Szkoła Akademiczno-Górnicza w Kielcach − uczelnia utworzona 20 lutego 1816 roku z inicjatywy Stanisława Staszica. Uchodzi za pierwszą polską uczelnię technicznąMarek Klapa, 200 lat temu powstała pierwsza uczelnia techniczna w Polsce – Akademia Górnicza w Kielcach.. Mieściła się w północnym skrzydle pałacu Biskupów Krakowskich.
Na mocy postanowienia namiestnika królewskiego gen. Józefa Zajączka z 20 lutego 1816 roku, 1 czerwca 1816 roku utworzono Główną Dyrekcję Górniczą. Ściśle z nią powiązana miała być „szkoła górnictwa praktyczna w celu kształcenia zdatnych do kopalni urzędników i oficjalistów założona”. Inicjatorem powstania kieleckiej uczelni był Stanisław Staszic, ale pierwsze próby wprowadzenia górnictwa i hutnictwa do programu nauczania Akademii Krakowskiej podejmował już w 1776 roku Hugo Kołłątaj. Szkoła kielecka wzorowana była na istniejących już od połowy XVIII wieku europejskich akademiach górniczych: w Bańskiej Szczawnicy (Scheminitz) zorganizowanej w latach 1762–1770, Akademii Górniczej we Freibergu działającej od 1765 roku, Szkole Górniczej w Petersburgu utworzonej w 1773 roku, Szkole Górniczej w Clausthal z 1775 roku i paryskiej Ecole des Mines z roku 1783.
Szkoła rozpoczęła swoją działalność w grudniu 1816 roku, a zajęcia były prowadzone prawdopodobnie od stycznia 1817 roku. Dyrektorem akademii został stojący jednocześnie na czele Głównej Dyrekcji Górniczej Johann Ehrenhold Ullman. Wśród kieleckich profesorów należy wymienić następujące osoby: Marceli Królikiewicz wykładał górnictwo (Bergbaukunst), Jan Jakub Graff inżynierię górniczą, czyli miernictwo górnicze (markszajdria – Markscheidenkunst), Jerzy Bogumił Pusch, absolwent akademii freibergskiej, znakomity uczony, uczeń sławnego geologa Abrahama Gotlieba Wernera, zajmował się chemią (allgemeine Chemie) i hutnictwem (Hüttenkunde), Fryderyk Wilhelm Krumpel uczył inżynierii górniczej, Fryderyk Wilhelm Lempe – był wykładowcą matematyki, fizyki i maszynerii górniczej (matematyka czysta – reine Mathematik, matematyka stosowana – angewandte Mathematik, maszyneria górnicza, czyli maszynoznawstwo – Bergmaschinenlehre), leśnictwem zajmował się Jan Fryderyk Überscher, rysunek techniczny (Zeichenkunst) prowadził Andrzej Spleszyński, a prawo górnicze (Bergrecht) i styl handlowy – Andrzej Kossowicz. Absolwentem Akademii Górniczej we Freibergu był także wykładający w Kielcach probierstwo (docymazja – Probierkunst, docimaise) Karol Henryk Kaden.
Nauka w szkole była bezpłatna, uczniowie zamiejscowi mogli otrzymać bezpłatne mieszkanie. Zajęcia były prowadzone w języku polskim i niemieckim. W 1819 r. w szkole górniczej uczyło się 9 uczniów, w roku 1820 18 uczniów, w 1823 r. 41 uczniów, a w 1825 r. 36 uczniów. Życie studenckie regulowały „Przepisy dla uczniów”, które omawiały warunki przyjęcia na uczelnię, tok studiów, zachowanie i obowiązki uczniów. Obowiązkiem studentów, nazywanych w szkole górniczej elewami, było m.in. noszenie munduru górniczego określającego przynależność do odpowiedniej klasy Korpusu Górniczego. Oprócz zajęć teoretycznych uczniowie odbywali także praktyczną naukę zawodu. Zajęcia przeprowadzano w laboratorium umieszczonym w północnym skrzydle pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach oraz w nowo utworzonej „Hucie Aleksandra” w Białogonie. Na pozostałości laboratorium, m.in. studnię, system kanalików odpływowych oraz fragmenty naczyń i wypalonych glinianych tygli, natrafiono podczas prac remontowo-konserwatorskich przeprowadzonych w północnym skrzydle pałacu w 1991 roku.
W roku 1826 szkoła została przeniesiona do Warszawy, nie wznowiła tam jednak działalności i przestała istnieć.
Absolwenci Akademii Górniczej w Kielcach Wacław Borowski Jerzy Józef Patrycy Cieszkowski Jan Dąbski Karol Fretsche Hipolit Grafowski Wojciech Leopold Krygier Jacek Lipski Jan Łęcki Aleksander Pollini Franciszek Ksawery Prauss Łukasz Reklewski Józef Skalski Andrzej Spleszyński Jan Strahler Jan Wąsikiewicz Teofil Żebrawski
Przypisy
Kategoria:Oświata w Kielcach Kategoria:Górnictwo Królestwa Kongresowego Kategoria:Nauka Królestwa Kongresowego