Tułowice () – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tułowice. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na Równinie Niemodlińskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nie rzeka Ścinawa Niemodlińska.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.

Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto było zamieszkane przez 3622 osoby.

Geografia Położenie Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w centrum województwa opolskiego, około 28 km od granicy z Czechami. Miejscowość dzieli 6,5 kilometra od Niemodlina, a 28 km od Opola. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 405 relacji Niemodlin – Korfantów – Prudnik, a wschodnią granicą gminy przebiega autostrada A4. Przez granice administracyjne miasta przepływa rzeka Ścinawa Niemodlińska (prawy dopływ Nysy Kłodzkiej).

Środowisko naturalne W Tułowicach panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Olesna wynoszą 515 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Podział miasta Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częścią Tułowic są: Tułowice Małe

Historia Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana była w 1447 r. (Thylowicz). Istniała tu wówczas parafia pw. św. Rocha. Zdaniem językoznawców nazwa Tułowice (Tillowitz) pochodzi od nazwy osobowej Tylo (niem. Thiele). Polską nazwę miejscowości w formie Tyłowice w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef LompaJózef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 28.

mały|lewo|Pałac w Tułowicach, II poł. XIX w. Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono po prawej dom, po lewej drzewo lub kwiat.

Historia miejscowości łączy się z lokalnym przemysłem. W XIX wieku rozpoczęto wydobycie glinek ceramicznych i produkcję fajansu. Taką działalność rozpoczął w Tułowicach graf Ludwik Praschma, a od 1889 roku produkcją ceramiki zajął się Erhard Schlegelmilch. Wówczas powstała nowoczesna fabryka porcelany produkująca porcelanę stołową, dekorowaną motywami kwiatowymi i plastycznymi. Po II wojnie światowej produkcję wznowiono w 1947 roku, zarzucając jednak produkcję naczyń porcelanowych na rzecz naczyń z porcelitu. Po 1990 roku przedsiębiorstwo państwowe przekształcono w spółkę akcyjną, którą włączono do NFI Magna Polonia; w 2001 roku zarząd spółki ogłosił upadłość. Fabrykę przejęła prywatna firma. Na obszarze byłego Porcelitu powołano podstrefę Starachowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Spowodowało to napływ kapitału zagranicznego i zagospodarowanie upadłego „Porcelitu Tułowice”. W 2023 otwarto Muzeum Ceramiki „Tułowice poKolei”, które mieści się w budynku dawnego dworca kolejowego, gdzie eksponowane są wyroby ceramiczne produkowane w Tułowicach począwszy od XIX wieku.

Podczas II wojny światowej, w sierpniu 1944, do Tułowic przeniesiony został z Częstochowy niemiecki obóz jeniecki Stalag 367, jednakże został rozwiązany niedługo po relokacji.

1 stycznia 2018 Tułowicom nadano status miastaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin ()..

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: zespół pałacowy, z XVIII-XX w.: Pałac w Tułowicach, wzniesiony w 1879 przez hrabiego Fryderyka Frankenberg-Ludwigsdorf von Schellendorf. Neorenesansowy, z bogatym wystrojem architektonicznym. Obecnie w pałacu znajduje się internat Technikum Leśnego; czworaki; młyn wodny, murowano-szachulcowy, z 1763 r.; stajnia; park; willa dzierżawcy fabryki porcelany, tzw. Stara Willa, ul. Parkowa 7, z 1890 r.; dom, ul. Pocztowa 6, z poł. XIX w.; budynek administracyjny d. Fabryki Porcelany „RS Tillowitz”, obecnie ul. Porcelanowa 2e, z 1904 r., w której od kwietnia 2024 roku działa Muzeum Porcelany Śląskiej; poza rejestrem: bażanciarnia; staw. przy kościele kapliczka z płytą nagrobną Heinricha von Dresske (zm. 1598).

Transport Transport drogowy Przez Tułowice przebiega droga wojewódzka: Niemodlin – Wydrowice – Tułowice – Włostowa – Korfantów

mały|Przystanek kolejowy

Transport kolejowy W mieście znajduje się przystanek kolejowy Tułowice, leżący na linii kolejowej 287.

Oświata Na terenie Tułowic działają: przedszkole, szkoła podstawowa, liceum ogólnokształcące i technikum. Przedszkole Publiczne, ul. Przedszkolna 7 Publiczna Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II, ul. Porcelanowa 21–21A Liceum Ogólnokształcące, ul. Zamkowa 15 Technikum Leśne, ul. Zamkowa 15

Religia mały|Kościół św. Rocha

Wspólnoty wyznaniowe parafia św. Rocha (ul. Szkolna 5) kościół św. Rocha (ul. Szkolna 5) kościół Zmartwychwstania Pańskiego (ul. Kościuszki)

Polityka Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Organem wykonawczym jest burmistrz. W wyborach samorządowych w 2018 na urząd został wybrany Andrzej Wesołowski. Siedzibą władz jest Urząd Miejski przy ul. Szkolnej 1.

Ludzie związani z Tułowicami

Zobacz też Tułowice Ludwik Praschma

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w województwie opolskim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XXI wieku