Dietrich Buxtehude (ur. ok. 1637 prawdopodobnie w Oldesloe (Szlezwik-Holsztyn), zm. 9 maja 1707 w Lubece) – duński lub niemiecki kompozytor i organista okresu baroku.
Życiorys Buxtehude urodził się w rodzinie organisty i nauczyciela. Niedługo po narodzinach Dietricha ojciec został organistą w Helsingborgu w Szwecji, skąd przeprowadził się do położonego po duńskiej stronie Sundu Helsingøru, by grać w tamtejszej katedrze św. Olafa. Ojciec wykształcił muzycznie syna, który powtórzył rodzinny szlak: w latach 1657 albo 1658 do 1660 Dietrich Buxtehude był organistą kościoła Mariackiego w Helsingborgu, a od 1660 do 1688 w kościele pod tym samym wezwaniem w duńskim Helsingørze.
W 1668 Buxtehude objął po zmarłym Franzu Tunderze posadę organisty w kościele Mariackim w Lubece. Tam też poślubił młodszą córkę Tundera, z którą doczekał się pięciorga dzieci. Sporą popularność zyskały zainicjowane przez Buxtehudego i organizowane pięć niedziel w roku koncerty Abendmusiken, na których prezentowano muzykę religijną poza nabożeństwami.
Dietrich Buxtehude zmarł w 1707. Z pięciorga dzieci przeżyła go tylko jedna córka, którą pojął za żonę, zgodnie z lubeckim zwyczajem, nowy organista kościoła, Johann Christian Schieferdecker.
Twórczość Twórczość Buxtehudego (obok Nicolausa Bruhnsa) stanowi szczytowe osiągnięcie północnoniemieckiej szkoły organowej. Styl gry i komponowania utworów zyskał szerszy rozgłos i miał duży wpływ m.in. na Jana Sebastiana Bacha, który w 1705 przybył do Lubeki, by posłuchać Buxtehudego, a oczarowany został dłużej, niż planowano. Dwa lata wcześniej (w 1703) muzyka odwiedzili Georg Friedrich Händel i Johann Mattheson.
Dietrich Buxtehude komponował głównie muzykę organową i kościelną muzykę wokalną, co miało związek z jego pracą muzyka kościelnego. Sławę zapewniły mu wśród współczesnych przede wszystkim Preludia. Katalog twórczości kompozytora, Buxtehude-Werke-Verzeichnis (w skrócie BuxWV) obejmuje 275 utworów, w tym: utwory wokalne (BuxWV 1-135): kantaty (1–112); inne utwory wokalne, w tym 8 arii, 3 motety, 1 msza, 2 kanony itp. (113-135); utwory organowe (BuxWV 136–225): preludia, toccaty, canzony, canzonetty, chaccony, passacaglia, fugi (136–176) preludia chorałowe, w tym 3 wersje Magnificat, (177–224) canzonetta (225) utwory klawesynowe (BuxWV 226–251) 19 suit (226–244) courante z wariacjami, 5 arii z wariacjami, 7 suit zaginionych (245–251) muzyka kameralna (BuxWV 252–275) 7 sonat op. 1 (wydane ok. 1694) na skrzypce, violę da gamba i basso continuo 7 sonat op. 2 (wydane 1696) na skrzypce, violę da gamba i basso continuo. 10 sonat na różne składy smyczkowe (wszystkie wykorzystują solową violę da gamba) i basso continuo
Dodatek do katalogu (Anhang) obejmuje 13 utworów, z tego: nr 1-8 to utwory o wątpliwym pochodzeniu; nr 9-13 to utwory innych autorów, błędnie przypisane Buxtehudemu.
Część utworów wymienionych w katalogu zaginęła. Niektóre zachowały się dzięki uczniom Buxtehudego i ich następcom. Komplet osiągalnych utworów wydano w latach 1925-1958 nakładem Glaubensgemeinde Ugrino.
Posłuchaj
Zobacz też (4344) Buxtehude
Przypisy Keith Anderson, nota biograficzna w Buxtehude. Organ Music. Vol. 7, 2007. Nagranie Naxos 8.570312. s. 2 Keith Anderson, nota biograficzna w Buxtehude. Organ Music. Vol. 7, 2007. Nagranie Naxos 8.570312. ss. 2-3
Linki zewnętrzne
Dietrich Buxtehude – utwory w bibliotece Polona
Kategoria:Duńscy kompozytorzy Kategoria:Duńscy organiści Kategoria:Ludzie związani z Lubeką Kategoria:Niemieccy kompozytorzy baroku Kategoria:Niemieccy organiści Kategoria:Urodzeni w XVII wieku Kategoria:Zmarli w 1707