thumb|Łochów – przysiółek Boguszyna Boguszyn (niem. Friedrichswartha) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko, ok. 2 km na północ od Kłodzka.
W przeszłości do wsi należały przysiółki:
Łochów (niem. Feldhäuser)
Siódmak (niem. Siebenhäuser)
Wysoczyna (niem. Hochrosen)
Obecnie nazwy niestandaryzowane.
Miejscowość położona jest na dawnym, starożytnym szlaku handlowym wiodącym z południa na północ Europy, zwanym szlakiem bursztynowymK. Bartkiewicz, Dzieje ziemi kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 19..
Geografia thumb|left|Strumyk przepływający przez Boguszyn
Położenie geograficzne Boguszyn położony jest w paśmie górskim Sudetów Środkowych, w Kotlinie Kłodzkiej, na styku z Górami Bardzkimi, w południowej części województwa dolnośląskiego. Graniczy z następującymi miejscowościami: Ławicą na zachodzie, Kłodzkiem na południu, Wojciechowicami na wschodzie i należącą do gminy Bardo DębowinąKotlina Kłodzka. Mapa turystyczna 1:100 000, Eko-Graf, Wrocław 1997..
Warunki naturalne Boguszyn jest rozległą i rozczłonkowaną wsią, w której skład wchodzi kilka części. Leży na wysokości ok. 290–440 m n.p.m. w dolinie dwóch niewielkich potoków, z których pierwszy jest bezimienny, zaś drugi nosi nazwę Dębinki, stanowiących prawe dopływy Nysy KłodzkiejZiemia Kłodzka. Mapa turystyczna 1:90 000, oprac. Marek Staffa, Wrocław 1990.. Największa i najniżej położona część wsi, zwana dawniej Skibą, tworzy obecnie przedmieście Kłodzka, z którym sąsiaduje jego zabudowa (Jurandów). Z kolei najwyżej położona część Boguszyna ma charakter rozproszonej osady, położonej na malowniczo położonym grzbiecie, wchodzącym już w skład Gór Bardzkich, z którego rozciąga się widok na stolicę powiatu oraz całą ziemię kłodzką, z okalającymi ją pasmami górskimiSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 14, Wrocław 1994, s. 55..
Budowa geologiczna Okoliczne wzniesienia zbudowane są głównie z dolnokarbońskich zlepieńców i szarogłazów struktury bardzkiej. Jedynie w kierunku północnym ciągnie się soczewa łupków. W łupkach łyszczykowych występują chalkopiryty z żyłą kwarcytu zawierającą antymonitSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 55..
Ludność Ludność Boguszyna na przestrzeni stuleci kształtowała się w następujący sposóbDane na podstawie: F. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, Bd. 1–13, Brieg 1783–1796; Roczniki statystyczne województwa wrocławskiego (1950–1975), roczniki statystyczne województwa wałbrzyskiego (1975–1998), powszechnych spisów ludności i urzędu gminy wiejskiej Kłodzko.:
Historia + Daty wzmianeko miejscowości ijej oficjalnenazwy według źródełF. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V. Habelschwerdt 1883-1928; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 55. 1366 Schibe 1414 Scheibe zu Hassitz 1464 Scheibe czu Hassicz 1492 Scheibe 1789 Friedrichswarthe 1816 Friedrichswartha 1945 SkibaBoguszyn 1975 Boguszyn
Początki osady (do XVIII w.) Dzieje Boguszyna są bardzo zawiłe, a to za sprawą tego, iż powstały one z połączenia kilku osad, które rozwijały się w różnym okresie. Był to teren zamieszkany od bardzo dawna, o czym świadczą znaleziska archeologiczne oraz fakt, iż od dawnych czasów przechodziły tędy główne szlaki komunikacyjne łączące Czechy ze Śląskiem. Na terenie dolnej części wsi zachowało się grodzisko w Skibie z XIII w . Było ono wielokrotnie badane po 1960 r., kiedy to odkryto resztki wału kamienno-ziemnego i szczątki ceramikiKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 17.. Powyżej, na terenie przysiółka Łochów, zachowało się drugie stanowisko archeologiczne, badane w połowie lat 60. XX w., które stanowić miało część wczesnośredniowiecznej osady kultury łużyckiej. W dawnych czasach miejsce to było określane mianem Burgstadel, a nazwy okolicznych wzniesień wyraźnie wskazują na jego obronny charakter. Według tradycji oraz nielicznych wzmianek źródłowych (1068) istniał tu jakiś czeski gródek, który miał być odpowiednikiem Barda po śląskiej stronie, broniący południowej części Przełomu BardzkiegoSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, Wrocław 1994, t. 15, s. 55.. Wiadomo na pewno, że gród ten był zniszczony już w 1365 r., a w 1409 r. został sprzedany przez Hannusa Tschetterwanga (Czeterwanga) gminie Goszyce, chociaż jeszcze w 1420 r. rodzina Tschetterwangów płaciła z niego czynsz. W późniejszym okresie prowadzono w jego miejscu wydobycie srebra na niewielką skalę. Przez Przełęcz Bardzką, położoną powyżej Boguszyna, wiodła ustalona ostatecznie przez pokój zielonoświątkowy w 1137 r. granica między Śląskiem a ziemią kłodzką, która w tamtym okresie należała do CzechA. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001..
