Troszyn (do 1945 ) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie gryfińskim, w gminie Mieszkowice. Według danych z 2010 miejscowość liczyła 623 mieszkańców.

Wieś prawdopodobnie o rodowodzie słowiańskim, od ok. 1250 znajdowała się na terytorium powstałej Nowej Marchii; pierwsza wzmianka pochodzi z 1337 Od około 1495 do 1723 była własnością rodu von Sydow, następnie wielu innych, z których ostatni – grafowie Finck von Finckenstein – posiadali majątek Troszyn do 1945. Od 1945 leży w granicach Polski.

W miejscowości znajduje się kościół z 2. połowy XIII w., z wieżą dobudowaną w latach 1873–76; naprzeciwko kościoła kuźnia z 1896. Zespół pofolwarczny z XIX/XX w. leży w północnej części wsi, na jego terenie kilkupiętrowy elewator zbożowy z 1924 Park dworski pochodzi z początku XIX w., w części wschodniej posiada charakter krajobrazowy, w części zachodniej dominuje naturalistyczny park leśny. thumb|200px|Kościół pw. Wniebowzięcia NMP Nazwa Nazwa na przestrzeni wieków: Trossin 1337; Drossin 1368

Układ przestrzenny Zachowana owalnicowa forma przestrzenna głównego ciągu komunikacyjnego, czytelny podział wsi na część chłopską i założenie folwarczne o dominującym udziale w architektonicznym krajobrazie wsi, z dwoma podwórzami gospodarczymi na których znajduje się siedemnaście budynków wzniesionych przed II wojną światową, nie zachował się natomiast pałac wyburzony w latach 60. XX w. Podwórza zachowują pierwotną kompozycję geometryczną, wtórnie rozbudowane w latach wykorzystania przez Kombinat PGR Troszyn. W części chłopskiej przeważa budownictwo murowane, ceglane i kamienne oraz sporadycznie zachowane są obiekty ryglowe. W północnej części wsi ulokowana jest kolonia mieszkalna, rozbudowana i poszerzona po 1945. Pomiędzy Troszynem a Smolnicą znajduje się Kopalnia Ropy Naftowej i Gazu Ziemnego „Zielin”.

Historia VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną. 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty 1112–1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica 1250 – margrabiowie brandenburscy z dynastii Askańczyków rozpoczynają ekspansję na wschód od Odry; z zajmowanych kolejno obszarów powstaje następnie Nowa Marchia 2. poł. XIII w. – wybudowano kościół 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Trossin, w ziemi mieszkowickiejKsięga ziemska nie obejmowała dominium joannickiego (wcześniej templariuszy) z Chwarszczan. Wbrew np. poglądom K. Śląskiego w "Podziały terytorialne Pomorza w XII-XIII wieku" wyd. 1960, przynależność Smolnicy, Troszyna, Sitna, Zielina i Wicina do 200 łanów Dargomyśla z 1234 należy do nieporozumień, gdyż włości templariuszy nigdy tam nie sięgały.: „Trossin L, dos IIII, illi de Snerelingen pro seruicio XII, pactus X solidos, quondam dedit precariam” – wieś liczy 50 łanów (mansos), wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikiem zobowiązanym do służby konnej jest Snerelingen (Snetelingen) posiadający 12 łanów, pakt (pactus, rodzaj podatku płacony rycerstwu przez chłopów) wynosi 10 szylingów (solidos), wcześniej również pobierano bedę (łac. precaria, podatek płacony księciu) 29.04.1368 – margrabia Otto nadaje dochody we wsi drossin myśliborskiemu mieszczaninowi Tidecke brackel; rodzina Snetelinge nie występuje już później w dokumentach związanych z Troszynem 1402–1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego 1433 – podczas wojny polsko-krzyżackiej, okoliczne tereny zostają zdobyte i splądrowane przez Husytów 1472, 1493 – wzmianki o właścicielu wsi, Jacobie Schmidt z Morynia 1495, 1505, 1536 – kolejne wzmianki o dobrach von Sydowów w Troszynie; wieś należała do nich do 1723 1503 – wzmianka o rodzie Ellingen we wsi 1535–1571 – za rządów Jana Kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego 1538 – margrabia Jan kostrzyński oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą 1701 – powstanie Królestwa Prus 1718 – wieś jest zubożała, nie ma pełnorolnych gospodarzy, jedynie 7 zagrodników 1723 – wieś zostaje sprzedana przez kapitana Ernsta Ludwiga von Sydow (1683-?); nowym właścicielem jest Ernst Ludwig von der Marwitz (1696-1725) 1731–1752 – właścicielem wsi jest rodzina von Wietersheim 1738 – wybudowany zostaje pałac 1752 – właścicielem majątku zostaje major Bernhard Philipp Constantin von Blankensee z mieszkowickich dragonów; pod koniec posiadania przez tę rodzinę (do 1804) wieś liczy czterech gospodarzy i dziewięciu zagrodników Początek XIX w. – powstaje park przypałacowy 1805 – majątek nabywa graf Wilhelm Finck von Finckenstein

+ Przyległości Troszyna w XIX / XX w.Niemiecka nazwa Obiekt Położenie Polska nazwa Ludność w 1852Capernaum (Kapernaum) folwark, założony w 1779 2,3 km na płn.-zach. Kępa Troszyńska 14Charlottenhof folwark, założony w 1 poł. XIX w. 2,7 km na płn.-wsch. Wielica [kopalnia gazu] 12Parne(c)kel, Parnäkel folwark, założony w XVIII w. 8 km na płd. [nie istnieje] 5

