nad tekstami zajął się Rotten, natomiast muzyką Matlock, chociaż oficjalnie wszyscy podpisywali się pod utworamiStrongman, Phil Pretty Vacant, s. 99–100.Reynolds, Simon Ono, Eno, Arto, s. 89..

Pierwszy występ publiczny Sex Pistols miał miejsce 6 listopada 1975Gimarc, George Punk Diary, s. 22; Robb, John Punk Rock, s. 114; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 129. w Saint Martins College w Londynie (Matlock był wówczas uczniem tej szkoły) u boku zespołu Adama Anta, Bazooka Joe. Zespół wykonał kilka coverów, m.in.: „Substitute” The Who, „Whatcha Gonna Do About It” Small Faces i „(I’m Not Your) Steppin’ Stone” The Monkees, po czym ktoś z Bazooka Joe odłączył im prąd. Impreza zakończyła się bójką pomiędzy muzykami obu zespołówStrongman, Phil Pretty Vacant, s. 106; Robb, John Punk Rock, s. 114–120..

1976: Anarchy in the U.K. Po występie w Saint Martins College nastąpiły kolejne w Londynie i jego okolicach. Zespół zyskał wówczas swoich pierwszych fanów, którzy niewiele później tworzyli zwartą grupę zwaną „Bromley Contingent” (nazwa wymyślona przez dziennikarkę Caroline Coon), biorącą udział w jego koncertach. Z tej grupy wywodzili się później ludzie, którzy wywarli duży wpływ na tworzenie się sceny punkrockowej w Wielkiej Brytanii m.in.: Siouxsie Sioux, Billy Idol i Shane MacGowanLydon, John Rotten, s. 172–189..

Pierwszy koncert, który przykuł szerszą uwagę zarówno mediów, jak i publiczności, odbył się 12 lutego 1976 roku w londyńskim klubie „The Marquee”, któremu towarzyszyło małe zamieszanie (m.in. krzesła latające w powietrzu)Robb, John Punk Rock, s. 147–148.. Recenzja występu ukazała się w „NME” wraz z krótkim wywiadem, w którym Steve Jones stwierdził: „...właściwie, to nie jesteśmy od grania, jesteśmy od chaosu”Robb, John Punk Rock str. 148.. Wśród tych, którzy przeczytali artykuł, było dwóch studentów Bolton Institute of Technology w Manchesterze: i . Przybyli oni do Londynu, aby obejrzeć występ Sex Pistols na żywo. Po powrocie do Manchesteru utworzyli własny zespół Buzzcocks. Devoto później powtarzał: „Moje życie uległo zmianie w chwili, kiedy po raz pierwszy zobaczyłem Sex Pistols”Savage, Jon England’s Dreaming, s. 174..

30 marca zespół po raz pierwszy wystąpił w 100 Club na Oxford StreetRobb, John Punk Rock, s. 153., a 4 kwietnia w klubie „Nashville” jako support The 101’ers. Lider The 101’ers Joe Strummer ujrzawszy po raz pierwszy Sex Pistols, stwierdził, że muzyka prezentowana przez ten zespół ma przyszłośćRobb, John Punk Rock, s. 155.. 23 kwietnia Sex Pistols zagrali tam ponownie, przy czym koncert zakończył się bójką wśród publiczności, wywołaną częściowo przez samych muzykówSavage, Jon England’s Dreaming, s. 166–167; Matlock, Glen I Was a Teenage Sex Pistol, s. 107.. W efekcie tych zajść, kluby „Nashville” i „Marquee” nie chciały ich więcej gościć u siebieSavage, Jon England’s Dreaming, s. 172..