U ujścia bezimiennego potoku do Nysy Kłodzkiej powstała najstarsza część Boguszyna – Skiba (Scheibe), chociaż również i ona powstała jako kolonia jeszcze bardziej starszych Goszyc. W 1404 r. jako jej posiadacz wymieniany był właściciel Goszyc – Hannus Czeterwang, który 10 lat później sprzedał Skibę swojemu krewnemu – Nitczkowi za 26 groszy praskich.
W tym czasie powstało tutaj również oddzielne dziedziczne, wolne sędziostwo, którego znanymi z imienia właścicielami byli: Janczko, wzmiankowany w 1492 i Johann Scheibsky (1495). Ten ostatni założył tutaj nowy folwark ze stawami nad Nysą Kłodzką, za co miał płacić 6 marek czynszu. Osada ta przez cały czas przynależała do parafii św. Wacława w Kłodzku, tak jak zresztą pozostałe okoliczne osady i przysiółki włącznie z GoszycamiPo likwidacji parafii św. Wacława Boguszyn należał do parafii miejskiej w Kłodzku pw. Wniebowzięcia NMP, a od 1947 r. do parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Kłodzku-Jurandowie.Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 56..
Okres nowożytny thumb|Zabudowa Boguszyna z początku XX stulecia Rozwój dolnego Boguszyna (Skiby) przyniosła dopiero epoka nowożytna i przejście hrabstwa kłodzkiego pod panowanie Królestwa Prus. W 1776 r. w ramach kolonizacji fryderycjańskiej założono właściwy Boguszyn (niem. Friedrichswartha)Glatz. Stadtplan, 1807..
W 1765 r. właścicielem Skiby był von Burschka. Tę podkłodzką osadę zamieszkiwało wówczas 24 zagrodników i 4 chałupników, w tym 1 rzemieślnik. Niedługo potem na sąsiednim wzniesieniu, w bezpośrednim sąsiedztwie starego grodziska, wybudowano kaplicę mszalną. W późniejszym okresie ta część wsi była własnością baronowej von Roosen, która odsprzedała ją niejakiemu Gläserowi. W 1782 r. znajdowała się tu kaplica, dwór i folwark. Skiba liczyła 23 domostwa, w których mieszkało 21 zagrodników i chałupników oraz 3 rzemieślników. W tym czasie istniał też przysiółek Wysoczyzna (Hochrosen) założony jako kolonia Skiba, liczący tylko sześć domów. Górna część wsi – właściwy Boguszyn był posiadłością hr. Ludwiga Wilhelma von Schlabrendorfa, zamieszkiwały go 103 osoby. Było tu 20 zagród kolonistów i folwark oraz karczma, umiejscowiona przy trakcie pocztowym. Ponadto mieszkało tu 7 rzemieślnikówF. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, t. 1-13, Brieg 1783-1796..
XIX i XX w. thumb|left|Od lat 90. XX wieku w Boguszynie powstają nowe domy jednorodzinne o charakterze willowym W 1840 r. właścicielką Górnego Boguszyna była landgrafini Charlotta von Fürstenberg, a zamieszkiwało go 154 mieszkańców i 7 handlarzy w 24 budynkach. Znajdował się tu urząd celny, szkółka drzew, gospoda. Na terenie Boguszyna znajdował się także folwark Weinlichtgut z owczarnią, ale oficjalnie należał do Goszyc. Dolny Boguszyn (Skiba) należał do kapitana von Frobla. Mieszkało tu 156 ludzi w 29 budynkach. Ponadto w skład zabudowań wchodziły: dwór, kaplica, folwark, piec wapienniczy i cegielnia, która według danych z 1840 r. produkowała 30 200 cegieł i dachówek. Do tej części wsi należała jeszcze kolonia Wysoczyzna z jednym budynkiem i trzema mieszkańcamiSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 56–57..
