thumb|Żarlinek pobrzeżnik z rodziny kusakowatych. thumb|Bogatek ośmioplamkowy z rodziny bogatkowatych. 200px|thumb|Hexarthrius parryi deyrollei z rodziny jelonkowatych Chrząszcze wielożerne (Polyphaga) – podrząd owadów z rzędu chrząszczy. Obejmuje ponad 320 000 opisanych gatunków, będącą największą monofiletyczną grupą chrząszczy. Jego przedstawiciele wykazują rozmaitość specjalizacji i adaptacji. Długość ich ciała mieści się w przedziale od 0,3 do 155 mm. Żywią się różnorodnym pokarmem.
W Polsce występuje ponad 5500 gatunków.
Opis Mimo dużej różnorodności, znane są cechy charakterystyczne dla całego podrzędu. Na ich szyi obecne są płytki szyjne, choć mogą być wtórnie zanikłe. Pleura przedtułowia jest niewidoczna – ulega redukcji oraz przesunięciu do wnętrza panewki biodrowej, gdzie, zlana z krętarzykiem, tworzy endopleurę. W związku z tym brak u wielożernych szwów notopleuralnych, a spód przedplecza (hypomeron) graniczy z przedpiersiem. W skrzydłach tylnych charakterystyczne są m.in. brak komórki owalnej, haczykowate zakrzywienie żyłki medialnej, składane pole apikalne, brak pola zgięcia przecinającego żyłkę RA3+4 oraz prosta lub z przodu zagięta żyłka MP1+2. W budowie wewnętrznej charakterystyczny jest brak musculus mesocoxa-subalaris i musculus prosterno-coxalis oraz obecność u samic owarioli telotroficznych. Celem odróżnienia wielożernych od Adephaga wymienia się również: zwykle ruchome połączenie bioder odnóży tylnych z zapiersiem i niegłaszczkopodobne żuwki zewnętrzne. U larw występują dwie cechy współdzielone tylko z Myxophaga: pięcioczłonowe odnóża i występowanie pojedynczego pazurka na stopie.
Systematyka Takson ten wprowadzony został w 1886 przez Emery'ego i od tego czasu jest szeroko uznawany w klasyfikacji. Kolbe w 1909 podzielił wielożerne na dwie grupy: Haplogastra i Symphionata. W systematyce Lawrence'a i Newtona z 1995 podzielono je na pięć serii (infrarzędów): Staphyliniformia, Scarabaeiformia, Elateriformia, Bostrichiformia i Cucujiformia. W systematyce Boucharda i innych z 2011 wyróżniono jeszcze serię Derodontiformia. Wiele analiz filogenetycznych wskazuje również na zasadność wyróżnienia siódmej serii: Scirtiformia. Podział do nadrodzin według Boucharda po uwzględnieniu tego ostatniego kroku oraz zmian dokonanych przez Robertsona i innych w 2015 przedstawia się następująco:
Staphyliniformia – kusakokształtne Hydrophiloidea – kałużnice Staphylinoidea – kusaki Scarabaeiformia – żukokształtne Scarabaeoidea – żuki Elateriformia – sprężykokształtne Dascilloidea Buprestoidea – bogatki Byrrhoidea – otrupki Elateroidea – sprężyki Scirtiformia Scirtoidea Derodontiformia Derodontoidea Bostrichiformia – kapturnikokształtne Bostrichoidea – kapturniki Cucujiformia Lymexyleoidea Tenebrionoidea – czarnuchy Cleroidea – przekraski Chrysomeloidea – stonki Curculionoidea – ryjkowce Cucujoidea – zgniotki Coccinelloidea
Uwagi
Przypisy