Tarnowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie obornickim, w gminie RogoźnoRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Dawniej nazywała się inaczej - "Tarnowiec" co potwierdzają archiwalne zapisy historyczne. Wymieniona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1425 (według zachowanej kopii z 1585) kiedy odnotowano ją pod staropolską nazwą „Tarnowiec”, 1471 „Tarnowyecz”, 1475 „Tharnowicze”, 1500 „Tharnowyecz”, 1508 „Tarnovyecz”.

Zwyczajowo zwane także Tarnowo Rogozińskie.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była królewszczyzną w starostwie rogozińskim czyli wsią należącą do królów polskich. Od 1320 tereny, na których powstało miasto leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1475 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1471 przynależała do parafii Rogoźno.

Z początku XV wieku zachowała się pełna treść aktu lokacyjnego wsi Tarnowo. W 1425 (wg zachowanego oblatu z 1585) Andrzej z Danaborza kasztelan kamieński i tenutariusz rogoziński nadał sołtysowi Marcinowi wieś królewską Tarnowo w celu jej nowej lokacji na prawie magdeburskim. Sołtys otrzymał 3 łany wolne, 1/3 opłat sądowych, łąkę zwaną „Małe Rzugiska! (zapis błędny bo chodzi o łąkę Uciską), a także karczmę wolną i zagrodę. Sołtysowi przysługiwało także polowania na jelenie, niedźwiedzie, dziki z czego 1/4 upolowanej większej zwierzyny sołtys miał oddawać do dworu dla tenutariusza, a od lisów i zajęcy nic nie musiał dawać. Sołtysowi przysługiwało prawo założenia w lesie 50 barci, a jeśli założyłby więcej, wtedy miał dawać daninę zwaną pacht do dworu tenutariusza. Sołtys otrzymał także prawo wolnego wypasu młodych koni, a sam miał służyć na koniu wartości 3 grzywien królowi i tenutariuszowi wraz z kuszą. Gdyby sołtys poniósł szkody podczas wyprawy poza granice Królestwa Polskiego, wówczas jego pan tenutariusz lub król miał mu to wynagrodzić. Sołtys mógł także być pozywany z tej wsi tylko według reguł prawa magdeburskiego, a mieszkańcy wsi będą odpowiadać tylko przed sołtysem – wg tego prawa. Po lokacji kmiecie otrzymali zwolnienie od wszelkich czynszów, robocizn i ciężarów na 13 lat, a potem płacić mieli 18 skudów szer. groszy praskich czynszu rocznego na św. Marcina (czyli 11 listopada), na Wielkanoc po 20 jaj i po 2 kury, na Wniebowzięcie NMP przypadającego 15 sierpnia po dwie ćwiertnie owsa, a jako dziesięcinę mieli dawać 4 grosze i po dwa korczyki owsa oraz jeden korczyk żyta, tak jak dają od dawna kmiecie z Gościejewa.

