Borkowo Wielkie (niem. Groß Borkenhagen1947, MPol XXV nr 111) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, w gminie Radowo Małe.

Według danych z 2011 roku Borkowo Wielkie liczyło 152 mieszkańców.

Położenie geograficzne Miejscowość położona na Pomorzu Zachodnim, leży około 2 km na południe od Radowa Małego, 12 km na zachód od miasta Łobez i 63 km na północny wschód od stolicy regionu, Szczecina.

Rys historyczny Historia miejscowości jest ściśle powiązana z historią regionu, z historią Pomorza Zachodniego. Miejscowość wzmiankowana po raz pierwszy w latach, 1540 jako Borckenhagen, w 1547 jako Benckenhagen i w roku 1569 jako Borckenhagen. Na mapie Lubinusa (Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego) z roku 1618 miejscowość oznaczono jako Gr. Borckenhagen. W latach 1818-1945 miejscowość znajdowała się w powiecie reskim z siedzibą do 1860 w mieście Resko, a następnie w mieście Łobez. Do 1945 miejscowość była w III Rzeszy, a od roku 1945 miejscowość jest w Polsce, a od 1947 nosi polską nazwę Borkowo Wielkie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego. Od 1999 miejscowość jest w województwie zachodniopomorskim, a od 2002 w powiecie łobeskim.

Historia W 1678 roku Groß Borckenhagen należał do Joachima von Borcke, członka pomorskiej rodziny szlacheckiej Borcke. Od XIX wieku okręg majątkowy Groß Borckenhagen i gmina wiejska Groß Borckenhagen istniały obok siebie. W 1910 roku okręg majątkowy Groß Borckenhagen liczył 107 mieszkańców, a gmina wiejska Groß Borckenhagen – 277. Później okręg majątkowy został włączony do gminy wiejskiej. Do 1945 roku Groß Borckenhagen stanowił gminę wiejską w powiecie Regenwalde w pruskiej prowincji Pomorze. Do gminy wiejskiej należała również osada Fischerkathen. W 1925 roku gmina liczyła 403 mieszkańców w 84 gospodarstwach domowych, a w 1939 roku – 365 mieszkańców.

Zabytki W Borkowie Wielkim znajduje się wpisany do rejestru zabytków (Kl.20/54/63) zabytkowy kościół od wezwaniem św. Jana Apostoła. Świątynia postawiona jest na planie prostokąta, bez wieży, całość z ok. 1500 roku. Szczyt wschodni w górnej części okaleczony przy zakładaniu niższego dachu. Część pozostała bogato ozdobiona blendami zgrupowanymi po obu stronach pilastra. Dolną granicę szczytu stanowi fryz. W stojącej obok kościoła drewnianej dzwonnicy dzwon z 1926 r.

