Alina Maria Janowska-Zabłocka, 1° v. Borecka (ur. 16 kwietnia 1923 w Warszawie, zm. 13 listopada 2017 tamże) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, łączniczka dowództwa batalionu „Kiliński” w powstaniu warszawskim.
Życiorys thumb|Janowska na okładce dwutygodnika „Film” (nr 39, 1948) thumb|Janowska w filmie Zakazane piosenki (1946) thumb|Janowska na festiwalu filmowym w Gdyni (2009) thumb|Grób Aliny Janowskiej i Wojciecha Zabłockiego w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Córka Stanisława i Marceliny z domu Rymkiewicz. Ojciec, z wykształcenia inżynier rolnik, był adiutantem generała Józefa Dowbor-Muśnickiego. Matka, z wykształcenia śpiewaczka operetkowa, porzuciła obiecującą karierę dla męża i rodziny. Jej stryj, Bohdan Janowski, oficer i dziedzic majątku Janowskich Polany II koło Wiszniewa, zginął w Katyniu. Dzieciństwo spędziła m.in. w Berdówce, Brodach pod Kalwarią Zebrzydowską, Miętnem koło Garwolina i Żyrowicach. W młodości trenowała łyżwiarstwo i taniec. Na przełomie 1939 i 1940 została osadzona wraz z matką i bratem w obozie jenieckim Stalag I B Hohenstein pod Olsztynkiem. Została uratowana przed wywozem na roboty do Niemiec i przydzielona do prac w ogrodach pałacu w Wilanowie.
Aresztowana w nocy z 23 na 24 kwietnia 1942, została oskarżona o współpracę z podziemiem i pomoc rodzinie żydowskiej. Przez siedem miesięcy była więziona na Pawiaku w Warszawie. Wielokrotnie była przesłuchiwana w siedzibie Gestapo przy al. Jana Chrystiana Szucha 25. 6 listopada została zwolniona i jednocześnie uratowana przed wywozem do Oświęcimia. Wzięła udział w powstaniu warszawskim, przyłączając się do niego pierwszego dnia powstania, 1 sierpnia. Była łączniczką dowództwa batalionu „Kiliński”, pod pseudonimem „Alina” (nieformalnie „Setka” – z uwagi na to, że można było na nią liczyć w 100%)Sierpień 1944 – ludzie. Alina Janowska „Alina”, „Metro”, 20 sierpnia 2014., na służbie pozostawała aż do 4 października 1944. Po upadku powstania i wyjściu z Warszawy przedostała się do rodziców w Tworkach.
Swój pierwszy występ dała w 1943 w Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie; zapowiadał ją Jerzy Waldorff. Po wojnie trafiła do łódzkiego Teatru Syrena, grała w kabarecie Gong. Wypatrzona w Syrenie przez asystenta reżysera Leonarda Buczkowskiego, znalazła się na planie Zakazanych piosenek (1946), w których wykonała utwór „Czerwone jabłuszko”.
W 1946 ukończyła Szkołę Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Łodzi, a dwa lata później zdała aktorski egzamin eksternistyczny.
Po powrocie do Warszawy w 1947 występowała w Teatrze Nowym (1947–1949), Teatrze Wojska Polskiego (późniejszy Dramatyczny; 1949–1952). W latach 1952–1955 oraz 1960–1965 grała w Teatrze Syrena. W międzyczasie (1956–1960) była aktorką teatru Buffo. Od 1966 do 1980 była związana z Teatrem Komedia w Warszawie.
W latach 1962–1964 wykładała interpretację piosenki w Szkole Muzycznej im. Chopina w Warszawie. W 1965 za wykonanie utworu „Romans otwocki” otrzymała nagrodę publiczności na 3. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W 1973 wydała album studyjny, zatytułowany po prostu Alina Janowska.
W 1990 została wybrana radną dzielnicy Żoliborz z listy ŻKO „Solidarność”. Następnie objęła funkcję przewodniczącej Rady Gminy Warszawa-Żoliborz. Była prezesem Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom „Gniazdo”, od 2007 była członkinią honorową i Prezesem Honorowym Stowarzyszenia. Wieloletnia przewodnicząca Sekcji Estrady Związku Artystów Scen Polskich.
Po raz ostatni wystąpiła przed publicznością 17 marca 2013 na 34. Przeglądzie Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu w koncercie „Urodziny Aliny. Benefis Aliny Janowskiej”, kiedy świętowała jubileusz pracy artystycznej.
Cierpiała na chorobę Alzheimera. Po mszy świętej pogrzebowej w kościele św. Stanisława Kostki została pochowana w Alei Zasłużonych cmentarza Wojskowego na Powązkach (kwatera G-tuje-37).
Życie prywatne Była zaręczona z Tadeuszem Plucińskim. Od 1954 do 1960 jej mężem był Andrzej Borecki, z którym miała córkę Agatę (ur. 1957). Od 1963 była żoną szermierza i architekta Wojciecha Zabłockiego, z którym miała dwoje dzieci: Michała (ur. 1964) i Katarzynę (ur. 1969). Od 1975 mieszkali w zaprojektowanej przez Zabłockiego willi przy ul. Kaniowskiej na warszawskim Żoliborzu.