W 1849 r. zbudowano nową szosę z Barda do Kłodzka omijającą Skibę, a przechodzącą przez właściwy Boguszyn. W tym czasie powstała również, jak można domniemywać, kolejna kolonia Boguszyna – Łochów (Feldhäuser) w rejonie Przełęczy BardzkiejZnajdowała się na terenie dawnego grodu granicznego z okresu średniowiecza. oraz Siódmak (Siebenhauser), a także nowe zagrody i folwarki rozproszone w najbliższej okolicySłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 57.. Zapoczątkowało to proces scalania miejscowości. Jako pierwszą połączono kolonię Skiby z Boguszynem, a następnie w okresie dwudziestolecia międzywojennego całą Skibę przyłączono do Boguszyna tworząc jedną wieś..
W granicach Polski W 1945 r. po przegranej III Rzeszy decyzją mocarstw zachodnich ziemia kłodzka została przyłączona do państwa polskiegoA. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg-Wrocław 2006, s. 385.. Pod względem administracyjnym należała do województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego i gminy wiejskiej Kłodzko. Po likwidacji gmin w 1954 r. i wprowadzeniu w ich miejsce gromad Boguszyn wchodził w skład gromady Wojciechowice.. Po kolejnej reformie administracyjnej w 1975 r. miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiegoA i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001, s. 249.. od 1 stycznia 1999 r. wchodzi w skład województwa dolnośląskiego.
Bezpośrednio po wojnie także dolny fragment Boguszyna przyłączono do Kłodzka i wraz z Goszycami przemianowano na Jurandów. W Boguszynie począwszy od lat 90. XX wieku obserwowany jest rozwój budownictwa jednorodzinnego w postaci domów jednorodzinnych oraz williSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 57–58..
Edukacja i kultura W Boguszynie nie ma szkół, wobec czego tutejsze dzieci w wieku 6–13 lat uczęszczają do Szkoły Podstawowej nr 2 im. Jana Pawła II w Kłodzku przy ul. Zamiejskiej 24 [on-line] [dostęp 2012-12-04].. Po jej ukończeniu z reguły kontynuują naukę na poziomie gimnazjalnym i średnim głównie w Kłodzku.
We wsi znajduje się świetlica, którą opiekuje się Anna Czyszczoń.
Religia Większość mieszkańców Boguszyna jest wyznania rzymskokatolickiego i podlega parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodzku-JurandowieInformacje uzyskane w kancelarii parafialnej..
W 1927 roku w górnej części wsi przy drodze krajowej nr 8 stare zabudowania folwarczne zostały zaadaptowane na klasztor sióstr franciszkanek szpitalnych, w którym urządzono kaplicę św. MonikiInformacja na stronie zgromadzenia sióstr franciszkanek szpitalnych (dostęp: 2011-06-13).. thumb|Zabudowa południowego Boguszyna
Administracja Boguszyn po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Wszedł w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego i gminy KłodzkoDz. U. z 1946 r. Nr 28, poz. 177.. Po likwidacji gmin w 1954 r. i powołaniu w ich miejsce gromad, wieś została przyłączona do gromady z siedzibą w Wojciechowicach. Po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX w. osada weszła ponownie w skład gminy Kłodzko i województwa wałbrzyskiegoSłownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 55..
Boguszyn tworzy od 1990 r. w ramach Gminy Kłodzko odrębną pomocniczą jednostkę administracyjną – sołectwo na czele którego stoi wybierany przez mieszkańców wsi sołtys mający do pomocy Radę Sołecką. Mieszkańcy wsi w wyborach powszechnych wybierają również na 5-letnią kadencję jednego radnego do Rady Gminy Kłodzko, tworząc z Ławicą, Młynowem, Morzyszowem, Podtyniem i Ścinawicą jeden okręg wyborczyGranice okręgu wyborczego do RG Kłodzko w 2006 na oficjalnej stronie PKW..
Architektura i urbanistyka thumb|Figura św. Jana Nepomucena z początku XIX w.