Zaczernie – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Trzebownisko. Ma status sołectwa.
+Integralne części wsi Zaczernie SIMC Nazwa Rodzaj 0664846 Górka Zaczerska przysiółek0664817 Podedwór część wsi0664823 Podkościół część wsi0664830 Żabiniec część wsi
Położenie Wieś położona w , była własnością Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, została spustoszona w czasie najazdu tatarskiego w 1672 rokuAndrzej Gliwa, Wykaz zniszczeń we wsiach i miastach ziemi przemyskiej po najeździe tatarskim z 1672 roku : (cz. I), w: Prace Historyczno-Archiwalne, Tom 13 (2003), Rzeszów 2003, s. 182.. Prywatna wieś szlachecka, położona w województwie ruskim, w 1739 roku należała wraz z folwarkiem do klucza Łąka LubomirskichAdam Homecki, Rozwój terytorialny latyfundium Lubomirskich (starszej gałęzi rodu) w latach 1581-1754, w: Studia Historyczne, rok V, zeszyt 3 (58), 1972, s. 436.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.
Zaczernie leży na północ od Rzeszowa, w odległości około 7 kilometrów od centrum miasta. Od południowego wschodu graniczy z Trzebowniskiem, od wschodu z Nową Wsią. Lotnisko w Jasionce stanowi północno-wschodnią granicę Zaczernia, natomiast od północy wieś sięga po Tajęcinę. Pomiędzy wsią i lotniskiem przebiega autostrada A4, a na zachodzie przebiega linia kolejowa nr 71 z przystankiem Zaczernie.
Teren Zaczernia znajduje się w obrębie południowej części Kotliny Sandomierskiej – największego makroregionu Podkarpacia. Leży w tzw. Zapadlisku Przedkarpackim. Położenie Zaczernia jest niezwykle interesujące, bowiem na jego terenie występują aż trzy jednostki geomorfologiczne. Północna część wsi o krajobrazie równin peryglacjalnych wchodzi jeszcze w głąb Płaskowyżu Kolbuszowskiego. Dolina Czarnej leży z kolei w podregionie Rynny Podkarpackiej, której krajobraz determinują współczesne i stare tarasy akumulacyjne, zaś południowa część wsi posiada wyżynny, lessowy krajobraz, charakterystyczny dla Podgórza Rzeszowskiego.
Zaczernie położone jest w zasięgu zlewni rzeki Wisłok. Wewnętrzną sieć rzeczną tworzą: rzeka Czarna i potok Suwarka. Grunty orne to w większości gleby łatwe do uprawy z piachem w górnych warstwach. Nazwa Zaczernie ma charakter topograficzny. Przyimek „za” wskazuje kierunek ruchu osadniczego, którego centrum stanowił Rzeszów. Na przestrzeni wieków nazwa ta była różnie zapisywana w zależności od przeobrażeń w polskim systemie fonetycznym i zmian w pisowni, np.: Zaczirne (1443), Zaczyrnye (1447). Najdawniejszym dokumentem wymieniającym nazwę wsi jest akt uposażenia kościoła parafialnego z Zaczerniu wydany przez Jana, dziedzica Rzeszowa i Staromieścia w dniu 29 czerwca 1439 roku. Nazwa wsi wywodzi się od Czarnej – rzeki, nad którą leży miejscowość. Wyraz ‘zaczernie’ oznacza więc miejsce położone za Czarną. Na początku określano w ten sposób zapewne jedynie teren, później osadę, a z czasem wieś. Jednym słowem, „Zaczernie ma swoje nazwisko od rzeczki Czarna, w której „czerniawa woda płynie”.
Zabudowania thumb|240px|Pomnik w Zaczerniu (1937) W listopadzie 1937 w Zaczerniu odsłonięto pomnik z figurą Matki Boskiej, na którym upamiętniono 79 zaczernian poległych w walkach o niepodległość Polski.
Miejscowość jest siedzibą parafii Narodzenia NMP, należącej do dekanatu Głogów Małopolski, diecezji rzeszowskiej.
Na terenie wsi znajdują się m.in.: szkoła podstawowa i przedszkole, bieżnia korkowa remiza Ochotniczej Straży Pożarnej, kościół, stary browar, należący do Zakładów Piwowarskich w Leżajsku (nieczynny), Zakłady Optyczne B&M OPTIK Sp. z o.o., Muzeum Regionalne, mieszczące się w Domu Ludowym apteka. Przedszkole oraz żłobek parafialny Karczma "U Jana" placówka banku poczta sklepy samoobsługowe Dom spokojnej starości Piekarnia Ośrodki zdrowia ZOZ oraz Alfamed
Organizacje i stowarzyszenia We wsi aktywnie działają: Orkiestra Dęta, zespół śpiewaczy Żytnioki, ochotnicza straż pożarna, Towarzystwo Przyjaciół Zaczernia, Koło Gospodyń Wiejskich, parafialny oddział Caritas, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, Stowarzyszenie Pomocy Rodzinie Agape piłkarski Klub Sportowy Zaczernie założony 25 sierpnia 1947 (barwy czerwono-zielone). W sezonie 2021/2022 swoje mecze rozgrywa w klasie okręgowej grupy RzeszówKlub na portalu 90minut.pl Stowarzyszenie Mag-Ja
Do najciekawszych form działalności ww. organizacji należą: kultywowanie tradycji bożonarodzeniowych i wielkanocnych, dożynki, organizacja Dnia Seniora, Św. Mikołaja, spektakli teatralnych, bali, pomoc rodzinom wielodzietnym i osobom niepełnosprawnym, promowanie talentów oraz zdrowego żywienia.
Przypisy Raport o stanie gminy Trzebownisko. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 9 Strona gminy, solectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
L. Pietraszek, Zaczernie dawniej i dziś. Środowisko geograficzno- historyczne, b. d.,Rzeszów 1988, s. 9.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Zaczernie Kategoria:Wsie Lubomirskich herbu Szreniawa bez Krzyża Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo ruskie) Kategoria:Wsie w powiecie rzeszowskim