thumb|krajobraz regionu thumb|krajobraz regionu – Nizina Mieszczorska thumb|krajobraz regionu – okolica Włodzimierza thumb|widok na stolicę regionu i jej okolice Obwód włodzimierski (ros. Владимирская область, Władimirskaja obłast’) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej w Centralnym Okręgu Federalnym.
Geografia Położenie i powierzchnia Obwód włodzimierski położony jest we wschodniej Europie, w centrum europejskiej części Rosji, ok. 200 km na wschód od Moskwy. Obwód leży w południowej części międzyrzecza Wołżańsko-Ockiego i zajmuje obszar 29 tys. km².
Region w kierunku wschód-zachód rozciąga się na długości 170 km, a na kierunku północ-południe – na długości 280 km.
Obwód włodzimierski graniczy z: obwodem moskiewskim, obwodem jarosławskim, obwodem iwanowskim, obwodem riazańskim, obwodem niżnonowogrodzkim.
42% powierzchni regionu stanowią lasy.
Strefa czasowa Obwód włodzimierski należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): do 25 października 2014 UTC+04:00 przez cały rok, od 26 października 2014 UTC+03:00 przez cały rok. Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+03:00, a czas letni – UTC+04:00.
Rzeźba terenu Obszar obwodu leży w centrum Niziny Wschodnioeuropejskiej, dlatego zdecydowaną większość jego powierzchni stanowi słabo pofałdowana równina. Na skrajach regionu znajdują się obszary wyżynne, spośród których najwyższym jest położona na północy grzęda Klińsko-Dmitrowska (wysokości do 271 m n.p.m.)
Gleby Gleby w regionie należą do średnio urodzajnych. Największe znaczenie dla gospodarki mają gleby powstałe na obszarach dawnych lasów liściastych, m.in. szaroziemy leśne. Dużą część powierzchni obwodu stanowią gleby bielicowe. W dolinach rzecznych dominują gleby aluwialne, a na terenach podmokłych – gleby bagienne.
Klimat W obwodzie włodzmierskim panuje klimat umiarkowany kontynentalny, charakteryzujący się ciepłym latem i dość chłodną zimą.
Okres ze średnią dobową temperaturą poniżej 0 °C trwa (średnio) 137 dni; zaczyna się on w połowie listopada i trwa zwykle do końca marca. Średnia roczna temperatura w obwodzie to (zależnie od rejonu) 5 °C. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń – średnia temperatura w tym okresie wynosi –13 °C Śnieg zwykle zaczyna padać w listopadzie. Stała pokrywa śnieżna pojawia się zazwyczaj w końcu listopada, a jej średnia grubość to 40 cm; utrzymuje się ona przez 144 dni i topnieje na stałe dopiero w końcu marca lub połowie kwietnia.
Najcieplejszym miesiącem w regionie jest lipiec; średnia temperatura powietrza w tym okresie wynosi +19 °C.
Średnioroczna wielkość opadów w regionie wynosi 420–740 mm. Większość opadów przypada na ciepłą połowę roku; maksimum przypada na lipiec.
Przeciętna długość okresu wegetacyjnego w obwodzie to 160–180 dni.
Hydrologia Obwód włodzimierski ma duże zasoby wód gruntowych. Łączna powierzchnia zbiorników wodnych (rzek i jezior) to ponad 32,9 tys. ha. Na terenie obwodu znajdują się także duże obszary błot i bagien, o łącznej powierzchni 37,4 tys. ha.
Rzeki thumb|jedna z rzek regionu thumb|rzeka Łuch thumb|rzeka Klaźma Głównymi rzekami regionu są Klaźma i Oka. Przez teren obwodu przepływa ponadto kilkaset większych i mniejszych rzek o łącznej długości ponad 8,6 tys. km; wraz ze strumieniami ich liczba przekracza 560. Klaźma na południowym skrawku regionu (przy granicy z obwodem niżegorodzkim) wpada do Oki.
Główne rzeki regionu: Klaźma i jej dopływy: Szerna Mołoksza Kirżacz Wielki Kirżacz Mały Kirżacz Pieksza Kołoksza Nierl Sudogda Uwod Łuch Suworoszcz Oka i jej dopływy (prócz Klaźmy): Guś Unża Uszna Dubna (dopływ Wołgi)
Jeziora Na terenie obwodu znajduje się ponad 300 jezior o łącznej powierzchni ok. 5 tys. ha. Większość z nich to zbiorniki płytkie, które stopniowo zarastają, zamieniając się w torfowiska. Pochodzenie jezior jest rozmaite; część z nich powstało w dolinach rzecznych na obszarach starorzeczy. Jeziorami na starorzeczach są m.in. Jezioro Urwanowskie (długości 12 km) i Wysza (10 km). Na Nizinie Mieszczorskiej i na północnym zachodzie regionu jeziora. W niektórych częściach regionu występują jeziora pochodzenia polodowcowego; są one zwykle niewielkich rozmiarów. Jeziora pochodzenia krasowego znajdują się w obniżeniach Klaźmy i na północnym wschodzie regionu; mają one silnie zmineralizowaną wodę i połączone są ze sobą podziemnymi tunelami. Największym i najgłębszym tego typu jeziorem jest Kszara.