1806–1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej 1807–1811 – reformy gospodarcze Steina-Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach (najpierw w królewszczyznach, następnie w dobrach prywatnych); w zamian za uwłaszczenie dziedzic otrzymywał od chłopa odszkodowanie pieniężne, w postaci robocizny w określonym czasie lub części ziemi, przy czym to nie mogło przekroczyć połowy gospodarstwa chłopskiego 1810 – właścicielem majątku zostaje minister Otto Carl Friedrich von Voß (żona Karoline Maria Susanne Finck von Finckenstein, córka Karla Wilhelma Finck von Finckenstein, ministra za czasów Fryderyka II) 1815–1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Chojna, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej 1816 – obowiązek uwłaszczenia chłopów w Prusach ograniczono do gospodarstw sprzężajnych, tj. posiadających co najmniej dwa zwierzęta pociągowe (konie lub woły) 1850 – uwłaszczenie chłopów w Prusach rozszerzono na wszystkie gospodarstwa chłopskie, aczkolwiek do tego czasu wielu chłopów zostało przez panów usuniętych z ziemi lub zbankrutowało 2. poł. XIX w. – majątek w Troszynie, łącznie z folwarkami Kępa Troszyńska, Charlottenhof i Parnäkel, liczy 4863 morgi 1870–1880 – przebudowa parku przypałacowego pod kierunkiem Eduarda Neide, dyrektora berlińskiego Tiergarten; po południowej i zachodniej stronie pałacu rozciągał się romantyczny układ krajobrazowy z trzema stawami 1871 – na drodze spadku od grafa von Voß, majątek przechodzi w ręce Günthera Finck von Finckenstein; rodzina ta posiada Troszyn do 1945 1871–1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonego Cesarstwa Niemieckiego 1873–76 – przebudowano kościół i dobudowano wieżę kościelną 1896 – zbudowano kuźnię, usytuowaną naprzeciwko kościoła Przeł. XIX/XX w. – zbudowano folwark 13.05.1924 – umiera właściciel majątku, Günther Karl Heinrich Finck von Finckenstein; następcą zostaje syn Gerd Ulrich Günther Finck von Finckenstein 1924 – zbudowano elewator zbożowy 1928 – do okręgu Troszyna należy 163,2 hektary, zaś majątek liczy 1903,7 hektara 04.02.1945 – zajęcie wsi przez wojska 5 Armii 1 Frontu Białoruskiego Lata 60. XX w. – wyburzenie pałacu 1975–1998 – miejscowość należy administracyjnie do województwa szczecińskiego 1983 – konserwacja dzwonu na wieży kościelnej 1984–86 – zbudowano obok kościoła Dom Katechetyczny, który obecnie, po przeróbkach, spełnia funkcję plebanii 1986 – do kościoła dobudowano nową zakrystię w miejsce starej, rozebranej 26.08.1990 – erygowanie parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, z kościołem filialnym pw. Najświętszego Zbawiciela w Sitnie thumb|250px|Elewator zbożowy z 1924

+ Właściciele majątku TroszynImię i nazwisko Lata Snerelingen (Snetelingen) przed? 1337–1368 Tidecke Brackel 1368-? Jacob Schmidt 1472, 1493 von Sydow przed? 1495–1723 von Ellingen 1505 von der Marwitz 1723–31 von Wietersheim 1731–52 von Blankensee 1752–1804 Wilhelm Flinck von Finckenstein 1805–10 Otto Carl Friedrich von Voß 1810–71 Finck von Finckenstein 1871–1945

Ludność Liczba ludności w ostatnich 3 wiekach (wieś i majątek):

Edukacja Szkoła Podstawowa im. Wojska Polskiego

Organizacje Koło gospodyń wiejskich Ludowy Klub Sportowy „Olimpia” Troszyn; założony 15.01.2003, barwy: biało-niebiesko-czerwone, prezes: Kamil Gawarski Ochotnicza Straż Pożarna Spółdzielnia Mieszkaniowa „Pomoc” Dowództwo Okręgu Nadodrzańskiego Związku Strzeleckiego „Strzelec” RP Oddział Mieszkowice Związku Strzeleckiego „Strzelec” RP Koło Miejskie w Mieszkowicach Związku Weteranów i Rezerwistów WP z siedzibą w OSP Troszyn

Atrakcje turystyczne Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – świątynia romańska, pierwotnie granitowa, zbudowana w 2. połowie XIII w., z wieżą dobudowaną w latach 1873–76. Na cmentarzu przykościelnym znajdują się nagrobki rodziny von Finckenstein. Kuźnia z 1896, usytuowana naprzeciwko kościoła. Zespół pofolwarczny z XIX/XX w. w płn. części wsi, z okazałym kilkupiętrowym elewatorem zbożowym z 1924. Park dworski – powierzchnia 9.6 ha, założony na początku XIX w. przez rodzinę von Finckenstein, przebudowany w latach 1870–1880; w części wschodniej posiada charakter krajobrazowy, w części zachodniej dominuje naturalistyczny park leśny. Zachowane do dziś drzewa okazowe: dąb czerwony, lipa srebrzysta, buk zwyczajny forma purpurowa, platan klonolistny, cis pospolity. Wpisany do rejestru zabytków pod numerem 931.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Troszyn (powiat gryfiński)