thumb|Dziurawiec barwierski thumb|Dziurawiec obrączkowany thumb|Dziurawiec wielki Dziurawiec (Hypericum L.) – rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych. Obejmuje co najmniej 507 gatunków. Rośliny te występują przeważnie w klimacie umiarkowanym oraz w górach strefy tropikalnej. Zasiedlają bardzo zróżnicowane siedliska – od miejsc skalistych w górach, poprzez lasy, łąki i murawy do mokradeł. Gatunki drzewiaste spotykane są w afrykańskich górach, a krzewy głównie w Himalajach. W Polsce występuje naturalnie 8 gatunków, spośród których najbardziej rozpowszechniony jest dziurawiec zwyczajny. Jest on też cenioną rośliną leczniczą. Jako gatunki ozdobne uprawiane są nierzadko dziurawce krzewiaste.
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj o zasięgu niemal kosmopolitycznym. Brak tych roślin tylko na obszarach okołobiegunowych, rozległych pustyń i na nizinach strefy tropikalnej. Nieliczni przedstawiciele rodzaju występują także w południowej części Ameryki Południowej (jeden gatunek) oraz w Australii i Nowej Zelandii (dwa gatunki). Najwięcej gatunków rośnie w strefach umiarkowanych, w strefie międzyzwrotnikowej dziurawce zasiedlają głównie obszary wyżej położone. W Europie obecne są 72 gatunki, z czego 8 rośnie dziko w Polsce (kilka obcych gatunków wskazywanych jest jako przejściowo dziczejące efemerofity, jeden – dziurawiec większy H. majus jest już zadomowionym antropofitem). Gatunki dziurawców rodzime we florze Polski
Morfologia thumb|Hypericum bithynicum thumb|Dziurawiec kielichowaty Pokrój Rośliny jednoroczne, byliny, krzewy i niskie drzewa o wysokości do 12 m. Drzewa w obrębie rodzaju są nieliczne (afrykański H. bequaertii i spokrewnione z nim gatunki z sekcji Campylosporus). Większość roślin drzewiastych z rodzaju ma pokrój krzaczasty – tworzy liczne pędy, zwykle wyrastające spod poziomu gruntu. Pędy są nagie lub owłosione, włoski są pojedyncze, obecne na różnych częściach roślin, zwłaszcza z sekcji Hirtella i Adenosepalum. Rośliny pokryte są również gruczołkami, czasem jasnymi, głównie z olejkami eterycznymi (przejrzystymi lub nie), a czasem z woskami zawierającymi ciemnoczerwoną hiperycynę i pseudohiperycynę. Nierzadko ciemne gruczoły są bardzo wyraźne i wystające z brzegów różnych organów (przysadek, działek i płatków, rzadziej liści). Wzdłuż łodyg zbiegają mniej lub bardziej wyraźne linie (czasem rozrośnięte do skrzydełek) zbiegające od nasad liści, nierzadko nadające łodygom na przekroju kształt niemal czworoboczny. Liczne gatunki tworzą kłącza, przynajmniej niektóre (w tym dziurawiec zwyczajny H. perforatum) tworzą też pąki na korzeniach. Pędy są u różnych gatunków proste wzniesione, podnoszące się lub płożące. Liście Naprzeciwległe (sporadycznie w okółkach), siedzące, całobrzegie (rzadko gruczołowane na brzegu, sporadycznie z uszkowatymi strukturami u nasady). Użyłkowanie liścia zróżnicowane – od niemal równoległego, z żyłkami rzadko rozwidlającymi się, po gęsto siateczkowate. Cechą charakterystyczną są często obecne przejrzyste gruczołki, widoczne zwłaszcza, gdy na liść patrzy się pod światło (stąd nazwa rodzaju – dziurawiec). Kwiaty Promieniste, obupłciowe, zebrane są zwykle w wierzchotkowate kwiatostany na szczycie pędu, rzadziej rozwijają się pojedynczo na szczytach łodyg. Działki kielicha zwykle w liczbie 5, rzadziej 4, często gruczołowato orzęsione lub frędzlowate na brzegu, zrośnięte u nasady lub wolne, na ogół trwałe – otaczające u nasady owoc, rzadziej odpadające. Płatki żółte (sporadycznie białawe lub pomarańczowe), w liczbie pięciu, rzadziej czterech, zwykle nieco asymetryczne. Na brzegach czasem znajdują się gruczołki, ale w przeciwieństwie do działek siedzące. Odpadanie lub zachowywanie się płatków, które tylko więdną po przekwitnieniu, ma znaczenie taksonomiczne przy podziale na sekcje. Pręciki zawsze liczne, zebrane w pęczki naprzeciw płatków (odpowiadające im liczbą). Nitki pręcików w pęczkach zrośnięte są nasadami, czasem zrastają się także w pierścień otaczający zalążnię. Zalążnia górna, 3–5 komorowa, z 3–5 szyjkami słupka. Owoce Wielonasienne torebki pękające przegrodowo. U niektórych gatunków torebki mięśnieją tworząc owoc jagodopodobny (zwłaszcza w sekcji Androsaemum). Nasiona są drobne (od 0,5 do 2 mm długości), walcowate do jajowatych, jasnobrązowe do ciemnofioletowobrązowych.
Systematyka thumb|Hypericum canadense thumb|Hypericum canariense thumb|Hypericum choisianum thumb|Dziurawiec wytworny thumb|Dziurawiec bażynolistny Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny dziurawcowatych (Hypericaceae Jussieu, nom. cons.). W obrębie rodziny należy do plemienia Hypericeae, w której jest rodzajem siostrzanym względem Santomasia N. Robson. W niektórych ujęciach rodzaj Santomasia włączany jest do Hypericum. thumb|Hypericum grandifolium thumb|Dziurawiec rozesłany thumb|Hypericum oblongifolium thumb|Dziurawiec olimpijski thumb|Dziurawiec wschodni thumb|Dziurawiec skąpolistny Wykaz gatunków
Zastosowanie Rośliny lecznicze – niektóre gatunki wykorzystywane są w ziołolecznictwie (np. dziurawiec zwyczajny). Stosowany w okresie odchudzania, ze względu na działanie antydepresyjne i przeciwlękowe; wzmaga uczucie sytości.
Rośliny ozdobne – liczne gatunki bylin i drewniejące dziurawce uprawiane są jako ozdobne. Wyhodowano liczne odmiany wielkokwiatowych roślin krzewiastych, w tym do najpopularniejszych należy 'Hidcote' (o skomplikowanym, mieszańcowym pochodzeniu).
Przypisy
Linki zewnętrzne Hypericum online
Kategoria:Dziurawcowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza