mały|Scena z filmu Przybłęda (1933). Od prawej: Zygmunt Chmielewski (wójt), Ina Benita (Maryjka), Feliks Żukowski (Dmetro) thumb|Tablica na budynku w Łodzi, w którym mieszkał Feliks Żukowski, ul. Sienkiewicza 27 Feliks Żukowski (ur. 30 maja 1904 w Rydze, zm. 17 stycznia 1976 w Łodzi) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, reżyser teatralny, obrońca Polski z września 1939, żołnierz Armii Krajowej, więzień obozu koncentracyjnego Sachsenhausen.

Życiorys Urodził się 30 maja 1904 w Rydze (zob. Polacy na Łotwie), ówcześnie na terytorium Imperium Rosyjskiego (ob. Łotwa). W 1925 zdał aktorski egzamin eksternistyczny i do 1927 grał w Teatrze Miejskim w Lublinie. Przed II wojną światową występował głównie na scenach teatrów wileńskich, m.in. w Teatrze Komedii Muzycznej „Lutnia” (1926–1927) i Teatrze Reduta (1928–1930) oraz teatrów warszawskich, m.in. w Teatrze Kameralnym (1932–1933), Teatrze Ateneum (1933–1934), Teatrze Polskim (1934–1935), Teatrach TKKT (1935–1936), Teatrze Powszechnym (1936–1937) i Teatrze Narodowym (1937–1939).

Uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939 jako oficer rezerwy. Brał udział m.in. w obronie Warszawy i w bitwie nad Narwią, wzięty do niewoli uciekł i wrócił do Warszawy. Podczas okupacji imał się różnych zajęć, następnie pracował w Męskiej Miejskiej Szkole Zawodowej. Brał udział w walce konspiracyjnej Armii Krajowej. W 1944 został aresztowany i był więźniem obozu koncentracyjnego Sachsenhausen-Oranienburg.

W 1945 wrócił do Polski i osiedlił się w Łodzi. Występował na deskach Teatru Kameralnego Domu Żołnierza (1945–1947) i Teatru Wojska Polskiego (1947–1949). W latach 1949–1952 był aktorem Teatrów Dramatycznych we Wrocławiu. Od 1952 był nieprzerwanie związany ze scenami łódzkimi: Teatru im. Stefana Jaracza (1952–1957 i 1960–1976), Teatru Nowego (1957–1958) i Teatru Powszechnego (1959–1960). W latach 1953–1955 i 1960–1971 był dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru im. Stefana Jaracza. W latach 1952–1957 i 1960–1971 również reżyserował. Od 1973 był członkiem zasłużonym SPATiF–ZASP.

Występował również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Złota kareta Leonida Leonowa w reż. Jerzego Antczaka (1960) i Jak wam się podoba Williama Szekspira w reż. Zygmunta Hübnera (1963) i w Ziemi obiecanej Władysława Reymonta w reż. Tadeusza Worontkiewicza (1967), Niemcach Leona Kruczkowskiego (1968) i Pierwszym dniu wolności Leona Kruczkowskiego w reż. Zbigniewa Kuźmińskiego (1969), a także w roli tytułowej w przedstawieniu Jegor Bułyczow Maksima Gorkiego (1971) i w roli Brennana w Czerwonych różach dla mnie Seána O’Caseya w reż. Jerzego Domaradzkiego (1979). Ponadto od 1931 wystąpił w ponad 40 filmach.

Zmarł 17 stycznia 1976 w Łodzi, pochowany na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej (kwatera 41-3/9).

Filmografia (wybór) thumb|Grób Feliksa Żukowskiego na Starym Cmentarzu w Łodzi przy ul. Ogrodowej 1938: Za Zasłoną – Janek 1938: Serce matki – Antoni, mężczyzna w klinice ginekologicznej 1939/1940: Złota Maska – rządca Pieczynga 1939/1946: Czarne diamenty – Żuczek 1946: W chłopskie ręce – Franek Kruk 1946: Zakazane piosenki – Jurek, dowódca Romana i Ryszarda 1947: Jasne łany – Jakub Ruczaj, młynarz 1948: Stalowe serca – Michał Wontor 1953: Celuloza – chorąży Pawłowski 1953: Trudna miłość – sekretarz Kłyś 1953: Piątka z ulicy Barskiej – redaktor 1953: Pościg – dyrektor Zakładów Przemysłu Chemicznego im. Marii Curie-Skłodowskiej 1953: Przygoda na Mariensztacie – dyrektor zjednoczenia 1953: Żołnierz zwycięstwa 1954: Autobus odjeżdża 6.20 – Gorgoś, organizator narady hutników 1954: Niedaleko Warszawy – Szymon Bugaj, ojciec Wandy 1955: Trzy starty – sędzia pływacki 1957: Skarb kapitana Martensa – kapitan Gustaw Martens 1960: Krzyżacy – ksiądz Kaleb w Spychowie 1961: Czas przeszły – Polak ukrywający rodzinę Tenenbaumów 1961: Historia żółtej ciżemki – strażnik w Krakowie 1963: Mansarda – pan Z. 1964: Panienka z okienka – kupiec futrzany 1965: Głos ma prokurator – Józef Trepa, ojciec Wojciecha 1965: Powrót doktora von Kniprode – doktor Piotr, w czasie wojny oficer AK (cz. 2. W matni) 1966: Powrót na ziemię – mężczyzna w dworcowej restauracji, któremu wydaje się, że zna Wandę z czasów przedwojennych 1968: Stawka większa niż życie (serial telewizyjny) – pułkownik „Kornel” (odc. 7. Podwójny nelson) 1972: Chłopi (serial telewizyjny) – dziedzic z Raciborowic (odc. 2. Jarmark) 1973: Hubal – właściciel stadniny, gospodarz wigilii 1974: Gniazdo – arcybiskup 1974: Karino (serial telewizyjny) 1975: Czerwone i białe – dziedzic

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1973) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1961) Krzyż Walecznych (1942) Medal 10-lecia Polski Ludowej (28 lutego 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 28 lutego 1955 r. nr 0/350 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966) Honorowa Odznaka Miasta Łodzi (1976)

Nagrody Nagroda Państwowa II stopnia za rolę Lenina w sztuce Pogodina pt. Człowiek z karabinem w Państwowym Teatrze Polskim we Wrocławiu (1952)Dziennik Polski, rok VIII, nr 176, (2639), s. 3. Nagroda I stopnia na Festiwalu Sztuk Radzieckich i Rosyjskich w Katowicach za rolę Lenina w spektaklu Trzecia patetyczna Nikołaja Pogodina w Teatrze im. Stefana Jaracza w Łodzi (1963) Nagroda Ministra Obrony Narodowej II stopnia (1963)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Aktorzy i aktorki teatrów warszawskich Kategoria:Aktorzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Aktorzy teatralni związani z Łodzią Kategoria:Dyrektorzy teatrów w Polsce Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Obrony Narodowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Rydze Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką Miasta Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Polscy jeńcy wojenni – uciekinierzy z niewoli niemieckiej 1939–1945 Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Reżyserzy teatralni związani z Łodzią Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej