thumb|Józef Pitschmann, Michał Kazimierz Ogiński, Muzeum Narodowe w Warszawie thumb|Michał Kazimierz Ogiński Michał Kazimierz Ogiński, książę herbu Oginiec (ur. 1728 lub 1730 lub 1731 w WarszawieMichał Kazimierz Ogiński, [w:] tom 11 s45 (51)., zm. 31 maja 1800 w SłonimieS. 204 i 205 (191 i 192), [w:] lub Warszawie) – generał lejtnant, hetman wielki litewski 1768 – 1793, wojewoda wileński od 1764, pisarz polny litewski od 1748, cześnik wielki litewski od 1744, konsyliarz Rady NieustającejAleksander Czaja, Między tronem, buławą i dworem petersburskim, Warszawa 1988, s. 435., starosta ryczywolski w 1771 rokuPłata Woyska Y Chleb Zasłuzonych : To Iest Taryffy, Kwart, Hyberny, Pogłownego, Łanowego, Y inne przydatki dla wygody y ciekawości publiczney. Zebrane, y Do Druku Podane, 1771, s. 11., kawaler Orderu Orła Białego; kompozytor, pisarz, poeta i dramaturg, kuzyn Andrzeja Ignacego, który był ojcem kompozytora Michała Kleofasa Ogińskiego.

Życiorys Patent generała uzyskał w 1748 jako pisarz w litewskim wojsku. Był posłem powiatu pińskiego na sejm 1746 rokuDyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.II. Dyaryusz sejmu z r.1746. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1912, s. 241.. Poseł powiatu starodubowskiego na sejm 1748 rokuDyaryusze sejmowe z wieku XVIII.T.I. Dyaryusz sejmu z r.1748. Diaria comitiorum Poloniae saeculi XVIII i Diarium comitiorum anni 1748 wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1911, s. 304.. W 1757 jako wolontariusz francuski walczył pod Hastenbeck, co stanowiło całość jego edukacji wojskowej.

W 1761 poślubił wdowę Józefę Aleksandrę Sapiehę z Czartoryskich.

W 1764 roku wojewoda wileński był jednym z kandydatów Rosji do tronu polskiego. Członek Komisji Wojskowej Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1764 rokuVolumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 170.. Był członkiem konfederacji radomskiej 1767 rokuKorwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 226.. 23 października 1767 roku wszedł w skład delegacji Sejmu, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju RzeczypospolitejVolumina Legum t. VII, Sankt Petersburg 1860, s. 244-248.. Od 1768 roku formalnie hetman. W 1771 przystąpił do Konfederacji Barskiej na Litwie, odniósł lokalny sukces pod Annopolem na Polesiu i nad rzeką Zelwą. 23 września 1771, na skutek braku doświadczenia wojskowego, został rozgromiony przez wojska rosyjskie pod wodzą Aleksandra Suworowa w bitwie pod Stołowiczami, a następnie udał się na emigrację.

Do 1776 roku przebywał w Wiedniu, Paryżu i innych miastach. Komponował i grał. Zasłynął jako muzyk. Pogodził się z królem i wrócił do łask, ale od armii trzymał się z dala. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 rokuVolumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 527.. Konsyliarz Departamentu Wojskowego Rady Nieustającej w 1788 rokuKalendarzyk Polityczny Na Rok Przestępny 1788, Warszawa 1788, [b.n.s]. Był członkiem konfederacji Sejmu CzteroletniegoKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792...., Warszawa 1791, s. 310.. W czasie Sejmu Czteroletniego należał do Stronnictwa Patriotycznego. We wrześniu 1789 roku wszedł w skład Deputacji do Formy Rządu, powołanej przez Sejm Czteroletni dla określenia ustroju RzeczypospolitejVolumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 107-108.. Po upadku Konstytucji 3 maja, na znak protestu złożył buławę.

Typ oświeconego magnata. Doskonale gospodarował w swoich dobrach, wznosząc wiele fabryk i manufaktur. Prowadził rozległe prace melioracyjne (...osuszenie błot pińskich, poliskich, przez którą rozległość i ptak nie przeleciał, teraz milion rąk pracowitych wyżywić się możeEwaryst Andrzej Kuropatnicki: "Geografia albo dokładne opisanie królestw Galicyi i Lodomeryi", Przemyśl 1786, s. 463) i agrotechniczne. W znacznej części z własnych środków zbudował trakt pińsko-wołyński (Jego to dzieło, usypana grobla przez błota pińskie i poliskie, przejazd kilkadziesiąt mil skróciła z Polski do Litwy, a ztąd łatwiejszy handel dwóm narodom podała), w latach 1765–1783 Kanał Ogińskiego łączący Niemen z Dnieprem, a w latach 1775–1784 Kanał Dniepr-Bug (...złączenie Muchawca z Prypeciem rzek, a przez nie do morza bałtyckiego przez Wisłę, Bug, Muchawiec, z Muchawca przez Prypeć, Dniepr do czarnego morza...).

Był europejskiej sławy muzykiem. Studiował grę skrzypcową u G.B. Viottiego. Grał na harfie i klarnecie. W 1765 roku na swoim dworze w Słonimie utworzył centrum kultury i sztuki: powołał operę, orkiestrę oraz szkołę kształcącą artystów i muzyków baletowychAleksander Iljin: Nowy start kulturalny w Pińsku pod rządami Michała Ogińskiego i Mateusza Butrymowicza [w:] "Echa Polesia", 26 kwietnia 2022 .

Udoskonalił mechanizm harfy, skomponował zbiór polonezów na skrzypce i fortepian; jak się przypuszcza wiele z polonezów powszechnie przypisywanych Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu w rzeczywistości może być autorstwa Michała Kazimierza (a być może to on nawet jest autorem popularnego poloneza a-moll nr 13 Pożegnanie Ojczyzny).

Utrzymywał teatr polski i włoski, założył drukarnię. Pisał bajki, wiersze, piosenki, tłumaczył z obcych języków. Był też jednym z dwóch polskich autorów Wielkiej Encyklopedii Francuskiej (obok Jana Szczepana Kurdwanowskiego), dla której opracował hasło „harfa”.

Główną siedzibą Ogińskiego było miasto Słonim, jednak książę często bywał w Pińsku, gdzie miał własny dwór. Ponadto w pobliżu, w miejscowości Telechany nad Kanałem Ogińskiego, funkcjonowała letnia rezydencja hetmana. Niedaleko Telechan znajdował się majątek Honoratyn, w którym mieszkała jego siostra, Honorata Ogińska. Po 1792 roku do pałacu w Honoratynie, w którym istniała niewielka sala teatralna, została przeniesiona ze Słonima szkoła baletowa. Wówczas do tego majątku z Warszawy często przyjeżdżał sam Michał Ogiński, który uczynił go swoją ostatnią rezydencją.

Ordery W 1755 odznaczony Orderem Orła Białego, a w 1765 Orderem św. StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 177.. Od 1763 kawaler rosyjskich orderów św. Andrzeja Apostoła i św. Aleksandra NewskiegoKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705–2008, 2008, s. 185., a od 1791 pruskich Orderu Orła CzarnegoHandbuch über den Königlich Preußischen Hof und Staat. Berlin: 1796, s. 24 i Orderu Orła CzerwonegoHandbuch über den Königlich Preußischen Hof und Staat. Berlin: 1800, s. 22.

Epitafium Epitafium MICHAŁOWI KAZIMIERZOWI KNIAZIOWI Z KOZIELSKA OGIŃSKIEMU, HETMANOWI W.W.X. LIT. KTÓRY ZA OJCZYZNĘ WALCZYŁ, WIELE ZA NIĄ UCIERPIAŁ, A ZAWSZE JÉJ WIERNIE SŁUŻYŁ; PAMIĄTKĘ USZANOWANIA, ŻALU I WDZIĘCZNOŚCI, SŁUDZY DLA PANA POŁOŻYLI. ŻYŁ LAT 72, UMARŁ 1800 R. na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w katakumbach nie wyjaśnia czy tu rzeczywiście pochowano Hetmana czy tablica ma znaczenie symboliczne – dla zachowania pamięci.