Kalendarium Autorem kalendarium jest Siegfried HannemannKalender Groß Borkenhagen-Borkowo Wielkie, Łobez, 16.01.2018. 1582-87 Pastorem był Jürgen Chenitz, przeniesiony do Maldewim. 1587 Pastorem był Georg Vanske (zm. 1620), przeniesiony do Stramehl. 1602 Ufundowano kandelabr do kościoła. 1617 Philipp Breue (zm. 1647) był pastorem. 1628 Prisca von Borcke (geb. Zitzewitz) i jej synowie Hector i Christoph Friedrich von Borcke właścicielami majątku. 1628 Christoph Friedrich von Borcke właścicielem wiatraka przy Groß Borckenhagen. 1639 Asmus von Borcke właścicielem majątku. 1641 Pastorem był Johann Adler ze Śląska, przeniesiony do Wangerin. 1651 Pastorem był Paul Palenus. 1665 Ufundowano dzwon do kościoła, fundator Lotenz Köckernitz. 1666 Christoph Friedrich von Borcke i landrat Borckeschen Kreises, Martin von Borcke właścicielami majątku. 1678 Döring Joachim von Borcke właścicielem majątku. do 1696 Pastorem był Christoph Schrötter. 1697/98 Pastorem został Johann Matthias Lederer, prawdopodobnie do 1705. do 1704 Właścicielem wsi był Döring Joachim von Borcke (1661-1704), następnie jego syn. 1704 Właścicielem wsi był Christoph Friedrich Berend von Borcke (1689-1770) od 1722 do śmierci Landrat Borckeschen Kreises (mapa, fot.). 1707-09 Pastorem był Christian Krüger (zm. 1731). 1709 Ufundowano ambonę w kościele. 1712 Pastorem był Adam Dargatz (zm. 1736). 1713 Christoph Friedrich i Joachim Ernst von Borcke właścicielami majątku. 1717 Joachim Ernst von Borcke właścicielem majątku. 1738 Pastorem był Johann Gottlieb Rohmberg (zm. 1792), miał 12 synów i 8 córek w dwóch małżeństwach. W 1741 przeniesiony do Klein Schönfeld. 1742 Pastorem był Johann Mauß (zm. 1793). 1756 Właścicielami Groß Borckenhagen byli Georg Philipp von Borcke i Christoph Friedrich von Borcke. 1770 Friedrich Wilhelm von Borcke właścicielem wsi. 1772 Asesor Friedrich Wilhelm von Borcke właścicielem majątku. 1784 Friedrich Wilhelm von Borcke i George Frederick von Borcke właścicielami majątku. 1786 Pastorem był Ernst Gustav Samuel Stephani (ur. 1758), emigrował w 1826. XIX w. Przebudowa kościoła. 1804 Porucznik Johan Karl Christoph von Borcke właścicielem majątku. 1818-1945 Borkowo Wielkie w powiecie Regenwalde. 1827 Wieś miała 201 mieszkańców. 1828 Major Heinrich Christian von Borcke właścicielem majątku. 1828 Pastorem był Heinrich Friedrich August Seliger (zm. 1852). 1836 Porucznik Otto Theodor Heros von Borcke (ojciec Herosa von Borcke, bohatera wojny secesyjnej w Ameryce) właścicielem majątku. 1837 Porucznik, Landschaftsrat Ludwig Albert von Borcke właścicielem majątku. II poł. XIX w. Z tej wsi do Ameryki emigrowały osoby z rodzin Gennke, Hanmann, Heller, Lüskow, Rummel, Schlueter, Schleusner, Schönrock, Wolff (znane statki to „Silesia”, „Baltimore”, „Spain”). 1853 Pastorem był Karl Friedrich Robert Richert (zm. 1884), przeniesiony do Groß Benz w 1868. 1854 Zmarł Ludwig Albert von Borcke właściciel majątku. 1861 Istniała placówka pocztowa. 1865 W szkole uczyło się 40 chłopców i 39 dziewcząt. 1868 Pastorem był Georg Wilhelm Benswmann (1835-1900), przeniesiony do Nehmer w 1871. 1871 Georg von Borcke właścicielem majątku. 1871 Wieś miała 327 mieszkańców, majątek 122. 1872-83 Pastorem był Paul Philipp Krockow, przeniesiony do Järshagen w 1883. 1874 Wieś miała 15 gospodarstw rolnych i 334 mieszkańców, majątek miał 113 mieszkańców. 1874 Wdowa Anna Clara (geb. Bugenhagen) z Bonin właścicielką majątku, mąż Ludwig Albert von Borcke zm. w 1854. 1883 Major Erich von Borcke z Neuendorf właścicielem majątku. 1883 Pastorem był Anton Leberecht Kypke (ur. 1855), przeniesiony w 1886 do Obernhagen. 1885 Majątek miał 116 mieszkańców, sami ewangelicy, wieś miała 315 mieszkańców, 305 ewangelików, 2 katolików, 4 Żydów, 4 innych chrześcijan. 1897 Pastorem został Johannes Otto Agahd (ur. 1869). 1902 Nauczycielem był Theodor Melchert. 1905 Wieś miała 283 mieszkańców, majątek 140. 1910 Wieś miała 277 mieszkańców, majątek 107, pełna informacja: 1910 Pastorem był Carl Robert Gerhard Krockow. przed 1918 Wybudowano 18 mieszkań. 1918 Pastorem był Theodor Rotte (ur. 1871), następnie Horst Kuhn i Siegfried Jeschke (ur. 1911) do 1945. 1918-44 Wybudowano 11 mieszkań. 1919 Major Ulrich von Borcke z Reckow i jego żona Erika von Borcke właścicielami majątku 456 ha. 1919-36 Nauczycielem był Gerhard Gagern. 1925 Wieś miała 403 mieszkańców. 1926 Data wykonania stalowego dzwonu do dzwonnicy w miejsce dzwonu przekazanego w 1917 na cele wojskowe. 1928 Majątek połączono z gminą wiejską Groß Borckenhagen. 1932 Parafia Groß Borckenhagen ma 800 wiernych, Groß Borckenhagen 450, Reckow 350 wiernych. 1933 Borkowo Wielkie liczy 382 mieszkańców. 1935-45 Sołtysem był rolnik Reinhold Joecks (ur. 1893). 1936-45 Nauczycielem w szkole był Paul Bartelf (ur. 1911). 1939 Urząd stanu cywilnego prowadził nauczyciel Fritz Rietz z Reckow. 1939 Borkowo Wielkie liczy 365 mieszkańców. 1939-45 Pastorem był Siegfried Jaschke. 1940 Właścicielem majątku 432 ha był major Ulrich von Borcke z Reckow i jego żona Erika von Borcke. 1945 Postawiono obelisk na mogile żołnierzy radzieckich. 1945-70 Wybudowano 24 mieszkania 1946 Poświęcono kościół. lata 50. Istniała szkoła podstawowa 4 klasowa. 1954-72 – Wieś w Gromadzie Radowo Małe. 1958 Otworzono szkołę. 1961 Józef Niedźwiedź radnym GRN Radowo Małe. 1963 Kościół wpisano do rejestru zabytków 1966 Józef Niedźwiedź radnym PRN Łobez. 1966 Wieś wzmiankowana jako Stary Borków. 1969 Józef Niedźwiedź radnym GRN Radowo Małe. 1970 Rozpoczęto remont drogi do Orla. 1971 Zbudowano sklep. 1971-78 – Wybudowano 1 mieszkanie. 1979-88 Wybudowano 3 mieszkania. od 1985 Kościół w Parafii Radowo Małe. 1988 Wieś miała 181 mieszkańców w tym 87 kobiet, 58 gospodarstw domowych, 57 mieszkań, 0 osób z wyższym wykształceniem, 14 osób miało średnie wykształcenie.

Osoby urodzone lub związane z Borkowem Wielkim Christoph Friedrich Berend von Borcke, także von Borck (ur. 11 stycznia 1689, zm. 22 lipca 1770 w Wangerin) — pruski starosta (Landrat), który od około 1722 aż do śmierci kierował powiatem Borcków na Pomorzu Zachodnim. Właściciel majątku ziemskiego w Borkowie Wielkim.

Galeria

Przypisy

Bibliografia Zbigniew Harbuz:Kalendarium ziemi i powiatu łobeskiego, Łabuź, Łobez 2007, ISSN 1509-6378. Z dziejów ziemi łobeskiej - praca zbiorowa pod redakcją Tadeusza Białeckiego, Instytut Zachodniopomorski, Szczecin 1971.

Kategoria:Radowo Małe (gmina)