Gościejewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie Rogoźno przy drodze krajowej nr 11.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od drugiej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1296 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Gostogewo”, 1368 „Goschechowo”, 1402 „Goscegewo, Gostyyewo”, 1406 „Gosczieyewo, Gosczeyewo”, 1420 „Gosczeewo”, 1471 „Gosczegowo”, 1484 „Gosczyegyewo”, 1507 „Goscziyewo”, 1508 „Gosczyewo”, 1564 „Gosczieiewo” .

W 1942 okupanci niemieccy wprowadzili dla miejscowości nazwę hitlerowską Bülowsthal.

Historia Teren na którym leży obecna wieś Gościejewo zasiedlona była znacznie wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Archeolodzy znaleźli ślady osadnictwa z połowy X wieku do połowy XIII wieku m.in. grób szkieletowy.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością książęcą, przejściowo szlachecką, a później królewską stając się t.zw. królewszczyzną w starostwie rogozińskim. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1475 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. W 1508 należała do parafii Rogoźno.

W 1296 król polski Władysław I Łokietek nadał wojewodzie pomorskiemu Mikołajowi synowi Janka herbu Zaremba wsie Gościejewo oraz niezidentyfikowaną obecnie miejscowość Olszewa Straka. W 1343 dokument ten został transmutowany. W 1550 jego syn król polski Kazimierz III Wielki nadał komesowi Sędziwojowi Czarnkowskiemu z Czarnkowa Czarnków wraz z przyległościami, a w zamian otrzymał od niego Rogoźno, Studzieniec i Gościejewo. W 1368 Kazimierz Wielki nadał w lenno braciom Dobrogostowi, Ulrykowi, Arnoldowi, Bartoldowi i Henrykowi von Osten dziedzicom z Drzenia (obecnie to Drezdenko) Rogoźno wraz z wsiami, a w tym m. in. Gościejewo. W 1402 pani Kuna z Drzenia wdowa po Ulryku Orlik z synem Ulrykiem (Orlik) pozwana została przez Katarzynę, Małgorzatę i Hankę, córki zmarłego Langa, mieszczanina z Rogoźna, i pasierbice mieszczanina poznańskiego Wasyla, o zabrany im majątek po ojcu: Rudę koło Rogoźna, dwa łany wolne w Gościejewie, ostrów zwany „Smigewa” wraz z łąkami, dom w Rogoźnie oraz folwark pod Rogoźnem.

W 1420 tenutariusze rogozińscy Przybysław i Wierzbięta Piętowie odnotowani zostali w sporze z Arnoldem starostą wałeckim jako dziedzice w Gościejewie i w Przesiece w powiecie gnieźnieńskim. W 1500 w podziale starostwa rogozińskiego pomiędzy dwóch braci, tenutariuszy wieś Gościejewo wraz z folwarkiem Garbatka przypadła Marcinowi Kretkowskiemu dziedzicowi miasta Chodecz na Kujawach .

Odnotowano także mieszkańców wsi pochodzących z niższych stanów. W latach 1415-1418 odnotowano niejakiego Barana z Gościejewa. W 1429 wspomniano, że kmiecie z nowo lokowanej wsi Owcze Głowy (obecnie Owczegłowy) mieli dawać plebanowi w Rogoźnie dwojakie ziarno tzn. żyto i owies oraz pieniądze jako meszne, tak jak robili to mieszkańcy Gościejewa. W latach 1455, 1507 wspomniani zostali kmiecie gościejewscy: w 1455 Jakub, zwany Raczwol, i Jan, zwany Sostak. W 1507 wspomniany został Michał z Gościejewa, brat Katarzyny żony zmarłego Stanisława rzeźnika w mieście Rogoźnie.

W 1427 sołtysami w Gościejewie byli Przybysław i Maciej. W 1441 we wsi odbywały się 3 razy w roku sądy gajone (łac „iudicia bannita”) gdzie jako świadka odnotowano Przybysława sołtysa gościejewskiego. W 1448 Przybysław sołtys gościejewski kupił 1/4 sołectwa w Gościejewie od brata Jana plebana w Potulicach w powiecie kcyńskim za 75 grzywien. W 1449 Przybysław kupił 1/4 sołectwa w Gościejewie za 75 grzywien od Katarzyny prawdopodobnie swojej siostry, córki zmarłego Wierzbięty sołtysa gościejewskiego. Przybysław wraz z byłym tenutariuszem rogozińskim Wierzbiętą dziedzicem Grzybowa koło Skoków w powiecie gnieźnieńskim wyznaczeni zostali przez Jana z Kretkowa na Kujawach tenutariusza rogozińskiego na sędziów polubownych w sporze pomiędzy wójtem a burmistrzem w mieście Rogoźnie. W 1463 Stanisław, Maciej i Szymon bracia niedzielni i sołtysi w Gościejewie oddali kasztelanowi brzeskiemu oraz tenutariuszowi rogozińskiemu Andrzejowi Kretkowskiemu sołectwo w Gościejewie, a otrzymali w zamian dobra we wsi Dziewoklicz w powiecie kcyńskim (obecnie to Dziewoklucz) .

Miejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV-XVI wieku. W latach 1471, 1475, 1499 wieś Gościejewo nie zapłaciła poradlnego. W 1508 miał miejsce pobór od 21 łanów i karczmy. W 1509 pobrano podatki od 22 łanów oraz karczmy. W 1510 miał miejsce pobór od 20 łanów. W 1563 pobór odbył się od 35,5 łana, dwóch karczm, krawca, kołodzieja oraz od młyna wodnego o dwóch kołach wodnych zwanego „Rudny Młyn” w Rudzie, osadzie koło Rogoźna. W 1565 we wsi był folwark w postaci domu, obory z szopami i owczarnią, gumno ze stodołą. Na folwarku mieszkała służba: dworka, dwie dziewki oraz pasterz. Podano także roczny urodzaj zboża oraz rozchód ziarna na siew w folwarku gościejewskim i w Owieczkach na opuszczonych rolach kmiecych. Odnotowany został inwentarz folwarczny: 20 krów dojnych, 3 byki, 74 sztuk innego bydła młodego oraz jałowego, 13 świń, 45 gęsi. We wsi Gościejewo mieszkało także 31 kmieci na 34,5 śladach, z których płacono po jednym florenie i 18 groszy od każdego śladu, a także w naturze jedną ćwiertnię owsa, dwa kapłony, 20 jaj. Kmiecie pracowali kiedy im kazano, a jeden dzień pracowali z wozami. We wsi było trzech karczmarzy, którzy mieli ogrody. Płacili po 10 groszy, a dwie karczmy stały opuszczone na skutek morowego powietrza. W Gościejewie odnotowano również zagrodnika, który miał dwa ogrody, za które płacił po 4 grosze. Dochód z łąk zwany „łączne” wynosił rocznie około 26 florenów i 15 groszy. Do folwarku gościejewskiego przyłączono także dwa ślady kmiece opuszczone, dwie role po 2 opuszczonych karczmach oraz opustoszały ogród. W 1577 płatnikiem poboru podatkowego był Krzysztof Sokołowski starosta Rogoziński i który zapłacił go także w 1580 od 14 łanów i 3 zagrodników.

Wieś królewska należąca do starostwa rogozińskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 243..

II wojna światowa

W okresie II wojny światowej miejscowość została objęta zarówno wysiedleniami ludności polskiej jak zasiedleniami ludności niemieckiej. W 1939 po kampanii wrześniowej Wielkopolska została bezpośrednio anektowana przez III Rzeszę. Władze niemieckie utworzyły na jej terenie tzw. Kraj Warty. W okresie okupacji niemieckiej rozpoczęli masowe wysiedlenia ludności polskiej, a później w ramach akcji Heim ins Reich (pol. „Powrót do domu w Rzeszy”) zasiedlanie miejsc po nich niemieckimi przesiedleńcami z Besarabii, krajów bałtyckich i ZSRR.

W 1940 podczas drugiego planu wysiedleńczego w powiecie obornickim przeprowadzono masowe wysiedlenia ludności polskiej. Objęły one bogatych rolników posiadających duże gospodarstwa, właścicieli młynów oraz rodziny osób, które przed wojną wchodziły w skład zarządów gmin. W gminie Rogoźno z miejscowości Garbatka, Gościejewo, Grudna, Parkowo, Słomowo oraz Szczytno wysiedlenia przeprowadzała niemiecka żandarmeria Ordnungspolizei. Weszła ona do wsi o godzinie 3 nad ranem wysiedlając z tych wsi 42 rodziny – 240 osób. Wszystkich transportowano wozami konnymi do punktu zbornego w Obornikach, a następnie pociągiem do obozu przesiedleńczego w Łodzi oraz obozie w Konstantynowie Łódzkim. Po rewizji część młodych ludzi deportowano na przymusowe roboty do III Rzeszy, a pozostałych przewieziono w wagonach towarowych do dystryktów lubelskiego i krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. W drodze zmarło sześcioro dzieci rodzin rolników wysiedlonych z Parkowa oraz czternastoletnia córka jednej z rodzin wysiedlonych ze Szczytna.

Okres PRL W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Gościejewo, po jej zniesieniu w gromadzie Rogoźno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego. We wsi zachował się park dworski wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-390 z 28.03.1981.

Turystyka We wsi można obejrzeć Wystawę pojazdów militarnych.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Rogoźno (gmina) Kategoria:Wsie starostwa rogozińskiego