Zelków

Zelków – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów. Jest jednym z 23 sołectw tej gminy.

Wieś królewska w tenucie ojcowskiej w powiecie proszowskim województwa krakowskiego w końcu XVI wiekuWojewództwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 95..

W roku 2021 we wsi mieszkały 1054 osoby, z czego 50,4% mieszkańców stanowiły kobiety, a 49,6% mężczyźni.

Części wsi

thumb| 242px |Kapliczka w Zelkowie poświęcona w maju 2019 w podzięce Matce Boskiej w stulecie odzyskania niepodległości Polski, przy wschodnim wjeździe do wsi od Doliny Kluczwody, thumb| 242px|Tablica pamięci mieszkańców Zelkowa wywiezionych na przymusowe roboty do Niemiec w latach 1939–1945, odsłonięta 2 września 2019 przy ul. Tadeusza Kościuszki, +Integralne części wsi Zelków SIMC Nazwa Rodzaj 0344053 Gacki przysiółek 0344047 Wyźrał część wsi

Historia Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1402. W 1581 Zelków należał do starostwa ojcowskiego. W 1635 został nadany Janowi Wizemberkowi z Czajowic. W 1794 Maciej Rysakowski z ówczesnego przysiółka Wyźroł, zginął w bitwie pod Racławicami. W 1870 wieś liczyła 420 mieszkańców. W 1890 we wsi znajdowały się 2 karczmyHapanowicz Piotr, Piwowarski Stanisław, Monografia Gminy Zabierzów, Zabierzów: Urząd Gminy Zabierzów, 2009, s. 127, . W czasie zaborów Zelków leżał przy granicy z Rosją. Granica przebiegała przez Wąwóz Zelkowski i Dolinę Kluczwody, u których wylotu są zaznaczone dawne miejsca słupów granicznych. W 1923 powstała szkoła. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. W 1999 ze względu na niż demograficzny szkoła zawiesiła swoją działalność do 2010, kiedy to została otwarta jako niepubliczna. Na pamiątkę dwukrotnego (1972 i 1978) pobytu kardynała Karola Wojtyły w Zelkowie wzniesiono przed budynkiem szkolnym pomnik Jana Pawła II autorstwa Władysława Dudka, ucznia Mariana Koniecznego, poświęcony 25 września 1999 roku przez kardynała Franciszka Macharskiego. W XXI wieku wieś rozrasta się, głównie poprzez napływ mieszkańców pobliskiego Krakowa.

Turystyka Wieś położona jest na wzniesieniu Wyżyny Olkuskiej, pomiędzy Doliną Bolechowicką i Doliną Kluczwody. Od północy sąsiaduje z Wierzchowiem, od południa z leżącymi poniżej niej Bolechowicami. Wszystkie te tereny znajdują się na obszarze Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Położenie miejscowości sprawia, że jest wygodnym punktem do zwiedzania tych dolin, szczególnie najbliższych: Bolechowickiej, Kobylańskiej i Doliny Będkowskiej. Przebiegające przez miejscowość szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiają zwiedzenie również dalszych z tych dolin: Doliny Szklarki, Racławki i Eliaszówki.

Szlak turystyczny: żółty – z Ojcowskiego Parku Narodowego przez górną część Doliny Kluczwody, Zelków, Dolinę Bolechowicką, Karniowice, Będkowice, Dolinę Będkowicką, Dolinę Szklarki, rezerwat przyrody Dolina Racławki do Paczółtowic.

Szlaki rowerowe: czerwony – zataczający pętlę szlak z Bolechowic przez Zelków, górną część rezerwatu przyrody Dolina Kluczwody, Wierzchowie, Bębło, Dolinę Będkowską (w dół), Łączki, Kobylany, Dolinę Kobylańską (w górę), Las Krzemionka, Dolinę Bolechowicką (w dół) do Bolechowic. niebieski – szlak brzozowy z Zabierzowa przez Ujazd, Gacki, Zelków, Las Krzemionka, Dolinę Kobylańską, Karniowice do Bolechowic.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia

źródło historyczne o populacji Zelkowa w XIX wieku Rozkład jazdy autobusów do Zelkowa (mpk.krkow.pl)

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wsie tenuty ojcowskiej Kategoria:Wsie w powiecie krakowskim