thumb|242px|Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny thumb|242px|Wnętrze kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chłopkowie Chłopków (Język staroruski: Chłopowo) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie łosickim, w gminie Platerów.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.

Zarys historii Początki Chłopkowa, zwanego pierwotnie Chłopowo, sięgają XV wieku. Otóż ok. 1450 roku Kazimierz IV Jagiellończyk, król polski (1447-1492) i wielki książę litewski (1440–1492), nadał wieś Chłopowo leżącą we włości mielnickiej niejakiemu Mleczce h. Korczak. W 1512 roku król Zygmunt I Stary (1506–1548) nadał wieś Mikołajowi Niemirze zwanemu Grzymalczyk (rus. Hrymalicz) h. Gozdawa (zm. 1533), namiestnikowi mielnickiemu (1499–1533) i drohickiemu (1516–1519), marszałkowi hospodarskiemu (1510–1533). Okoliczności powstania unickiej parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Chłopkowie nie są bliżej znane. Niektórzy twierdzą, że fundatorem pierwszej (być może jeszcze prawosławnej) cerkwi na przełomie XVI i XVII w. był Mikołaj Kiszka h. Dąbrowa (ok. 1565–1620), starosta drohicki (1588–1620). W 1611 roku dziedzicem tych dóbr został Wojciech Niemira h. Gozdawa (zm. przed 02.02.1625), stolnik podlaski (1603–1611) i starosta mielnicki (1611–1617). Wieś posiadał w 1673 roku stolnik podlaski Maciej KrassowskiAnna Laszuk, Zaścianki i królewszczyzny: struktura własności ziemskiej w województwie podlaskim w drugiej połowie XVII wieku, Warszawa 1998, s. 122., Chłopkow leżał w ziemi mielnickiej województwa podlaskiego w 1795 rokuKarol de Perthées, Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795..

Pierwsza cerkiew spłonęła w 1702 roku od uderzenia pioruna. Kolejna unicka świątynia pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny została wzniesiona w 1704 roku. Jej kolatorem w 1726 roku był Karol Józef Hiacynt Sedlnicki h. Odrowąż (1703–1761), podkoniuszy litewski (1731–1736), starosta mielnicki (1732–1738) i wojewoda podlaski (1738–1745). W 1775 roku terytorium parafii znacznie zmalało, ponieważ kilka wsi, gdzie mieszkali łacinnicy, zostało przyłączonych do parafii Sarnaki (Lipno, Rzewuski/Rzewuszki, Grzybów, Chlebczyn, Płosków, Terlików, Binduga, Klimczyska/Klimczyce, Chybów, Kuczki/Kózki). W 1786 roku wzniesiono w Chłopkowie kolejną unicką świątynię pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny, której poświęcenie odbyło się w 1787 roku. Jej fundusze w 1790 roku określił ówczesny dziedzic Hruszniewa i Chłopkowa – Antoni Kuczyński (1755–1811), podczaszy (1782–1790) i stolnik mielnicki (1790–1791).

W 1797 roku do parafii chłopkowskiej zostały dołączone dwie wsie z parafii mielnickiej: Mierzwice (dzisiejsze Stare Mierzwice i Nowe Mierzwice) oraz Hołowczyce (Stare Hołowczyce i Nowe Hołowczyce). W dniu 26 grudnia 1818 roku unicka cerkiew w Chłopkowie pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Mikołaja została poświęcona przez ks. Józefa Kocięckiego, dziekana łosickiego i proboszcza parafii Górki. Po kasacie unii parafia unicka w Chłopkowie w 1875 roku została zamieniona na prawosławną. W 1890 roku z nakazu władz carskich rozebrano dotychczasową drewnianą świątynię. Na jej miejscu w tymże roku wzniesiono nową, murowaną w stylu bizantyńsko-rosyjskim, staraniem duchowieństwa prawosławnego. Na mocy rozporządzenia Nr 65 z dnia 11 grudnia 1918 roku, wydanego przez ks. Henryka Przeździeckiego (1873–1939), biskupa siedleckiego, czyli podlaskiego (1918–1939), świątynia została rewindykowana na rzecz katolików i rekoncyliowana, co uzasadniano faktem, że postawiono ją na miejscu dawnej cerkwi unickiej. Dekretem z dnia 27 marca 1920 roku wspomniany ks. bp Henryk Przeździecki wznowił w Chłopkowie w dniu 15 kwietnia 1920 roku istnienie parafii katolickiej obrządku łacińskiego. Pierwszym administratorem został mianowany ks. Zygmunt Urban (adm. 1920–1921).

