Literatura afrykańska – pojęcie bardzo obszerne i nieścisłe, oznaczające najogólniej rzecz biorąc wszelkie przejawy działalności piśmienniczej na obszarze kontynentu afrykańskiego. W nieco węższym rozumieniu pojęcie to obejmuje zbiór dokonań literackich poszczególnych krajów tego kontynentu, zwykle z wyłączeniem arabskojęzycznego kręgu kulturowego Afryki Północnej. Główny akcent kładzie się przy tym na tzw. literaturę Czarnej AfrykiW nowszych publikacjach występuje tendencja do unikania określenia Czarna Afryka ze względu na ewentualne konotacje rasistowskie, zob. J. Krzywicki, Wprowadzenie do imaginarium literatury afrykańskiej, Warszawa 2002, s. 7., tj. piśmiennictwo, powstające bez względu na język (rodzimy czy też byłego mocarstwa kolonialnego) w krajach Afryki subsaharyjskiej. Najczęściej pomija się też – niezupełnie słusznie – posiadającą długie i bogate tradycje literaturę etiopską (w języku amharskim oraz geez) oraz literaturę, tworzoną w języku afrikaans.
Szeroko rozumiana literatura afrykańska może się dziś pochwalić czterema noblistami. Są to w kolejności: tworzący w języku angielskim Nigeryjczyk Wole Soyinka (nagroda za rok 1986), arabskojęzyczny Egipcjanin Nadżib Mahfuz (nagroda za rok 1988) i dwójka Południowoafrykańczyków, tworzących w języku angielskim Nadine Gordimer (za rok 1991) oraz John Maxwell Coetzee (nagroda za rok 2003).
Literatura Czarnej Afryki Literatura ustna (oratura) proza narracyjna, służąca przekazaniu wiedzy – bajki, mity, legendy, przekazy historyczne, opowieści inicjacyjne pieśni pochwalne, wojenne, okolicznościowe, liryczne itp. przysłowia i sentencje zagadki
Zobacz też epos o Sundiacie griot.
Literatura pisana w językach rodzimych Literatura w językach posiadających własny alfabet, wzorce tradycyjne amharski, geez – kroniki, żywoty świętych hausa (adżami) – poematy religijne suahili (adżami, potem pismo łacińskie) – literatura dworska – poezja, kroniki Literatura odchodząca od wzorców tradycyjnych – dramaty, opowiadania, powieści, nowoczesna poezja.
Literatura pisana w językach europejskich Bujnie rozwija się literatura afrykańska pisana w językach europejskich, głównie w językach angielskim i francuskim, ale także w portugalskim i w dużo mniejszym stopniu hiszpańskim.
Literatura frankofońska Senegal: Léopold Sédar Senghor, Ousmane-Socé Diop, Ousmane Sembène (1923-) Kamerun: Ferdinand Léopold Oyono, Francis Bebey, Mongo Beti Ahmadou Kourouma (1927-2003)
Literatura anglofońska Nigeria: Wole Soyinka, Cyprian Ekwensi, Chinua Achebe, Elechi Amadi, Ben Okri, Amos Tutuola (1920-1997) Kenia: James Ngugi (Ngũgĩ wa Thiong’o) (1938-), Margaret Ogola RPA: Lewis Nkosi, Nadine Gordimer, John Maxwell Coetzee Kamerun: Calixte Beyala (1961-)
Literatura powstająca w języku portugalskim Angola: Agostinho Neto, Pepetela, Mia Couto, Oscar Bento Ribas
Literatura hiszpańskojęzyczna Gwinea Równikowa: María Nsué Angüe
Bibliografia Janusz Krzywicki, Wprowadzenie do imaginarium literatury afrykańskiej, Warszawa 2002, Wydawnictwo Akademickie „Dialog”
Zobacz też literatura
Przypisy