Wykosowo (kaszb. Wëkòsewò lub też Wëkòsowò, Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem" () () – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Główczyce. Ma status sołectwa.

Miejscowość do początku XXI w. miała własną drużynę piłkarską Jantar Wykosowo.

Nazwa Nazwa, wzmiankowana po raz pierwszy w formie Wicesouo w 1282, ma pochodzenie słowiańskie. Co do jej charakteru wysunięto następujące hipotezy etymologiczne: nazwa dzierżawcza wyprowadzona od nazwy osobowej *Wykos przy pomocy formantu -owo,, nazwa kulturowa wyprowadzona od pomorskiej nazwy pospolitej *vykos „żniwa, sianokosy” przy pomocy formantu -owo. Niemiecka nazwa Vixow jest adaptacją fonetyczną pierwotnej nazwy słowiańskiej.

Rada Języka Kaszubskiego proponuje kaszubską formę nazwy Wëkòsowò.

Historia 1315 – wzmianka w dokumencie lennym, kiedy hrabia Waldemar von Brandenburg oddał posiadłość jako lenno w ręce Kasimira Svenzo i jego dziedziców. od 1400 do 1835 w posiadaniu Stojentinów, co potwierdzają listy lenne z 1575, 1608, 1618, 1621 i 1665. 1523 – jako właściciela wymienia się „Hans Soientyn to Vixsowe”. 1717 – majątek składał się z czterech części, a właścicielami są: Lorentz Georg von Stoyenthin, Jochim von Zitzwitz, Johann Lorentz von Puttkamers Wittbe i Peter Georg von Stoyenthins Wittwe. po 1777 Wykosowo w całości należy do Michaela Sigmunda von Stojentin. 1784 – we wsi były dwa folwarki (duży i mały), 7 chłopów, 5 kosetów, 5 półkosetów, kowal, nauczyciel, na miedzy wsi stał młyn wodny i ogółem 24 dymy. 1804 – panem Wykosowa jest Friedrich Ewald Heinrich von Stojentin. 1841 – dobra zostały sprzedane za 36.000 talarów niejakiemu panu Wetzel. 1.12.1871 – we wsi było 15 budynków mieszkalnych, 25 gospodarstw i żyło tu 156 mieszkańców (4 lata wcześniej było ich 173), w tym jeden katolik i 5 Żydów. 1884 – właścicielem jest Wilhelm Ott. 1910 – majątek został kupiony przez Williama Heyn (stara rodzina pomorska, do której należeli wpływowi kupcy ze Słupska, Szczecina i Gdańska). Przedstawiciele tego znaczącego rodu piastującego ważne urzędy lokalne i ponadlokalne byli ostatnimi właścicielami Wykosowa. 1938 – majątek należy do Joachima Friedricha Heyn. 1939 – wieś o powierzchni 1.071 ha liczyła 299 mieszkańców. Większość powierzchni było ziemią uprawną. Poza posiadłością pańską liczącą 822 ha istniało jeszcze 13 małych i średnich gospodarstw, z tego 5 o pow. od 20 do 100 ha. Podatek gruntowy wynosił 9,02 RM/ha. Funkcjonowała tu gorzelnia - Heyn, mleczarnia, gospoda i handel towarem - Bernhard Desens. Wszyscy mieszkańcy wsi byli ewangelikami. W jednoklasowej szkole 61 dzieci (1932 rok) uczył nauczyciel Warkus.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.

Zabytki We wsi znajduje się eklektyczny pałac z XIX w. wzniesiony na planie prostokąta, z fasadą zdobioną pseudoportykiem i oflankowanej pseudowieżami zwieńczonych wysokimi, czterospadowymi hełmami. W pobliżu zabudowania folwarku pochodzące z trzeciej ćwierci XIX wieku oraz kilka pomników przyrody

Przypisy Raport o stanie gminy Główczyce w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 14-15 BIP gminy, sołectwa i sołtysi GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wykosowo