Filmografia Filmy fabularne (kinowe i telewizyjne) Rok Tytuł Rola Uwagi1946Zakazane piosenkiśpiewaczka ulicznafilm muzyczny, reżyseria: Leonard Buczkowski1947Ostatni etapJugosłowianka Dessafilm wojenny, reżyseria: Wanda Jakubowska1948SkarbBasia, siostrzenica Małkowejfilm komediowy, reżyseria: Leonard Buczkowski1948Ślepy torEwkafilm psychologiczny, reżyseria: Bořivoj Zeman1950Czarci żlebHankafilm sensacyjny, reżyseria: Tadeusz Kański1953Dumna królewnaksiężniczka (polski dubbing)film familijny z 1952, tytuł oryg.: Pyšná princezna, reż. dubbingu: Jerzy Twardowski1961KopciuszekGryzelda (polski dubbing)film animowany, reżyseria dubbingu: Seweryn Nowicki1961SamsonLucynafilm dramatyczny, reżyseria: Andrzej Wajda1961Czas przeszłyżona Kamińskiegofilm psychologiczny, reżyseria: Leonard Buczkowski1962Spóźnieni przechodnie (nowela Nauczycielka)nauczycielka Zofia Kwiecińskafilm obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski1962Dumbosłonica (polski dubbing)film animowany, reżyseria dubbingu: Jerzy Twardowski1963Smarkuladoktor Wandafilm komediowy, reżyseria: Leonard Buczkowski1967Poradnik matrymonialnyredaktor Roksanafilm komediowy, reżyseria: Włodzimierz Haupe1969PożarowiskoRojeckahorror, reżyseria: Ryszard Ber1970DzięciołMisia Waldekfilm komediowy, reżyseria: Jerzy Gruza1972Podróż za jeden uśmiechciocia Ula, królowa autostopufilm komediowy, reżyseria: Stanisław Jędryka1975DulscyAniela Dulskafilm obyczajowy, reżyseria: Jan Rybkowski1982Na tropach BartkaKasicka, matka Maćkafilm dla dzieci, reżyseria: Janusz Łęski1984Miłość z listy przebojówczłonkini „teatrzyku”film muzyczny, reżyseria: Marek Nowicki1985Och, Karolteściowa Karola, matka Mariifilm komediowo-erotyczny, reżyseria: Roman Załuski1990Feminamatka Bognyfilm psychologiczny, reżyseria: Piotr Szulkin1991V.I.P.Gręboszowa, matka Zdzisiafilm sensacyjny, reżyseria: Juliusz Machulski1991Rozmowy kontrolowaneHalina Należytyfilm komediowy, reżyseria: Sylwester Chęciński1999Gwiazdka w ZłotopolicachEleonora Gabrielfilm komediowy, reżyseria: Radosław Piwowarski2002Wszyscy święciHalina, przyjaciółka Marii z oddziałufilm dramatyczny, reżyseria: Andrzej Barański2008Niezawodny systemMariafilm obyczajowy, reżyseria: Izabela Szylko2009Ostatnia akcjapułkownik Dowgirdfilm komediowo-sensacyjny, reżyseria: Michał Rogalski2013Zdjęcie od Nasierowskiej, czyli życie wielokrotnie spełnioneona samafilm dokumentalny, reżyseria: Tomasz Pijanowski
Seriale telewizyjne Rok Tytuł Rola Uwagi1965–1966Wojna domowaIrena Kamińskaserial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza1968Stawka większa niż życieRose Arens, właścicielka „Cafe Rose” (odc. 4)serial telewizyjny, reżyseria: Andrzej Konic1971Samochodzik i templariuszeprzewodniczka po Malborku (odc. 3)serial telewizyjny, reżyseria: Hubert Drapella1971Podróż za jeden uśmiechciocia Ula, królowa autostopu (odc. 4, 5, 7)serial telewizyjny, reżyseria: Stanisław Jędryka1974Wielka miłość Balzakamadame Buchet (odc. 2, 4)serial telewizyjny, reżyseria: Wojciech Solarz1976CzterdziestolatekCelina Powroźna (odc. 15)serial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza1977LalkaKrzeszowska (odc. 1, 4, 5, 7, 8)serial telewizyjny, reżyseria: Ryszard Ber1978Rodzina Leśniewskichpani psycholog (odc. 3)serial telewizyjny, reżyseria: Janusz Łęski1980Tylko Kaśkaciotka Wanda (odc. 4)serial telewizyjny, reżyseria: Włodzimierz Haupe1980KłusownikKasickaserial telewizyjny, reżyseria: Janusz Łęski19845 dni z życia emerytaIrenaserial telewizyjny, reżyseria: Edward Dziewoński1993Czterdziestolatek. 20 lat późniejCelina Powroźna (odc. 1, 3, 6)serial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza1997–2010ZłotopolscyEleonora Gabriel (odc. 1–1120)serial telewizyjny, reżyseria: Radosław Piwowarski i in.2007NianiaLeokadia, babcia Frani (odc. 64)serial telewizyjny, reżyseria: Jerzy Bogajewicz2010–2011PlebaniaAdela (odc. 1564–1724)serial telewizyjny, reżyseria: różni2011Na dobre i na złepacjentka Lidia Makowska (odc. 437)serial telewizyjny, reżyseria: Kordian Piwowarski
Odznaczenia i wyróżnienia 1979: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 1979: Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” 1995: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 listopada 1995 r. o nadaniu orderów () – pkt 4. 2001: Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 kwietnia 2001 r. o nadaniu orderów i odznaczeń () – pkt 1. 2001: Odcisk dłoni na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach 2003: Kawaler Orderu Uśmiechu 2005: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” 2017: Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (pośmiertnie) Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy
Przypisy
Bibliografia
Biogram na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego
Linki zewnętrzne
Alina Janowska na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Radni Warszawy Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Więźniarki Serbii Kategoria:Zmarli w 2017