Stróżna – wieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Bobowa, na granicy Pogórza Ciężkowickiego i Beskidu Niskiego. Jest to miejscowość o bogatej historii, sięgającej wczesnego średniowiecza, oraz ważne miejsce na mapie dziedzictwa kulturowego regionu sądeckiego.
Historia Pierwsze wzmianki o Stróżnej pochodzą z 16 grudnia 1378 roku, kiedy to w Sądzie Prowincjonalnym w Nowym Sączu odnotowano ugodę między braćmi Mikołajem i Klemensem z Jasiennej dotyczącą zastawu trzech łanów ziemi w Stróżnej. Nazwa wsi wywodzi się od terminu „stróża” (łac. custodia), co wskazuje na jej pierwotną funkcję jako osady strażniczej. W średniowieczu Stróżna była częścią systemu obronnego, strzegącego granic i szlaków handlowych.
Wieś została lokowana na prawie niemieckim, co pozwoliło na rozwój gospodarstwa rolnego i intensywniejsze wykorzystanie ziemi. Pierwszym znanym właścicielem Stróżnej był Mroczek z Sędziszowej, którego ród odgrywał ważną rolę w historii regionu. W XV wieku wieś należała do rodziny Trzecieskich herbu Strzemię, która przez ponad 100 lat zarządzała tym terenem.
W czasach nowożytnych Stróżna wielokrotnie zmieniała właścicieli. W XVI wieku przeszła w ręce rodziny Jordanów, a następnie Tarnowskich i Laskowskich. Podczas zaborów została włączona do cyrkułu pilźnieńskiego, a po reformach administracyjnych z XIX wieku znalazła się w powiecie gorlickim. W XX wieku Stróżna odegrała ważną rolę w lokalnym ruchu oporu podczas II wojny światowej.
W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.
Geografia Stróżna położona jest na terenie pagórkowatym, w dorzeczu rzeki Białej. Przez miejscowość przepływa potok Stróżnianka, który w przeszłości odgrywał ważną rolę w gospodarce wsi. Otoczona jest lasami świerkowymi i bukowymi, które stanowiły naturalne zasoby dla lokalnej ludności.
Wieś znajduje się na wysokości około 300–400 m n.p.m. i charakteryzuje się umiarkowanym klimatem z wyraźną sezonowością. Bliskość Bobowej oraz Nowego Sącza czyni Stróżnę dobrze skomunikowaną z resztą regionu.
+Integralne części wsi Stróżna SIMC Nazwa Rodzaj 0418171 Kącina część wsi0418188 Koci Zamek część wsi0418194 Koczanka część wsi0418202 Moroń część wsi0418219 Nowa Wieś część wsi0418225 Osicze część wsi0418231 Podlesie część wsi0418248 Półanki część wsi0418254 Resztówka część wsi0418260 Zadziele część wsi
Dziedzictwo kulturowe Stróżna zachowała ślady swojej bogatej przeszłości w postaci architektury i tradycji ludowej. Ważne miejsce w historii wsi zajmuje folwark Widomia, który przez wieki był centrum życia gospodarczego. Numeracja domów w wiosce rozpoczynała się od dworu, który istniał tu już w XVI wieku.
Stróżna była też miejscem aktywności rzemieślniczej. W XVI wieku wieś słynęła z wyrobu sukna, które eksportowano do miast na terenie obecnej Słowacji. Sukno ciężkowickie oraz bobowskie zyskało uznanie na rynkach zagranicznych.
W Stróżnej znajdują się także kapliczki i krzyże przydrożne, będące wyrazem religijności lokalnej społeczności. Kapliczka św. Jana Nepomucena z XVIII wieku jest jednym z najstarszych obiektów sakralnych w okolicy.
W Stróżnej zlokalizowana jest rzymskokatolicka parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego wraz z kościołem pod tym samym wezwaniem.
Społeczność i gospodarka Przez wieki Stróżna była głównie wsią rolniczą. Chłopi, w ramach gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej, zajmowali się uprawą zboża, lnu i konopi. Ważnym elementem gospodarki były także hodowla zwierząt oraz handel, zwłaszcza z miastami słowackimi.
W czasach nowożytnych zmiany w strukturze własności ziemi wpływały na charakter miejscowości. Po reformach uwłaszczeniowych z XIX wieku wieś zyskała bardziej zindywidualizowany charakter. Współcześnie Stróżna zachowała rolniczy profil, choć coraz więcej mieszkańców podejmuje pracę w okolicznych miastach.
Wieś jest też przykładem udanej integracji tradycji z nowoczesnością. Organizowane są tu dożynki i festyny, które przyciągają turystów i podkreślają lokalną tożsamość. Przypisy GUS. Rejestr TERYT
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie w powiecie gorlickim