W 1559 (wg oblatu z 1570) król polski Zygmunt II August potwierdził wyrok komisarzy królewskich z tego roku w sprawie granic wsi królewskich Tłukawy, Tarnowo i Budzyń z wsiami szlacheckimi Prosna i Wyszyny. Granica, która dzieliła wsie Prosna i Tarnowo, biegła przez las i na tym odcinku wymieniono las zwany „Ossowie”, las zwany „Rodne” (albo Rolne lub Równe, słowo kilkakrotnie poprawiane) „Doły”, „Witowe Kąty” i „Kotowe Błoto”. W latach 1564-1565 do wsi Tarnowo w starostwie rogozińskim należała położona w lesie łąka zwana „Uciska”. W latach 1594, 1595, 1599 miało miejsce rozgraniczenie wsi w starostwa rogozińskiego Tarnowa i Brzekińca ze wsią szlachecką Brzeźno (obecnie to Brzeźno Nowe w pow. kcyńskim). Dzięki temu zachowały się zapisy poświadczające miejscowe nazewnictwo. Na granicy tych trzech wsi wymieniono: „Białe Błota, Brzezińskie Bagna, Głąbaczewo Błoto, Gołe Błoto, błoto zwane Jurzyska (oryg. „Jurziska”), drogę zwaną Stanna, lasy Brzezińskie Olszyny, Goła Dąbrowa, Jurzyczny Lasek, Łoza Błoto, Wywrot; łąki Jędońca (Iendonca), Kwapidurzyńska, Goła Dąbrowa; miejsca Grądy Brzezińskie, Jamiska, Jasienie, Kosieszcze, Młodzieńcowy Krzyż, Wyręba Pisardowska [Pisarkowska?]; rzekę Tumienica (obecnie Dymnica) w borze czyli w lesie iglastym; górę zwaną „Brzezińska”. Wspomniano także narożnik wsi Tarnowo, Brzeźno i Potulice oraz narożnik Tarnowa, Brzekińca i Brzeźna; granicę Brzeźna i Tarnowa biegnącą wzdłuż kopców granicznych w borze czyli w lesie w miejscu zwanym Majełówka koło strugi Majełowczana w lesie Brzezińskie Olszyny. Przeciw temu rozgraniczeniu protestowali cystersi z Wągrowca, jako właściciele Sarbki, stwierdzając, że narożnik wymienionych wsi znajdował się przy przewróconym drzewie w lesie zwanym „Wywrot” i w pobliżu miejsca zwanego Lipka lub Lipa.

Miejscowość wspominały historyczne rejestry podatkowe. W 1471 odnotowano, że wieś Tarnowo nie zapłaciła poradlnego, a w 1475 nie zapłaciła podatku. W 1508 miał miejsce pobór od 19 łanów, a od karczmy 6 groszy. W 1509 miał miejsce pobór od 18 łanów, a od karczmy 3 grosze. W 1563 pobrano podatki od 20 łanów, 3 łanów sołeckich, karczmy dorocznej, krawca, dwóch nieckarzy (czyli kopaczy wydobywających w okolicy rudę darniową). W latach 1564-1565 we wsi odnotowano 20 kmieci osiadłych na 20 śladach. Z każdego śladu płacili oni po 1 złotych i 18 groszy czynszu, dwie ćwiertnie owsa miary rogozińskiej, dwa kapłony, 20 jaj oraz „musieli robić, gdy im kazano”. Odnotowano także dwóch ogrodników (czyli zagrodników) z czego jeden płacił z dwóch ogrodów i dwóch ostrówków 20 groszy, a drugi z ogrodu 4 grosze. Z karczmy pobierano 12 groszy podatku. Sołtys płacił także od barci jednego złotego i 14 groszy czynszu. Za łąkę zwaną „Uciska” w lesie płacono 1 zł 18 gr. Opłatę zwaną „leśne” płacili trzej kołodzieje, każdy co kwartał po 12 groszy. Dwóch nieckarzy na kwartał płacili po 8 groszy leśnego. Sołtys miał 3 ślady i żadnych podatków z nich nie płacił za to służył na koniu „do dworu” tenutariusza. Jak odnotowano łącznie z Tarnowa dawano czynszu pieniężnego wraz z „leśnym” 43 złote i 6 groszy, owsa 40 ćwiertni (ćwiertnia po 12 groszy) czyli 16 złotych, kapłonów 40 (kapłon po 2 grosze) czyli 2 złote 20 groszy, jaj 6 kóp i 40 jaj (jaja po 1 denarze) czyli 22 grosze i 4 denary. W sumie z Tarnowa dawano podatków 62 złote i 18 groszy. W 1577 pobór zapłacił starosta rogoziński Krzysztof Sokołowski od 14 łanów, zagrodnika, rzemieślnika i kołodzieja.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa pilskiego.

Obecnie We wsi znajduje się przystanek PKS oraz PKP (Tarnowo Rogozińskie). Wieś leży przy drodze krajowej nr 11. W miejscowości znajduje się kaplica, 2 sklepy, szkoła podstawowa, gimnazjum. W latach PRL-u we wsi działała spółdzielnia rolnicza oraz PGR. W latach 90. zostały one przekształcone w prywatne firmy.

Zobacz też Tarnowo

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Tarnowo (powiat obornicki)