Zabardowice () – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Wieś znajduje się 5 kilometrów od Oławy.

Podział administracyjny W okresie pruskim Zabardowice były siedzibą gminy, a we wsi znajdował się urząd stanu cywilnego. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wydzielonej prowincji Dolny Śląsk. Do 1928 r. Zabardowice podzielone były na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy administracyjnej likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Zabardowice (Seiffersdorf) został połączony z wsią gminną o tej samej nazwie.

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś wchodziła w skład gminy Wierzbno.Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa W latach 1954-1972 wieś wchodziła w skład gromady Marcinkowice.Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71) Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława.Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165) Do 1975 r. Zabardowice znajdowały się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś typu ulicówka, powstała na terenie dwóch starosłowiańskich osad „Bachowitz” i „Barowici” w XIII w. Po raz pierwszy jest wspomniana w 1253 r. jako własność Bertholda i Siffrida z rodu Suevi. W 1253 r. otrzymała lokację na prawie niemieckim. W 1360 r. we wsi znajdował się folwark o powierzchni 7 łanów. W 1425 r. wieś miała powierzchnię 9 łanów. Przed 1536 r. wieś znajdowała się w posiadaniu Leonharda von Rasselwitza, który utracił majątki w wyniku kary nałożonej przez księcia oławskiego z powodu dokonanych przez Leonharda oszustw. Po 1536 r. właścicielem wsi stał się Hans Czettritz. W 1585 r. i 1614 r. właścicielem wsi był ród von Poser. Ród von Poser posiadał oprócz Zabardowic też Grodziszów (Rohrau).

W 1626 r. wieś znajdowała się w posiadaniu rodu von Czyrn. Następnie do ok. 1680 r. znajdowała się w rękach rodu von Pein, który oprócz Zabardowic posiadał wsie Żerniki Wielkie i Wysoka. W 1680 r. wieś należała do rodu von Prittwitz. Wieś należała następnie pod koniec XVII i przez większość XVIII w. do rodów von Riedel und Löwenstern, von Königsdorff i von Paczynsky. W 1783 r. wieś należała do rodu Grund. W 1819 i 1830 r. majątek we wsi posiadał królewski radny sądowy (Königl. Justizrath) Vitzthum von Eckstädt z Teodorowa (Theuderau). W 1845 r. majątek był w posiadaniu porucznika Rudolpha Wilhelma Josepha Hoffmanna, który przed 1856 r. sprzedał majątek kupcom Schneiderowi i Müllerowi. W 1861 r. wśród właścicieli jest wspomniany tylko Schneider, który przed 1866 r. sprzedał majątek w Zabardowicach Wilhelmowi Schillerowi, który jest wspomniany jako właściciel dóbr rycerskich we wsi w 1894 r.

Przed 1902 r. Wilhelm Schiller sprzedał majątek ziemski w Zabardowicach cukrowni „Zuckerfabrik Neugebauer & Co.” z Brzegu (Brieg). Cukrownia ta jest wspomniana jako właścicielka dóbr rycerskich we wsi w 1937 r. Po II wojnie światowej majątek w Zabardowicach został zajęty przez Armię Czerwoną (Armię Radziecką), która posiadała majątek do ok. 1952 r., a następnie został przejęty przez państwowe gospodarstwo rolne w PolwicySzyler 2021, s. 4.

W okresie PRL-u około 1955–1957 r. we wsi powstała szkoła podstawowa z trzema, a później czterema klasami. Ze względu na małą liczebność uczniów w klasach szkoła podstawowa w Zabardowicach została później zlikwidowana, a uczniowie przeniesieni do szkoły podstawowej w SobociskuSzyler 2021, s. 4–5.

W nocy z 13 na 14 kwietnia 2019 r. we wsi wybuchł pożar, który zniszczył pałac w Zabardowicach. Pożar gasiło około 80 strażaków z powiatu oławskiego, wrocławskiego i strzelińskiego.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Zabardowice nosiły następujące nazwy: do 1253 r.: Bachowitz i Barowici 1253 r.: Siffridowe 1350 r.: Siffridisdorph 1360 r.: Siffridiuilla 1612 r.: Seyffersdorf ok. 1783–1871 r.: Seifersdorf 1871–1945 r.: Seiffersdorf (niemiecka nazwa wsi) od 1945 r. pierwotnie Gorazdów,Szyler 2021, s. 2 i 4 a potem Zabardowice (nazwy nadane po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku).

Gospodarka W 1783 r. we wsi oprócz pałacu rodowego znajdował się folwark i młyn. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma, młyn i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi oprócz pałacu rodowego i folwarku znajdowały się dwa młyny z wiatrakami, browar, gorzelnia, kuźnia, zakład krawiecki i sklep. We wsi odnotowano hodowlę 1200 owiec merynosów, uprawę rzepaku i działalność pszczelarską.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 64 ha, z czego pola uprawne stanowiły 60 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 23,89 marek niemieckich za hektar pola. Powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) w tym samym roku wynosiła 390 ha, z czego pola uprawne stanowiły 344 ha, łąki 12 ha, a lasy 19 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,24 marek niemieckich za hektar pola, 23,50 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 454,5 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 25,12 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Lizawicach.