Dzieła Był autorem dzieł literackich wydanych pod pseudonimem Słonimski s. 693.: Żarty dowcipne dla czytelnika z różnych autorów zebrane (red.) (1780) Xiążka in Octavo majori (Zbiór bajek i wierszy rozmaitych) (1781)Przypisywana także Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu [za:] s. 293. Powieści historyczne i moralne (1782) Bayki i niebayki (1788) Noc Jungia – poematBayki i niebayki, cz. 2 s. 9-90. (1788)

komedii: fr.: La fête du jour de nom (pol.: Uczta imieninowa) (1784) s. 289-291 notatka tłumacza o sztuce „La fête du jour de nom” Gustave de Baera.

oper: Opuszczone dzieci – 1771 Słonim Filozof zmieniony – 1771 Słonim Telemak – nie występuje w: – 1780 Kondycje stanów – 1781 Słonim Pola Elizejskie – dramma z muzykąTytuł autora w „Bayki i niebayki” s. 85 (91) do 119 (125)., własne libretto – 1781 Słonim Cyganie do libretta Franciszka Kniaźnina (1828)Cyganie – libretto opery, [w:] , s. 191-248. – 1786 Siedlce Mocy ŚwiataW „Bayki i niebayki” s. 120 (126) do 166 (172)., własne libretto – przed 1788 Słonim

pieśni: Do TemiryW „Bayki i niebayki” s. 171 (177) do 182. – (1788)

Zobacz też Pożegnanie Ojczyzny Ogińscy

Przypisy

Bibliografia H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2 wyd.: Oficyna Wydawnicza „Ajaks” Pruszków 2001. Encyklopedyczny słownik sławnych Polaków, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam” Warszawa 1996 Andrzej Ciechanowiecki, Michal Kazimierz Ogiński und sein Musenhof zu Słonim, Böhlau Verlag, Kôln /Graz, 1961

Linki zewnętrzne Zbiór dzieł Michała Kazimierza Ogińskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Cześnicy wielcy litewscy Kategoria:Członkowie delegacji sejmu nadzwyczajnego (1767–1768) do pertraktowania z posłem rosyjskim Kategoria:Członkowie Deputacji do Formy Rządu Kategoria:Członkowie Komisji Wojskowej Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Członkowie konfederacji Andrzeja Mokronowskiego 1776 Kategoria:Członkowie konfederacji Sejmu Czteroletniego Kategoria:Generałowie lejtnanci I Rzeczypospolitej Kategoria:Hetmani wielcy litewscy Kategoria:Kandydaci do polskiego tronu elekcyjnego Kategoria:Konfederaci barscy Kategoria:Konfederaci radomscy Kategoria:Konsyliarze Departamentu Wojskowego Rady Nieustającej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani ze Słonimem Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Michał Kazimierz Ogiński Kategoria:Pisarze polni litewscy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czarnego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polacy upamiętnieni nazwami obiektów fizjograficznych na Ziemi Kategoria:Polscy bajkopisarze XVIII wieku Kategoria:Polscy dramaturdzy XVIII wieku Kategoria:Polscy kompozytorzy klasycyzmu Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki poważnej Kategoria:Polscy pisarze oświeceniowi Kategoria:Polscy poeci oświecenia Kategoria:Polscy poeci XVIII wieku Kategoria:Polscy prozaicy XVIII wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury włoskiej Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1746 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1748 Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Starostowie ryczywolscy Kategoria:Twórcy Encyclopédie Kategoria:Wojewodowie wileńscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1728 Kategoria:Zmarli w 1800