Zmiennica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów. Ma status sołectwa.
Historycznie położona w Rusi Czerwonej (ziemia sanocka) i w dawnym województwie ruskim.
Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej.
Funkcjonują tu: szkoła podstawowa, ludowy klub sportowy - LKS Płomień Zmiennica, ochotnicza straż pożarna - OSP Zmiennica, koło gospodyń wiejskich - KGW Zmiennica.
+ Integralne części Zmiennicy SIMC Nazwa Rodzaj0346224 Bukowskie Góry część wsi0346230 Dół część wsi0346247 Góra część wsi0346253 Góry część wsi0346260 Łazy część wsi0346276 Poręby część wsi0346282 Wola część wsi
Historia Pierwsza wzmianka o Zmiennicy pochodzi z XV wieku. W 1514 r. Hieronim Bobola – syn Jana ze Strachociny kupił Zmiennicę. Miał on trzech synów: Andrzeja proboszcza w Dubiecku, Jana i Wojciecha. Zmiennicę odziedziczył Jan Bobola (zm. 1635 r.), syn Hieronima Boboli. 7 lutego 1616 roku jego matka Katarzyna zrzekła się swych praw do własności ziemskich na rzecz syna Jana, który w dzierżawę otrzymał też Krościenko Wyżne. W XVII wieku wieś została trzykrotnie zniszczona: w 1624 roku przez Tatarów, w 1655 roku przez Szwedów, a w 1657 roku przez wojska Rakoczego.
Zmiennica wraz z dawną ziemią sanocką w latach 1772–1774 należała do obwodu czerwonoruskiego. Bardzo uciążliwa dla chłopów w tamtym czasie była obowiązkowa służba wojskowa i obciążenia świadczone dla wojska. Służba wojskowa - z której zwolniona była szlachta i duchowieństwo - obejmowała każdego mężczyznę, w wieku od 18 do 29 lat. Trwała ona w zależności od przydziału 10 do14 lat. W tamtych czasach wieś trawiły dwie klęski - głodu i pożarów.
22 kwietnia 1848 r. zniesiona została pańszczyzna. Zmiennica jako wieś miała typowo rolniczy charakter, przy czym przeważały liczebnie gospodarstwa małorolne (hortulanus – zagrodnik). Zarówno ciężka sytuacja gospodarcza, jak i stosunki polityczne przyczyniły się do nędzy galicyjskiej. Uwłaszczeni chłopi nie posiadali zdolności prawidłowego zarządzania swoją nowonabytą ziemią. Skutkowało to zaciąganiem długów u lichwiarzy. Sytuacja znacząco się zmieniła w 1901 r., kiedy to w pobliskim Jasionowie powstała Kasa Stefczyka.
W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zmiennica był Franciszek Zaremba. W XIX wieku wieś była własnością Zarębów, Czerwińskich i Ginwill-Piotrowskich, aż do reformy rolnej (ostatni właściciel – Zygmunt Ginwill-Piotrowski). Dwór został spalony w 1914 r., zachował się park z pierwszej połowy XIX wieku, o charakterze krajobrazowym, ze stawem i śladami alei. Zachował się także budynek, w którym są fragmenty polichromii neogotyckiej. W tym samym okresie zbudowany został spichlerz neogotycki, murowany z kamienia i cegły, potynkowany, trójkondygnacyjny, na rzucie prostokąta z pierwszej połowy XIX wieku i kapliczka św. Jana Nepomucena.
W 1926 r. funkcjonowała tu 1-klasowa wiejska szkoła powszechnaLehnert Seweryn; Szkoły powszechne, publiczne i prywatne i seminarja nauczycielskie: spis szkół i nauczycieli w okręgu szkolnym lwowskim obejmującym województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie..
W 1981 r. przeniesiono tu drewniany obiekt sakralny z pierwszej połowy XIX wieku z Jasionowa. Wraz z kościołem przeniesiono także płytę nagrobną A.D.E. Wzdowskiego z 1539 roku.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
Zabytki Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa: drewniany kościół parafialny z 1810 r., nr rej.: A-139 z 22.03.1989 – przeniesiony z Jasionowa, dawny kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej – obecnie pw. Trójcy Przenajświętszej (zob. Parafia pw. Trójcy Przenajświętszej w Zmiennicy) spichlerz dworski z 1. ćw. XIX w., nr rej.: A-777 z 1.10.1974 r. park dworski, jw. zabytkowa płyta nagrobna z 1539 r.
Przypisy Raport o stanie gminy Brzozów w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 20 Strona gminy, sołectwa GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Linki zewnętrzne
Kategoria:Zmiennica Kategoria:Wsie w powiecie brzozowskim