3 Brygada Górska Strzelców

3 Brygada Górska Strzelców (3 BGS) – brygada piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne 6 lipca 1939 szef Sztabu Głównego, generał brygady Wacław Stachiewicz zawiadomił ministra spraw wojskowych, generała dywizji Tadeusza Kasprzyckiego, że „Pan Generalny Inspektor Sił Zbrojnych zdecydował utworzenie na stopie pokojowej 3-ch brygad górskich na odcinku Żywiec – Łupków, każda w składzie około 4-ch baonów piechoty i kilku baonów ON oraz jednego dowództwa wyższego o charakterze dowództwa dywizji”.

7 lipca 1939 Minister Spraw Wojskowych wydał rozkaz o utworzeniu z dniem 10 lipca 1939 Dowództwa Pododcinka Nr 3 „Sanok” z tymczasowym miejscem postoju w Nowym Sączu oraz polecił szefowi Biura Personalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wyznaczyć niezwłocznie obsadę personalną, a II Wiceministrowi Spraw Wojskowych wydać wszelkie potrzebne zarządzenia materiałowe i gospodarcze dla dowództwa.

Nazwa «Pododcinek Nr 3 „Sanok”» była zakamuflowaną nazwą 3 Brygady Górskiej Strzelców i obowiązywała do dnia 31 sierpnia 1939, kiedy to została zarządzona mobilizacja powszechna. Na dowódcę pododcinka (brygady) został wyznaczony legionista, pułkownik Jan Stefan Kotowicz, dotychczasowy dowódca Podkarpackiej Brygady Obrony Narodowej.

Na podstawie rozkazu L.8940 Ministra Spraw Wojskowych z dnia 25 sierpnia 1939 Pododcinek Nr 2 „Nowy Sącz” został wcielony do Korpusu Ochrony Pogranicza.

17 lipca 1939, po wejściu w życie planu „W2”, zlecono przygotowanie mobilizacji Kwatery Głównej Brygady Górskiej Strzelców Nr 3. Jednostką mobilizującą został 2 Pułk Strzelców Podhalańskich z Sanoka. Kwatera główna brygady górskiej strzelców była mobilizowana, w grupie jednostek oznaczonych kolorem brązowym (podgrupa 6), według organizacji wojennej L.3674/mob.org. Stan pokojowy dowództwa pododcinka był zawiązkiem kwatery głównej brygady.

3 Brygada Górska wchodziła w skład Grupy Operacyjnej „Jasło” (Armia „Karpaty”). Zajmowała pozycje od Gorlic i dalej na wschód, obsadzając trzy odcinki obronne: Iwonicz, Płonna i Baligród. Ugrupowana była na odcinkach obronnych: Odcinek „Iwonicz” - 2 pułk KOP „Karpaty” z batalionami KOP „Dukla” i „Komańcza”, bataliony ON „Jasło”, „Rzeszów”, „Krosno” i „Brzozów” oraz Komisariaty Straży Granicznej „Krempna” i „Jaśliska”, pod dowództwem ppłk. Jana Zachodnego. Odcinek „Płonna” - bataliony ON „Jarosław”, „Przemyśl” oraz Komisariat Straży Granicznej „Komańcza”, pod dowództwem kpt. Władysława Bochenka. Odcinek „Baligród” - batalion ON „Sanok” i Komisariat Straży Granicznej „Cisna”, pod dowództwem kpt. Tadeusza Kuniewskiego. W odwodzie brygady był batalion ON „Sambor” jednocześnie odwód dowódcy Grupy Operacyjnej „Jasło”. Dowództwo brygady stacjonowało w Krośnie. 29 sierpnia oddziały brygady zajęły stanowiska obronne. 30 sierpnia rozpoczęto przygotowywanie stanowisk obronnych i budowę umocnień polowych i zniszczeń. Walki brygady w kampanii wrześniowej 1939 roku Początkowo przeciwnikiem oddziałów brygady były wojska słowackie wywodzące się ze słabych 2 i 3 Dywizji Piechoty, które do 7 września prowadziły z brygadą lokalne walki patroli i obopólne wypady wzdłuż granicy.