W okresie PRL-u od 1952 r. i do 1993 r. we wsi działał zakład rolny należący do jednostki w Teodorowie będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w PolwicyPaweł Poławski oraz inni, Monografia powiatu oławskiego, s. 11 i 13. Zakład rolny we wsi miał powierzchnię 450 ha i do końca lat 50. XX w. korzystał z kolei folwarcznej łączącej folwark w Zabardowicach z stacją kolejową w Lizawicach. W zakładzie rolnym uprawiano przeważnie buraki cukrowe. W pałacu w Zabardowicach znajdowały się z kolei mieszkania dla pracowników PGR-u i biura firmy.

Teraźniejszość Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.

We wsi znajduje się cmentarz komunalny, znajdujący się na terenie rzymskokatolickiej parafii św. Marcina Biskupa w Marcinkowicach dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej.

We wsi funkcjonuje od co najmniej 2021 r. klub piłki nożnej Zorza Zabardowice, który w sezonie 2026/27 uczestniczył w meczach klasy A w grupie Wrocław IV i w Pucharze Polski w grupie Dolnośląski ZPN - Wrocław.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: zespół pałacowy: pałac, trzykondygnacyjny pałac murowany z kamienia łamanego i cegły został zbudowany na planie prostokąta w końcu XIX w., ale początki zabudowy pałacowej sięgają jeszcze XVI w. Budynek wielokrotnie zmieniał właścicieli. Przed 1902 r. pałac przejęła cukrownia Zuckerfabrik Neugebauer & Co. z Brzegu i prawdopodobnie do końca II wojny światowej kompleks był częścią majątku tej firmy. Potem wkroczyła tam Armia Czerwona, a od lat 50. XX wieku pałac wraz z przyległościami należał do Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Polwicy. Po upadku PGR-ów przejęła go najpierw Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, a następnie Agencja Nieruchomości Rolnych (ANR). Budynek pałacu nakrywa mansardowy dach z lukarnami i szczytami wolutowymi. Warto zwrócić uwagę na kamienne obramowania okien, które świadczą o renesansowym pochodzeniu obiektu. W dwóch salach w północnej części pałacu zachowały się sklepienia kolebkowe z lunetami. ANR w maju 2013 r. sprzedała kompleks pałacowo-parkowy. W nocy z 13 na 14 kwietnia 2019 r. pałac uległ zniszczeniu na skutek pożaru. park, z drugiej połowy XIX w. Ponadto według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się (oprócz pałacu i parku pałacowego) następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi cmentarz katolicki we wschodniej części wsi cmentarz ewangelicki (obecnie miejsce pocmentarne) w zachodniej części wsi dom mieszkalny, cztery obory, magazyn zbożowy, lodownia (obecnie chlew) oraz historyczna nawierzchnia z kostki kamiennej i pozostałościami torowiska kolejki folwarcznej w zespole pałacowym. dom mieszkalny nr 1

Demografia W 1783 r. wieś zamieszkiwało 198 osób. W 1819 r. w Zabardowicach mieszkało 271 osób, w 1830 r. 276 osób, a w 1845 r. 292 osoby. W 1871 r. wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) zamieszkiwało 188 osób, a obszar dworski (Gutsbezirk) 163 osoby. W 1885 r. wieś gminną i obszar dworski zamieszkiwało odpowiednio 161 i 161 osób, w 1895 r. 157 i 139 osób, a w 1905 r. 143 i 148 osób. W 1925 r. Zabardowice miały 362 mieszkańców, w 1935 r. 336 mieszkańców, a cztery lata później 347 mieszkańców. W 2001 r. wieś zamieszkiwało 225 osób, w 2011 r. 218 osób,GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. w 2021 r. też 218 osób, a w 2025 r. 234 osoby.

W 1925 r. na 362 mieszkańców wsi 172 było mężczyznami, a 190 kobietami. We wsi mieszkało 170 ewangelików i 152 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz), a katolicy do parafii w Sobocisku (Zottwitz).

Przypisy

Bibliografia

Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 140 Paweł Szyler, Historia Zabardowic, Zabardowice 2021 (dostęp 2026-07-30) Paweł Poławski, Zuzanna Brzozowska, Marta Kiełkowska, Agata Komendant, Piotr Wieczorek, Monografia powiatu oławskiego [załącznik nr 2c w:] Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Rynki pracy na obszarach popegeerowskich. Raport z badań, Warszawa 2008 (dostęp 2026-07-30)

Linki zewnętrzne Seiffersdorf w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-16)

Kategoria:Zabardowice