Jastrzębie – wieś w Polsce, położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim, w gminie Bartniczka.

Podział administracyjny Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Jastrzębie. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jastrzębie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Demografia Według Narodowego Spisu Powszechnego (2011) liczyło 659 mieszkańców. Są trzecią co do wielkości miejscowością gminy Bartniczka.

Historia miejscowości Jastrzębie sięga swą historią 1. połowy XIII wieku. W 1239 r. – Jastrimbe, w 1317 r. – Jastrambe, Jastrebe, Jastrzambe, Jestrsam, w 1560 r. – Habichit, w 1570 r. – Jastrzębie, niem. Jastrzembie. Nazwa pochodzi od zajęcia mieszkańców osady służebnej – hodowli jastrzębi w celach łownych, których używano podczas polowań na drobną zwierzynę np. zające. Inną hipotezą jest stworzenie nazwy przez pierwszych osadników, którzy podczas karczowania lasów znajdowali liczne gniazda lęgowe jastrzębi. Miejscowość o średniowiecznej metryce, odnotowana w dokumentach w 1239 r., przy okazji potwierdzenia przynależności wsi z jeziorami do zamku w Świeciu. Pismo to adresowane było przez Bolesława Mazowieckiego do biskupa płockiego Güntera. W 1325 r. biskup Florian otrzymał od Zakonu wieś z 60 łanami na tym samym prawie, jakie posiadała wieś Orzechowo, w zamian za zaniechanie poboru dziesięciny z ziemi michałowskiej. Administracyjnie przynależała do komturstwa brodnickiego, później, w okresie polskim, do powiatu michałowskiego, klucza górznieńskiego. W 1317 r. Jastrzębie leżało na granicy między dobrami biskupa płockiego i zakonu krzyżackiego. W latach 1391–1403 wielki mistrz Konrad Wallenrod odkupił Jastrzębie za 666 grzywien od Kościoła i tym samym wieś przeszła na własność Zakonu (1396), po 1454 znowu znalazła się w rękach biskupów płockich. Parafia została erygowana z inicjatywy Krzyżaków na początku XIV w. W skład diecezji chełmińskiej weszła dopiero w 1821 r. Kościół z 1682 r., zbudowany został z fundacji Grzegorza Mioduskiego, miejscowego proboszcza i kanonika pułtuskiego, konsekrowany przez biskupa płockiego Ludwika Załuskiego w 1700 r., a zatytułowany św. Leonardowi Opatowi. Obecny pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny zbudowano w 1821 r.