7 września niemiecka 1 Dywizja Górska zaatakowała styk polskich pozycji pod Krempną i Gładyszowem między 2 Brygadą Górską Strzelców i 3 Brygadą Górską Strzelców. 8 września ze względu na to, że do Rymanowa Zdroju wkroczyły wojska słowackie, a do Krosna niemieckie, i aby oddziały dukielskie nie znalazły się w okrążeniu, 3 Brygada Górska otrzymała rozkaz odwrotu na Sanok. Realizując go, utraciła w walkach Duklę. 9 września oddziały niemieckiej 1 Dywizji Górskiej po walkach, wyparły jej pododdziały z Rymanowa. Brygada została wzmocniona batalionami marszowymi 2 i 6 pułków strzelców podhalańskich oraz batalionem wartowniczym z Biecza. 10 września 3 Brygada Górska broniła się w rejonie Sanoka. Tego dnia po południu Niemcy szybko złamali opór batalionu ON „Sanok” pod Uhercami Mineralnymi. 3 Brygada Górska Strzelców została tym samym zmuszona do wycofania się na wschód na Turkę, odsłaniając drogę na Lwów. Po ciężkich walkach 3 BGS w rejonie Starego Sambora zbierała swoje rozproszone i rozbite oddziały. Włączono do brygady trzy kompanie asystencyjne nr 57, 192 i 107. Do 11 września udało się zebrać z resztek batalionów ON oraz przydzielonych kompanii asystencyjnych 90 oficerów i 1600-1700 szeregowych. Z których sformowano I batalion z resztek Przemyskiego batalionu ON i kompanii asystencyjnych kpt. Michała Moroza. II batalion został zorganizowany z żołnierzy Obrony Narodowej z pozostałych batalionów ON pod dowództwem kpt. Władysława Bochenka. Ze składu batalionów marszowych 2 i 6 pspodh. utworzono III batalion. Z tych trzech batalionów sformowano 3 pułk górskich strzelców pod dowództwem mjr Wacława Majchrowskiego. 12 września przedarł się przez góry 2 pułk KOP „Karpaty”, który został uzupełniony przez pozostałych żołnierzy rozbitków. 14 września w skład brygady został włączony 216 pułk strzelców ppłk. Zygmunta Semergi z odcinka „Węgry”. Nad Stryjem weszła w skład zgrupowania gen. bryg. Stefana Dembińskiego. Od 12 września do chwili przekroczenia granicy węgiersko-polskiej oddziały brygady toczyły walki z grupami ukraińskich dywersantów.

W dniach 16–17 września wykonywała przeciwnatarcie na Sambor, o który toczyła walki z oddziałami niemieckiej 57 Dywizji Piechoty. 20 września ze względu na agresję sowiecką 17 września 1939 oddziały 3 Brygady przekroczyły granicę węgierską 19 września.

Struktura organizacyjna i obsada personalna brygady thumb|Brygada walczyła w składzie armii Dowództwo dowódca – płk piech. Jan Stefan Kotowicz oficer ordynansowy – ppor. piech. Józef Franciszek Januszewski †1940 Charków Sztab szef sztabu – kpt. dypl. Kazimierz Konrad Czechowski kwatermistrz – mjr adm. (piech.) Władysław Józef Tarnawski Dowódca łączności – kpt. Wacław Woronowicz Dowódca saperów – kpt. Józef Julian Zielonka Szef służby zdrowia – mjr dr Józef Borecki Szef służby weterynaryjnej – kpt. lek. wet. dr Mieczysław Reichert oficer wywiadowczy – kpt. Zygmunt Kosior 2 pułk KOP „Karpaty” - ppłk Jan Zachodny batalion ON „Jasło” – kpt. Stefan Borowski (przeniesiony z 2 BGS) batalion ON „Krosno” – kpt. Antoni Melnarowicz batalion ON „Jarosław” – kpt. Władysław Bolesław Bochenek batalion ON „Brzozów” – kpt. Jan Kraus batalion ON „Sanok” – kpt. Tadeusz Kuniewski batalion ON „Rzeszów” – mjr Tadeusz Ochęduszko batalion ON „Turka” – mjr Stefan Chaszczyński (podporządkowany dowódcy 216 pp (rez.)) batalion ON „Przemyśl” – kpt. Michał Włodzimierz Moroz batalion ON „Sambor” – mjr Marian Suda (odwód dowódcy GO „Jasło”) 1 Przemyski pluton artylerii ON 2 Przemyski pluton artylerii ON batalion marszowy 2 pspodh. - kpt. Marian Pażucha batalion marszowy 6 pspodh. - mjr Karol Dyszyński batalion wartowniczy nr ? - mjr Paweł Staroń.

Przypisy

Bibliografia

Ryszard Dalecki, Armia „Karpaty” w wojnie obronnej 1939 r., Krajowa Agencja Wydawnicza, Rzeszów 1989, wyd. II, .

Kategoria:Brygady Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Polskie brygady górskie Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Sanoku Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1939 Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1939