Flora Obwód leży w strefie lasów mieszanych.
Lasy przeważały niegdyś na większości terenów obwodu; obecnie ich udział w strukturze powierzchni wynosi 42%. Wśród drzew dominującym gatunkiem jest sosna; w sumie gatunki iglaste to ok. 2/3 drzewostanu. Nad brzegami rzek i na obszarach podmokłych znajdują się skupiska typowej dla tych ekosystemów roślinności.
Prócz drzew w lasach regionu rosną liczne rośliny zielne, mchy i porosty, a w zbiornikach wodnych liczne wodorosty. Wiele spośród tych gatunków ma znaczenie dla gospodarki ludzkiej – m.in. maliny, poziomki, dzikie czarne porzeczki, czarne jagody, żurawiny, borówki, a także liczne rośliny lekarskie (np. skrzyp polny, krwawnik pospolity, mięta, konwalia majowa, pokrzywa, dziurawiec i in.) oraz grzyby.
Fauna thumb|łoś – jedno z pospolitszych zwierząt regionu We współczesnej faunie regionu występuje ponad 50 gatunków ssaków, 216 – ptaków, 10 – gadów, 5 płazów, kilkadziesiąt gatunków ryb i liczne bezkręgowce, liczba gatunków których jest trudna do oszacowania.
Wśród miejscowych ssaków są m.in. łoś, dzik, sarna, jeleń szlachetny, ryś, wilk szary, kuna, łasica, borsuk, wiewiórka, zając, lis i in. Z ptaków w regionie spotkać można np. głuszce, cietrzewie, jarząbki, kuropatwy, słonki, liczne dzikie kaczki i gęsi oraz inne gatunki. Większość ptaków przylatuje na obszar obwodu na okres lęgowy i w okresie jesiennym odlatuje na południe. W rzekach i jeziorach regionu żyją m.in. płocie, szczupaki, okonie, karasie, wzdręgi, sterlety itd.
Ekologia i ochrona przyrody Pod względem ekologicznym sytuacja regionu jest dobra – brak ciężkiego przemysłu sprawia, iż środowisko naturalne jest w dużej mierze nieskażone. Znajduje się tutaj także duża ilość obszarów w pierwotnych stanie, niezmienionym przez ludzką ingerencję. Nawet w pobliżu dużych miast znajdują się często obszary w dziewiczym stanie. Największe zagrożenie ekologiczne stwarzają dość częste pożary torfowisk.
Na południu regionu znajduje się Park Narodowy „Mieszczora”, a także rezerwaty „Klaźmiński” i „Muromski” o łącznej powierzchni 56,2 tys. ha, gdzie żyją chronione gatunki roślin i zwierząt. Jeziora Isichra i Wisza mają status pomników przyrody.
Demografia Na terenie obwodu włodzimierskiego mieszka 1 342 099, 1 049 234 na terenach miejskich, 292 865 na terenach wiejskich (2021). Liczba ta w ostatnich latach spada – jeszcze w 2002 populacja regionu wynosiła 1 523 990 osób. Około 78% ludności zamieszkuje w miastach, a ok. 22% – na wsiach (liczby te są zmienne: w 2005 wynosiły – odpowiednio 78,5% i 21,5%, a w 2006 – 77,5% i 22,5%). Blisko 1/4 (23,7%) całej populacji obwodu zamieszkuje w jego stolicy – Włodzimierzu nad Klaźmą.
Gęstość zaludnienia w regionie wynosi 50,8 os./km²
Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała także duża liczba niewierzących. W regionie istnieje też 1-procentowa mniejszość muzułmańska (złożona głównie z Tatarów). thumb|cerkiew w Aleksandrowskiej Słobodzie thumb|cerkiew w Bogolubowie thumb|jeden z budynków w Gorochowcu thumb|sobór w Muromiu thumb|Gorochowiec – panorama miasta thumb|kreml w Juriewie Polskim thumb|pałac arcybiskupi w Suzdalu
Narodowości Rosjanie stanowią ok. 96% populacji regionu. Prócz nich w obwodzie żyje wiele niewielkich grup przedstawicieli innych narodów. Najliczniejsi sąВсероссийская перепись населения 2002 года.: narodowośćliczebność(w tys.)Rosjanie 1.443,9Ukraińcy 16,8Tatarzy 8,7Białorusini 5,7Ormianie 5,0Mordwini 3,6Azerowie 3,1Czuwasze 2,3Cyganie 2,3Mołdawianie 2,1Niemcy 1,4Gruzini 1,0Maryjczycy 1,0 Wymieniono tylko grupy liczące powyżej tysiąca osób.
Miasta i osiedla typu miejskiego miasta i największe osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2005)
NazwaNazwa rosyjskaLiczba mieszkańcówWłodzimierz (Władimir) Владимир 310.496Kowrow Ковров 152.776Murom Муром 123.627Guś Chrustalny Гусь-Хрустальный 64.867Aleksandrow Александров 64.043Kolczugino Кольчугино 46.528Wiazniki Вязники 43.846Kirżacz Киржач 31.927Sobinka Собинка 20.420Juriew-Polski Юрьев-Польский 19.477Radużnyj Радужный 17.674Łakinsk Лакинск 16.577Mielenki Меленки 15.923Karabanowo Карабаново 15.677Pietuszki Петушки 15.606Pokrow Покров 15.563Strunino Струнино 15.542Gorochowiec Гороховец 14.034Kamieszkowo Камешково 14.018Sudogda Судогда 12.945Juriewec Юрьевец 11.621Suzdal Суздаль 11.242Kostieriowo Костерёво 9.294Bałakiriewo Балакирево 9.288Krasnaja Gorbatka Красная Горбатка 9.175Stawrowo Ставрово 7.822Kurłowo Курлово 7.184Mielechowo Мелехово 6.774Nikołogory Никологоры 6.380Wołginskij Вольгинский 6.295Eniergietik Энергетик 6.054Gorodiszczy Городищи 5.915Mstiera Мстера 5.317Andriejewo Андреево 5.080
Władza i administracja Obwód włodzimierski, podobnie jak inne podmioty Federacji Rosyjskiej posiada dość szeroki zakres autonomii w sprawach lokalnych. Naczelnym aktem prawa miejscowego (lokalną konstytucją) jest Statut obwodu włodzimierskiego (ros. Устав Владимирской области), uchwalony 14 sierpnia 2001.
Władzę prawodawczą w regionie sprawuje lokalny parlament – Zgromadzenie Prawodawcze. Bieżący skład tego organu wyłoniły wybory z 20 marca 2005.
Władzę wykonawczą sprawuje gubernator, powoływany przez parlament, na wiosek prezydenta Federacji Rosyjskiej. Stoi on także na czele lokalnego rządu. Obecnie funkcję gubernatora sprawuje Nikołaj Winogradow. thumb|podział administracyjny obwodu włodzimierskiego. Numerom na mapie odpowiadają numery w wyliczeniu rejonów (cyfry arabskie) i okręgów miejskich (cyfry rzymskie)
Podział administracyjny Od 2006 obwód włodzimierski dzieli się na 16 rejonów. 4 największe miasta regionu nie wchodzą w skład tego podziału i stanowią wydzielone okręgi miejskie. Wydzielonym z obszaru rejonu, odrębnym okręgiem miejskim jest także miasto zamknięte Radużny.
Rejony municypalne dzielą się na mniejsze jednostki administracyjne – osiedla (ros. поселения – czyt. posielienia), wiejskie i miejskie. Osiedla miejskie obejmują miasto (niekiedy też niewielkie podmiejskie wioski), zaś osiedla wiejskie składają się z jednej lub kilku wsi. W ramach 16 rejonów istnieje w sumie 106 osiedli, w tym 26 osiedli miejskich i 80 wiejskich. thumb|Złota Brama w stolicy obwodu – Włodzimierzu nad Kliaźmą thumb|cerkiew pw. wszystkich świętych w Gorochowcu thumb|kreml w Suzdalu thumb|Ruś Rostowsko-Suzdalska w XI wieku (kraj zaznaczony na fioletowo i opisany jako РОСТОВО-СУЗДАЛЬСКОЕ КНЯЖЕСТВО) thumb|zdobycie Suzdalu przez Mongołów thumb|Sobór Zaśnięcia Matki Bożej we Włodzimierzu, zbudowany w latach 1158–1160 thumb|cerkiew pw. św. Mikołaja z 1766 r. w Suzdalu thumb|Monaster Opieki Matki Bożej w Suzdalu thumb|typowa dawna chata średniozamożnego chłopa z regionu, obecnie w skansenie w Suzdalu thumb|młyn z połowy XVIII w. w skansenie w Suzdalu
Okręgi miejskie I. Włodzimierz (ros. Владимир)II. Guś-Chrustalnyj (ros. Гусь-Хрустальный)III. Kowrow (ros. Ковров)IV. Murom (ros. Муром)V. (nie zaznaczone na mapie) miasto zamknięte Radużny (ros. ЗАТО Радужный).
Rejony municypalne Aleksandrowski (ros. Александровский район) Wiaznikowski (ros. Вязниковский район) Gorochowiecki (ros. Гороховецкий район) Guś-Chrustalny (ros. Гусь-Хрустальный район) Kamieszkowski (ros. Камешковский район) Kirżacki (ros. Киржачский район) Kowrowski (ros. Ковровский район) Kolczugiński (ros. Кольчугинский район) Mielenkowski (ros. Меленковский район) Muromski (ros. Муромский район) Pietuszyński (ros. Петушинский район) Sieliwanowski (ros. Селивановский район) Sobiński (ros. Собинский район) Sudogodzki (ros. Судогодский район)