Od 11 maja w każdy wtorek przez następne cztery tygodnie zespół występował w „100 Club”Gimarc, George Punk Diary, s. 30.. Później objeździł małe miejscowości na północy Anglii oraz zarejestrował w studiu swoje pierwsze nagrania (z w roli producenta)Robb, John Punk Rock, s. 160–162; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 173–174.. 4 czerwca Sex Pistols zagrali swój pierwszy koncert we w Manchesterze (zorganizowany przez Devoto i Shelleya) po którym wystąpił wielki boom punkrocka w tym mieście (m.in. Buzzcocks, czy Warsaw – późniejszy Joy Division).

3 września zespół dał swój pierwszy zagraniczny koncert. Wystąpił podczas otwarcia dyskoteki Chalet du Lac w ParyżuGimarc, George Punk Diary, s. 37.. Następnego dnia Sex Pistols po raz pierwszy zostali pokazani w brytyjskiej telewizji: w programie Tony’ego Wilsona So It Goes – wyemitowano utwór „Anarchy in the U.K.”. 13 września muzycy rozpoczęli trasę po Wielkiej Brytanii, która objęła m.in. w LondynieGimarc, George Punk Diary, s. 38..

8 października Sex Pistols podpisali dwuletni kontrakt z przedsiębiorstwem EMIRobb, John Punk Rock, s. 241.. Przystąpiono do nagrań pod producencką opieką Dave’a GoodmanaSavage, Jon England’s Dreaming, s. 245.. Efekt sesji nagraniowej nie przypadł do gustu decydentom z EMI i z ich strony zapadła decyzja o zmianie producenta. Na miejsce Goodmana zaangażowano Chrisa Thomasa, który współpracował wcześniej z Roxy Music i, jak na ironię, z Pink FloydStrongman, Phil Pretty Vacant, s. 144–148.. 26 listopada ukazał się pierwszy singel zespołu, „Anarchy in the U.K.”. Oprócz piosenki tytułowej płytka zawierała także utwór „I Wanna Be Me” pochodzący z sesji jeszcze z Goodmanem. Anarchy in The U.K. nie był pierwszym punkrockowym singlem w Wielkiej Brytanii, wcześniej swoje debiutanckie single zdążyli wydać The Damned („New Rose”) i The Vibrators („We Vibrate”)Savage, Jon England’s Dreaming, s. 221..

1 grudnia muzycy Sex Pistols wraz z kilkoma osobami z Contingent Bromley (m.in. Siouxsie Sioux) zostali zaproszeni do udziału w programie „Today” telewizji Thames, emitowanego na żywo. W trakcie wywiadu gospodarz programu Bill Grundy (będący pod wpływem alkoholu) prowokacyjnie zachęcał swoich gości do niecenzuralnych wypowiedzi. Na domiar złego wdał się w krótki flirt słowny z Siouxie, za co został obrzucony przez Steve’a Jonesa najgorszymi wyzwiskami („You dirty sod”, „You dirty old man”, „You dirty bastard”, „You dirty fucker”)Strongman, Phil Pretty Vacant, s. 151–153; Southall, Brian The Sex Pistols, s. 52; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 257–259.. Pomimo że program był nadawany tylko w Londynie i jego okolicach, zespół w ciągu kilku dni znalazł się na pierwszych stronach gazet w całym krajuRobb, John Punk Rock, s. 260., a Grundy został zawieszony w pracy. Choć telewizja Thame przywróciła go później, incydent z Sex Pistols skutecznie zakończył jego karierę (zmarł w 1993 roku).

Wywiad z Grundym rozsławił Sex Pistols na cały kraj. W grudniu zorganizowano trasę „Anarchy Tour”, w której udział wzięli również The Clash, The Damned i zespół Johnny’ego Thundersa (ex New York Dolls) The Heartbreakers. Z zaplanowanych ok. 20 koncertów, odbyło się tylko ok. 7. Związane to było z bojkotem ze strony organizatorów i władzRobb, John Punk Diary, s. 263–273; Savage, Jon England’s Dreaming, s. 267–275..

1977: Sid Vicious, God Save the Queen, Pretty Vacant, Holidays in the Sun, Never Mind the Bollocks