W czasie II wojny światowej kościół został ograbiony przez wojska niemieckie. Obok kościoła stoi nowa, murowana plebania zbudowana w latach 1994–1995, staraniem ks. mgr Andrzeja Jakubowicza, proboszcza chłopkowskiego (1992–1999).

11 maja 1952 roku na skutek donosu sołtysa Chłopkowa został rozbity patrol Adama Ratyńca „Lamparta” z 6. BW AK. Był to tragiczny efekt akcji żołnierzy "Lamparta", którzy przybyli w okolice wsi w celu likwidacji agentów UB, którzy wcześniej wydali UB gospodarzy współpracujących z oddziałem. Za donos sołtys otrzymał 2000 złotych, a syn gospodarza który dostarczył donos do UB w Łosicach 4 tys. zł. W wyniku donosu żołnierze zostali otoczeni i się poddali wyjawiając miejsce stacjonowania oddziału. Patrol "Lamparta" został otoczony przez. 400 żołnierzy KBW i funkcjonariuszy UB i po 7 godzinnej walce rozbity. W walce poległ jego dowódca.

Parafia

Zabytki i miejsca warte odwiedzenia murowany kościół parafialny (dawna prawosławna cerkiew) z 1890 r. pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Wybudowany w miejscu, gdzie stała cerkiew unicka wzniesiona w 1704 roku. Wewnątrz feretron z XVIII wieku z obrazem dwustronnym i krucyfiks barokowo-ludowy z XVIII wieku. Ołtarz z fragmentami barokowymi. W pobliżu kościoła, na lewym brzegu strumienia znajdują się ślady wczesnośredniowiecznego grodziska. Położona na krawędzi doliny solidna konstrukcja otoczona była wałami, których szerokość u podstawy na północnym zboczu dochodziła do 8 m. Obecnie miejsce to jest prawie płaskie. Zostało zniszczone przez wielokrotne niwelowanie wzniesienia. Duże ilości piasku i kamieni polnych z obwarowań grodziska wywieziono w XIX w. pod budowę prawosławnej cerkwi i plebanii, później w czasie budowy drogi. Znajdowano w tym miejscu wiele skorup naczyń glinianych i węgle drzewne. Miejsce to mieszkańcy nazywali „cerkwiskiem”. budynek plebanii z pierwszej połowy XIX wieku stojący na miejscu dawnego grodziska. zabytkowy cmentarz parafialny stary wiatrak typu „koźlak”. sady owocowe. odcinek drogi obsadzony starymi lipami. w pobliżu wsi lasy (Sułów, Bagno i Wisielec) boisko sportowe do piłki nożnej (niegdyś KS „Sokół”)

Części wsi thumb|242px|Znak wjazdu do wsi Chłopków-wieś Chłopków przy drodze Chłopków-Kolonia od lasu Chłopków-Kolonia od Szpak Peryczówka Wapnica Adamowo

Sąsiadujące wsie Ostromęczyn (od zachodu) Grzybów (od północy) Hruszniew (od południowego zachodu) Stare Szpaki (od południa) Stare Litewniki (od wschodu) Ogrodniki (od południowego wschodu)

Zobacz też Podlaszuki Chłopków Chłopków-Kolonia

Przypisy Liczba mieszkańców gminy Platerów w dn. 31.12.2023 s. 5 BIP gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Linki zewnętrzne

Chłopków w serwisie Polinów Historia parafii na stronie diecezji

Kategoria:Chłopków (województwo mazowieckie) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo podlaskie)