Czasy wojen i zaborów Ziemia michałowska wraz z otoczeniem była miejscem wielu wydarzeń, które są nieodłącznym elementem historii Polski. Była kartą przetargową podczas konfliktów polsko-krzyżackich. Przyjmowała ciosy zadawane przez Szwedów, którzy próbowali zawładnąć Polską w XVII wieku (Bitwa pod Górznem). Po wizycie Napoleona Bonaparte w Brodnicy w styczniu 1807 roku i po wejściu w życie traktatu tylżyckiego powiat michałowski, w skład którego wchodziło Jastrzębie, stał się częścią Księstwa Warszawskiego. Jednak już w 1813 roku ziemię te zajęły wojska rosyjskie, a po upadku Księstwa Warszawskiego przeszły ponownie pod władzę Prus. Postanowienia kongresu wiedeńskiego przewidywały włączenie omawianych terenów do Wielkiego Księstwa Poznańskiego z szerszą autonomią i większymi swobodami narodowymi, stało się jednak inaczej i znalazły się ponownie w Prusach Zachodnich. Jastrzębie stało się wsią graniczną. Mieszkańcy wsi brali udział w przygotowaniach do powstań m.in. dostarczali broń. Częste z tego powodu były rewizje przeprowadzane w domach podejrzanych o działalność na szkodę państwa pruskiego. thumb|left|Generał Maciej Rybiński thumb|Finis Poloniae 1831, obraz Dietricha Montena, przedstawiający przekroczenie granicy z Prusami przez oddziały powstańcze Niespełna miesiąc po oddaniu Warszawy pod Brodnicą rozegrał się ostatni akt powstania listopadowego. 5 października 1831 oddziały powstańcze pod dowództwem ostatniego wodza naczelnego powstania gen. dyw. Macieja Rybińskiego odbywszy naradę wojenną na plebanii w Świedziebni, przekroczyły granicę Królestwa Polskiego i Prus w miejscowości Bachor w okolicach Jastrzębia gdzie ogłosili kapitulację i złożyli broń. Armia liczyła jeszcze 19 871 ludzi, w tym: 9 generałów, 89 oficerów sztabowych i 416 młodszych oficerów. Granicę przejechało 95 armat z zaprzęgami, 5280 koni kawaleryjskich i 2556 koni artyleryjskich. Wraz z armią na emigrację udały się też władze powstańcze z ostatnim prezesem Rządu Narodowego Bonawenturą Niemojowskim, członkowie sejmu i liczni politycy m.in. Joachim Lelewel, oraz znani poeci: porucznik Wincenty Pol i Seweryn Goszczyński. Odchodząc na obczyznę świadczyli, że nie zrezygnują z podjętego celu. Po przekroczeniu granicy pruskiej na rzece Pissie żołnierze armii polskiej pod eskortą żandarmów pruskich zostali internowani w obozach na pod brodnickich Wapnach, jazda, artyleria i 4 Pułk Piechoty Liniowej Królestwa Kongresowego nad Drwęcą w okolicach Mszana, a część żołnierzy w zabudowaniach klasztoru franciszkanów w Brodnicy. W 1861 roku miejscowość była własnością Ludwika Hewelta, a od roku 1895 Ottona Flawitera. W 1863 roku wielu mieszkańców Jastrzębia i okolic wspierało toczące się za niedaleką granicą powstanie styczniowe. Organizowano transporty broni i zaopatrzenia, stąd też wyruszali liczni ochotnicy do oddziałów powstańczych. Po upadku powstań tracono nadzieje na wolność, ale gdy w roku 1914 wybuchła I wojna światowa Polacy dostrzegli szanse na odzyskanie wolności. Podstawą do prowadzenia działań wojennych była zapoczątkowana na przełomie XIX i XX wieku praca organiczna. W czasie gdy Prusacy prowadzili walkę z polska tożsamością poprzez antypolskie ustawodawstwo, Polacy imali się najróżniejszych sposobów obejścia zakazów i nakazów. Dzięki temu, że w 1862 roku w Brodnicy powstał bank spółdzielczy finansujący polskie rolnictwo, kupiectwo, rzemiosło i handel utworzono Dom Towarowy Bazar, który złamał monopol żydowski na handel i spowodował rozwój kupiectwa polskiego w Brodnicy – jednymi ze współzałożycieli byli mieszkańcy: Jastrzębia Franciszek Łaska, Antoni Manierowski i Jan Bauza. Jednak dopiero w styczniu 1920 roku oddziały wojska polskiego pod dowództwem Józefa Hallera wyzwoliły ziemie spod okupacji Grenzschutz Ost. Jednak już 15–19 sierpnia 1920 Jastrzębie zajmowały wojska bolszewickie. Wojska te dotarły do Brodnicy 15 sierpnia 1920, jednak dalsze jej postępy na tym terenie zostały wstrzymane w toku stoczonej bitwy pod Brodnicą, niebagatelnego wycinka wydarzeń odwracających bieg całej wojny polsko-bolszewickiej. W jej wyniku oddziałom wojska polskiego udało się wyzwolić powiat, a bolszewicy wycofali się w kierunku Lidzbarka.

+ Znani członkowie Straży Ludowej w okręgu Jastrzębie Imię i Nazwisko Szczególne zasługi Bauza Jan Dzierżawca jastrzębskiej Plebanki, komendant Straży Ludowej okręgu Jastrzębie. Więziony przez Grenzschutz Ost w Brodnicy za przemyt broni przez granice. Bauza Jerzy Syn Jana, więziony przez Grenzschutz Ost w Brodnicy za przemyt broni przez granice, uwolniony przez Powiatową Radę Ludową. Wstąpił do wojska polskiego – informacja o jego służbie w historii wojennej 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej – sierżant z drużyny dowódcy III Batalionu. Ciężko raniony granatem podczas napadu ogniowego na miejscowość Połczyn, umarł 5 czerwca 1919 podczas amputacji nogi w szpitalu garnizonowym w Inowrocławiu. Bauza Wojciech Syn Jana, brał udział w przemycie broni, amunicji oraz ochotników do wojska polskiego. Buńka Antoni Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Buńka Jan Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Buńka Marian Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Gosk Tomasz Proboszcz parafii Jastrzębie pochodzący z Dobrzejowic koło Lipna. Jako filomata rozwijał działalność obywatelsko-społeczną tj. współtworzył i czynnie uczestniczył w pracach Powiatowej Rady Ludowej, założył Gazetę Brodnicką, angażował się w przygotowaniach powiatu brodnickiego do przejęcia go przez władze polskie. Osobiście odebrał Niemcom urząd pocztowy w Jastrzębiu i przekazał go władzom polskim. Kulesza Leopold Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Lewandowski Alojzy Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Lewandowski Józef Starszy sierżant w 81 Pułku Strzelców Grodzieńskich, od stycznia 1919 r. ochotnik w 8 Pułku Piechoty Legionów aż do 19 lutego 1921. Skonieczka Walenty Zbierał podatek narodowy i pracował na rzecz szerzenia oświaty. Stawicki Józef Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Brał udział w przemycie przez pruską granicę broni, amunicji oraz tajnych dokumentów. Szczepański Jan Pełnił służbę do czasu wkroczenia wojsk polskich. Wąsikowski Jan Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Wielgoszczeński Jan Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich. Zwoliński Sylwester Pełnił służbę z bronią w ręku do czasu wkroczenia wojsk polskich.

Czasy II wojny światowej W czasie II wojny światowej terror hitlerowski w stosunku do Polaków przejawiał się najtragiczniej jesienią 1939 r. Członkowie Selbstschutzu aresztowali wtedy 12 osób. Spośród nich zginęli trzej bracia Sowińscy, właściciele ziemscy z Gortatowa. Nauczyciel z Jastrzębia, Antoni Szymański zmarł w obozie Mauthausen-Gusen. Urna z jego prochami złożona na cmentarzu parafialnym w Jastrzębiu, a pamięć utrwalona tablicą pamiątkową w miejscowym gimnazjum. Dwóch aresztowanych zostało podczas okupacji zwolnionych z obozów koncentracyjnych. Uniknął aresztowania proboszcz ks. Tomasz Gosk. Jesienią 1939 r. gestapo skonfiskowało księgi parafialne, a w lutym 1940 r. władze okupacyjne skonfiskowały 117 ha gruntów uprawnych należących do parafii. Dzieła okupacyjnych zniszczeń dokończyli żołnierze sowieccy w styczniu 1945 r. Funkcjonariusze NKWD wyeliminowali przeciwników władzy ludowej i wprowadzając sowiecki system na opanowanych obszarach dokonywali aresztowań wielu Polaków w powiecie brodnickim, w tym czterech osób z parafii Jastrzębie. Internowani, przez obozy przejściowe, pieszo, pod konwojem, zostali skierowani do punktu zbornego w Ciechanowie. Stąd w wagonach towarowych, w kwietniu 1945 r. zostali wywiezieni w głąb Związku Radzieckiego, do łagrów w rejonie Uralu. Wszyscy internowani z parafii Jastrzębie zginęli, w tym: Bronisław Witkowicz z Jastrzębia, 17 kwietnia 1945 w Tule i Władysław Kulesza z Komorowa, 15 maja 1945 w Złotouście.

Historia parafii Parafia Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i bł. Księdza Stefana Wincentego Frelichowskiego w Jastrzębiu, założona na początku XIV w., stała się własnością biskupów płockich i do 1818 r. należała do diecezji płockiej. Poprzednie kościoły, także drewniane, wzniesiono w roku 1618 i 1682. Obecna świątynia pochodzi z 1821 r. W 1877 r. odnowiono i pomalowano wnętrze, w 1886 r. zmieniono pokrycie dachowe (pierwotnie gont) na dachówkę esówkę. W 1927 r. odnowiono wieżę, pokrywając ją blachą cynkową. Wnętrze kościoła było odnawiane w 1966 r., a całkowitą restaurację zewnętrzną rozpoczęto w 1991 r., pokrywając dach kościoła blachą miedzianą: kolejny remont konserwatorski rozpoczęto w roku 1994 – odkrywki i konserwacja pierwotnego wystroju malarskiego na ścianie wschodniej prezbiterium, na stropie oraz balustradzie chóru muzycznego. 19 czerwca 1998, uroczyście wprowadzono relikwie bł. Marii Karłowskiej – założycielki Zgromadzenia Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej, beatyfikowanej przez Jana Pawła II, 6 czerwca 1997 w Zakopanem. Parafia, podczas uroczystego nabożeństwa 2 grudnia 1999, które koncelebrował biskup ordynariusz diecezjalny Andrzej Suski, w obecności dziekana ks. prałata Bolesława Lichnerowicza, ziomka ks. kanonika Franciszka Lisińskiego, oraz siostry błogosławionego Marcjanny Jaczkiewskiej i rzeszy wiernych, otrzymała tytuł drugiego patron bł. Stefana Wincentego Frelichowskiego. W kościele znajduje się bulla beatyfikacyjna oraz relikwie patrona harcerzy beatyfikowanego 7 czerwca 1999 w Toruniu.

Kościół parafialny thumb|Kościół pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Jastrzębiu